[گزارش و گفتگو]
کیهان آنلاین – 3 بهمن 93 – “هنگامى كه اى. اف.هاتُن سخن می‌گوید، همه گوش‌ها تيز می‌شوند.” اين يكى از معروف‌ترين عبارات تبليغاتى سال‌هاى دهه١٩٧٠-١٩٨٠ در آمريكا بود. اى. اف .هاتُن نام سرمايه‌دار و بنيان‌گذار يكى از شركت‌هاى برجسته مالى آمريكا بود.
امروز از ديد مقامات ارشد سياسى و اقتصادى آمريكا، اروپا، خاورميانه و آسيا، كريم سجادپور كارشناس ارشد بنياد صلح بين‌المللى كارنگى در واشنگتن، معادل اى. اف .هاتُن در امور سياسى ايران است.
به دلیل صلاحيت حرفه‌ای و قدرت تحليل عميق سجادپور نمايندگان كنگره أمريكا همواره جويای نظرياتش هستند و او نيز بر برداشت آنها نسبت به مسائل ايران آگاهى دقيقى دارد.
در زمانى كه روند و اقدامات كنگره آمريكا درباره افزايش تحريم‌ها بر سر زبان‌ها است و يك روز پس از پياده‌روى دوستانه و ديپلماتيك آقايان ظريف و كرى در خيابان‌هاى ژنو، به پاى صحبت كريم سجادپور نشستم.
به نظر سجادپور اگر تصميم نهايى در مورد پرونده هسته‌اى ايران در دست پرزيدنت اوباما و آقاى روحانى بود، دو كشور مى‌توانستند در عرض ٤٨ ساعت گره مشكلات را باز كرده و به توافق برسند. به عقیده سجادپور “در اين ٣٦ سال هيچ كابينه
دولت آمريكا به اندازه كابينه اوباما به دنبال برقرارى ارتباط و همكارى با جمهورى اسلامى نبوده است.” اما نقشى كه آيت‌الله خامنه‌اى و نيروهاى تندرو پشتيبان وی از يك سو و كنگره آمريكا از سوى ديگر ايفا مي‌كنند، ديناميك مثبت بین دو دولت را خنثى مى‌كند.»
کریم سجادپور معتقد است: “منشاء اصلى رويكرد منفى كنگره نسبت به ايران سياست هسته‌اى جمهورى اسلامى نيست بلكه بر خوردش در قبال اسراييل است.” به عبارتى ديگر مانع اصلى در مناسبات دو کشور، نفرت نظام اسلامی ایران از اسراييل، تقويت ارتش حزب‌الله و جهاد اسلامى و انكار واقعه تاريخى هولوكاست است.
سجادپور مى‌گويد رهبر انقلاب و نيروهاى پشتيبانش دشمنى عليه آ مريكا و اسراييل را نه تنها پايه و اساس بلكه موتور بقاى هويت خود ارزيابى مى‌كنند و مسير اين ارتباطات را نهايتا تهديد وجودى برای خود به حساب مى‌آورند. “اگر فردا روابط ايران و آمريكا طبيعى و عادى شود، تغيير اساسىى در امور داخلى آمريكا رخ نخواهد داد، اما بر عكس، در ايران پس از ٣٦ سال خاموشی فریادهایی که شعار مرگ بر آمریکا سر داده‌اند، عملى است انقلابى! و به این ترتیب عواملى كه تا كنون از اين رويه بهره‌مند شده‌اند موقعيت خود را از دست خواهند داد.”
با اينكه آیت‌الله خامنه‌اى ظاهراً روى مثبت به مذاكرات نشان م دهد ولى عملاً نه تنها روى خط قرمزها پافشارى مى‌كند بلكه زنگ‌هاى خطر را نیز به صدا در می‌آورد. برای نمونه، اعلام می‌كند كه ايران به ١٩٠،٠٠٠ سانتريفوژ احتياج دارد يا اصرار مى‌كند كه كليه تحريم‌ها بلافاصله برداشته شوند آن هم وقتى که خوب مى‌داند اين عمل ناممكن است.
يكى از نشانه‌هاى واضح ديگر در مورد سیاست دوگانه رهبر جمهوری اسلامی، به عقيده سجادپور، اين است كه آیت‌الله خامنه‌اى در نظر دارد افکار عمومی ايرانيان را براى شكست مذاكرات و ادامه مبارزه آماده كند. ”موضوع محبوب آقاى خامنه‌اى اقتصاد مقاومتى است نه سرمايه‌گذارى خارجى و پر رونق شدن اقتصاد ايران.”
نكته ديگر، موضع رهبر رژیم ایران در خصوص پرونده حبس جيسون رضاييان، خبرنگار روزنامه واشنگتن پست است. “به عقيده من اگر آقای خامنه‌اى اراده آزاد كردن جيسون را داشت، او بلافاصله آزاد مي‌شد. تا جایی كه من به ياد دارم، در ٣٠ سال گذشته هيچ خبرنگار روزنامه خارجى در ايران به اندازه جيسن در گزارش‌هایش چهره مثبتى از جمهورى اسلامى به غرب نشان نداده است! اما از هر خبرنگار سرويس خارجى ديگری دوره طولانى‌ترى را در حبس به سر می‌برد.”
با اين حال به نظر سجادپور تصويب لايحه افزايش تحريم‌ها در اين مقطع زمانى قدم مثبتى نخواهد بود و وضعیت سیاسی بين‌المللى را بیشتر ناامن خواهد كرد. از ديد او، احمدی نژاد مهره مشوق انزواى ايران در صحنه جهانی بود. اماهم اكنون برخورد مثبت دولت حجت‌الاسلام حسن روحانى به اضافه كشش و موقعيت بازار ايران، از یک سو توافق بين‌المللى را درباره افزایش تحریم‌ها سست كرده و از سوی دیگر، افزايش تحريم‌ها فرصتى به تندروها خواهد داد تا برنامه سلاح هسته‌اى خود را توسعه دهند.
با اينكه مقامات آمريكايى اميد زيادى به حل پرونده هسته‌اى ندارند ولی حتى اگر كنگره آمريكا لايحه افزايش تحريم‌ها را تصويب كند، آمريكا اقدامات ديپلماتيك و كوشش‌هايش را براى گسترش روابط با جمهوری اسلامی ايران رها نخواهد كرد. بدين ترتيب، از ديد سجادپور بهترين راه مسالمت‌آميز حل مسئله هسته‌اى همانا Managed Irresolution یعنی «بلاتکلیفی مدیریت شده» خواهد بود.
به نظر کریم سجادپور در صورتی كه جمهورى اسلامى ادامه روابط با آمريكا را رد كند، اتحاد بين‌المللى تقويت و جمهورى اسلامى به عنوان مانع اصلى شناخته خواهد شد. ولى اگر پذيراى روابط حسنه باشد، اين به نفع همه خواهد بود زيرا همكارى‌هاى هسته‌اى ادامه يافته و فضاى همكارى سياسى منطقه‌اى نيز تقويت خواهد گرديد.
