[بخش سوم: سوریه]
در کنار امیدی که با شکل گیری جنبش «بهار عربی» چه در جوامع منطقه و چه در افکار عمومی جهان شکل گرفت، جهان اما خیلی زود شاهد افزایش و تنوع بی نظیر گروه های تروریستی شد.
گروگان‌گیری، ترور، برده‌داری زنان و کودکان، هر روز بخشی از خبرهای رسانه‌های جهانی شده اند.
تنوع گروه‌های تروریستی به جای تنوع گروه‌های دموکراتیک
به سوریه می‌رویم:
سوریه از لحاظ قومی و ملیتی، زبانی و دینی کشوری متنوع است. اکثر مردم سوریه عرب هستند و کردها بزرگ‌ترین اقلیت قومی و اتنیک این کشور هستند. بقیه اقلیت‌ها عبارتند از ارمنی، آشوری، یونانی، ترکمن و کولی‌های روما. 87 درصد مردم سوریه مسلمان و 10 درصد مسیحی و سه درصد دَروُز هستند. سنی‌ها و طرفداران مذهب شیعه و علوی و اسما عیلی نیز از اقلیت‌های فرقه‌های اسلامی این کشور به شمار می‌روند.
سال‌های سال است که علوی‌ها حاکمان این کشور هستند. حافظ اسد در نوامبر 1970 کودتا کرد و قدرت سیاسی کشورش را به عهده گرفت و یک دیکتاتوری را بنا نهاد که توسط یک رئیس جمهوری هدایت می‌شود.
پسرش بشار اسد در ژوئیه 2000 قدرت را به طور موروثی به دست گرفت و با حکومت زور و وحشت مخالفان خود را از بین برد تا اینکه بعد از چهل سال دیکتاتوری در بهار 2011 و طی جنبش “بهار عربی” حکومت سوریه نیز چهره دهشت‌انگیز خود را به جهانیان معرفی نمود.
گروهی به نام “ارتش آزاد سوریه” در ژوئیه همان سال تاسیس شد و پایگاه نظامی خود را در 22 سپتامبر 2012 به ترکیه منتقل کرد. در آن سال رژیم اسد توانست با کمک تقریبا 2000 شبه‌نظامی حزب الله لبنان و با کمک حدود 10.000 شبه‌نظامی سازمان علوی “شبیحه” که توسط پسرعموهای بشاراسد رهبری می‌شوند از فشاری که بر حکومتش می‌آمد، بکاهد.
سازمان “شبیحه” وظایفی مانند مسائل امنیتی و به ویژه تحویل تسلیحات نظامی از حکومت‌های روسیه و ایران را به عهده داشته و دارد.
از سوی دیگر اپوزیسیون سوریه اتحادیه‌ای ناپایدار در شهر دوحه در قطر به وجود آورد که شامل گروه‌های کرد، اسلام‌گرا و برخی گروه‌های دیگر می‌شد. این اتحادیه که نام خود را “اتحادیه ملی سوریه” گذاشته بود، طولی نکشید که از هم پاشید و گروه‌های عضو آن بر ضد هم درگیر شدند.
“حزب متحد دموکراتیک کرد”، شورای عالی “اتحادیه ملی سوریه” و حدود سیزده سازمان اسلام‌گرای دیگر در سپتامبر 2013 اعلام کردند که پروژه آن اتحادیه ملی غیرقانونی است و همه از شرکت در آن امتناع خواهند کرد. به این ترتیب «اتحادیه ملی» سوریه هنوز وارد عمل نشده شکست خورده و به جای آن همان سیزده سازمان اسلام‌گرا متحد شده و نام خود را “اتحاد اسلامی” گذاشتند.
یادآوری می‌شود که در طول سه سالی که جنگ داخلی سوریه شروع شده است حدود 100.000 انسان کشته شده‌اند که علت مرگ برخی از آنها مورد هدف قرار گرفتن تسلیحات شیمیایی بوده است. شاید بیش از پنج میلیون سوری در کشور خود بی‌خانمان شده‌اند و همواره در حال فرار هستند و بیش از دو میلیون تن نیز به کشورهای همسایه پناه برده‌اند.
این جنگ داخلی از همان آغاز تا حدی به یک جنگ فرقه‌ای مذهبی- سیاسی تبدیل شد: گروه‌های اسلام‌گرای سنّی علیه رژیم علوی و جهادیون سلفی علیه حزب‌الله می‌جنگد. ولی هنوز نمی‌شود گفت که جنگی کاملا مذهبی است.
گروه‌های دیگری نیز هستند که هر روز بیشتر در صحنه سیاسی سوریه و جهان چهره خشونت‌آمیز خود را نمایان می‌کنند. این گروه‌ها به نام الله می‌جنگند و هدف‌شان این است که یک خلافت اسلامی تاسیس کنند. یکی از نمایندگان این گروه‌ها “جبهه النصرت” نام دارد، که توسط اعضای القاعده در عراق تاسیس شد و در سال 2012 شروع به فعالیت نمود.
هدف سازمان تروریستی النصرت تاسیس یک کشور اسلامی سلفی است. تعداد اعضای این گروه در حدود 10.000 تا 15.000 نفر تخمین زده می‌شود. هدف این گروه راندن و متواری نمودن اقلیت‌های مذهبی و دینی، چه علوی و چه مسیحی از سوریه است.
“جبهه رهایی سوریه اسلامی” نام اتحادیه دیگری است که در حدود 30 سازمان شورشی اسلامی را در خود گرد آورده است و حدود 40.000 جنگجوی جهادی دارد. در این جبهه گروه “لواء‌الاسلام” نیز فعال است که گروهی سلفی است. لواء‌الاسلام خود در حدود 9.000 تا 10.000 عضو دارد. گروه دیگری که عضو “جبهه رهایی سوریه اسلامی” است “لواء‌التوحید” نام دارد که در حدود 3.500 نفر عضو جهادی دارد.
گروه دیگری به نام “جبهه اسلامی سوریه” نیز وجود دارد که حدود سیزده سازمان جهادی را زیر چتر خود متحد کرده است. مهم‌ترین گروه سلفی این جبهه “احرارالشام” نام دارد که در دسامبر 2012 تاسیس شد. گروه‌های دیگری مانند “جنبش اسلامی مردان آزاد سوریه” نیز امروز در حدود 10.000 تا 20.000 پیکارجو دارد. این جبهه اسلامی در گذشته با القاعده همکاری داشته و مسئول قتل عام در روستاهای علوی‌نشین و مطیع دولت اسد است.
دکتر وحید وحدت‌حق، جامعه‌شناس و دکتر علوم سیاسی از دانشگاه برلین، کارشناس مسائل خاورمیانه و تروریسم و مترجم است. وی سال‌ها در انستیتوی پژوهشی خاورمیانه (Memri) و بنیاد اروپایی برای دموکراسی (EFD) به کار و تحقیق مشغول بوده است.
دکتر وحدت‌حق سلسله مقالاتی در زمینه تروریسم اسلام‌گرا برای کیهان آنلاین- لندن نوشته است که به تدریج در اختیار خوانندگان قرار می‌گیرد.
