[بخش دوم: عراق]
کیهان آنلاین – 17 آذر 93 – “بهار عربی” از شروع خود در ابتدای سال 2011 دموکراسی و آزادی با خود نیاورد، بلکه جوامع جهانی را خطرناک تر کرد.
در حال حاضر ایران و آمریکا به موازات همدیگر در عراق با نیروهای تروریستی “دولت اسلامی” (داعش) می‌جنگند. این واقعیت شاید موجب توهماتی شود که از واقعیات تاریخی دور هستند.
توسعه تروریسم
نیروی‌های نظامی آمریکا بعد از شروع جنگ علیه عراق که از 19 ماه مارس تا اول ماه مه 2003 طول کشید این کشور را تا دسامبر 2011 اشغال کردند. حاکمان جمهوری اسلامی ایران از شروع انقلاب خواستار بیرون رفتن نیروهای نظامی غرب از منطقه هستند.
با اینکه آمریکا نیروهای خود را از عراق خارج کرد ولی امروز آمریکا و انگلیس از یک سو نیروی نظامی خود را در خلیج فارس تقویت می‌کنند و از سوی دیگر عراق و سوریه هر روز بیشتر در باتلاق تروریسم و خشونت فرو می روند. رژیم ایران نیز تکاپو می‌کند تا نفوذ خود را در عراق افزایش دهد.
به این ترتیب این پرسش به درستی مطرح می‌شود که آیا در حدود 148.000 سرباز آمریکایی، 45.000 سرباز انگلیسی، 2000 سرباز استرالیایی و تعداد زیادی از سربازان دیگر از 37 کشور بیهوده در عراق جنگیدند؟
سه سال بعد از اینکه نیروهای آمریکایی از عراق بیرون رفتند، شبه نظامیان تروریست در آستانه دروازه‌های بغداد پیکار خونینی را برای اشغال آن شهر پیش می‌برند.
پرسش دیگری که پاسخ آن به هر شهروندی که در این مورد فکر می‌کند واگذار می‌شود این است که آیا پایان اشغال عراق حل مسائل این کشور را آسان‌تر کرده است؟
البته این پرسش را می‌توان به شکل دیگری نیز مطرح کرد: آیا جنگ علیه رژیم صدام حسین بیهوده بوده است؟
آمریکا توانست در دوران حضور خود در عراق رهبری قدیمی القاعده را نابود کند، ولی مسئله تروریسم امروز حادّتر از یازده سال پیش شده است. پس پرسش بعدی این است، آیا افغانستان نیز در آینده با مسائلی مشابه عراق و سوریه روبرو خواهد شد؟
واقعیت این است که جنگ عراق برای ایالات متحده بسیار گران در آمد: 2.7 بیلیون دلار.
بیش از 106.000 غیر نظامی عراقی تا روزی که در آگوست 2010 آخرین سرباز آمریکایی عراق را ترک نمود کشته شدند. البته تعداد زیادی از این 106.000 نفر، قربانی ترور شبه نظامیان شیعه و سنّی و جهادیون افراطی شدند.
القاعده یا تروریسم توده‌ای
ابو معصب الزرقاوی در سال 2003 گروه القاعده در عراق را تاسیس کرد. با اینکه خودش در هفتم ژوئن 2006 کشته شد ولی اثرات نیروی ویرانگرش باقی ماند. بعد از اینکه نیروهای نظامی آمریکا از عراق کاملا بیرون رفتند گروه تروریستی القاعده عراق را با موج‌های حملات تهاجمی تروریستی خود به لرزه در آورد. این گروه خود را “دولت اسلامی عراق و شام – داعش» نامید. این گروه خیلی زود توانست امنیت زندگی مردم عادی عراق را هر روز وخیم‌تر از روز پیش کند.
طبق آمار سازمان ملل متحد فقط در سال 2012 حدود 4500 تن قربانی عملیات و خشونت گروه‌های تروریستی شدند. این در حالیست که مبارزه توده‌ای تروریستی در سوریه از سال 2011 شروع شده بود.
در 11 فوریه 2012 جانشین اسامه بن لادن یعنی ایمن الظواهری به مسلمانان عراق، اردن، لبنان و ترکیه فراخوان داد تا علیه حکومت اسد در سوریه بجنگند. هدف الظواهری این بود که در سوریه یک پایگاه نظامی برای جنبش القاعده به وجود آورد چرا که تلاش وی برای به وجود آوردن یک پایگاه نظامی برای القاعده در لیبی و در جمهوری مالی واقع در غرب آفریقا شکست خورده بود. الظواهری امید داشته و دارد که سوریه بعد از سقوط حکومت اسد تبدیل به سکویی برای فتح و تسخیر اورشلیم بشود که این البته هدف ایدئولوژیک حاکمان توتالیتر جمهوری اسلامی نیز هست.
به این ترتیب جنبش‌های انقلابی اسلامی نوینی به رقیب و دشمنان سیاسی حاکمان جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده‌اند که حتی قصد دارند در مبارزه با غرب و اسراییل از رژیم ایران نیز جلو بزنند.
در سال 2012 طرفداران ایمن‌الظواهری نیز در جنگ داخلی سوریه نام جنبش خود را عوض کرده و آن را “دولت اسلامی عراق و سوریه” نامیدند.
یعنی الظواهری توانست اهداف ابو معصب الزرقاوی را توسعه داده و به نوعی با بی‌اهمیت شمردن مرزهای بین‌المللی عراق و سوریه، آن را زیر پا نیز بگذارد.
از سوی دیگر، در آوریل 2013 گروه‌های مختلف القاعده به هم پیوسته و نام جدیدی برای خود اختراع کردند: “دولت اسلامی عراق و لوانت”. لوانت به کشورهایی می‌گویند که در شرق ایتالیا و در کرانه دریای مدیترانه قرار گرفته‌اند.
الظواهری اگرچه از آیت‌الله خمینی آموخته و پیام‌های خود را با ویدئو ضبط کرده و پخش می‌کند، اما از یوتیوب و اینترنت هم استفاده می‌کند. او در همان سال 2013 مسلمانان سوریه را فرا خواند تا شروع به تاسیس حکومت اسلامی کنند. او فرمان‌های خود را به نام الله صادر می‌کند و هدف نهایی خویش را یک سیستم سیاسی می‌داند که در آن قوانین شریعت اسلامی اجرا شوند.
از همان موقعی که الظواهری دستورات خود را ابلاغ کرد، شمال سوریه، در نزدیکی مرز ترکیه، تبدیل به منطقه جنگی و جهادی شد. هدف اصلی الظواهری که در ژوئن 1951 در مصر به دنیا آمده و پزشک جراح است، تشکیل یک دولت اسلامی فراتر از مرزهای موجود در منطقه است.
الظواهری خود را امیر القاعده می‌نامد و به طور زیرزمینی فعالیت می‌کند و مکان زندگی او نامعلوم است. وزارت خارجه آمریکا برای دستگیری این امیر جهاد اسلامی 25 میلیون دلار جایزه تعیین کرده است.
[بخش اول]
*دکتر وحید وحدت‌حق جامعه‌شناس و دکتر علوم سیاسی از دانشگاه برلین، کارشناس مسائل خاورمیانه و تروریسم و مترجم است. وی سال‌ها در انستیتوی پژوهشی خاورمیانه (Memri) و بنیاد اروپایی برای دموکراسی (EFD) به کار و تحقیق مشغول بوده است.
