ایو میشل ریول، کریستف ایاد و ژیل پاریس، گزارشگران لوموند، در مقالۀ مفصلی زیر عنوان «درک مذاکرات درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران» به مذاکراتی پرداخته‌اند که دور تازه‌ای از آن این روزها در شهر لوزان سوییس جریان دارد.
نکات مهم این مقاله را که در عین حال مشکلات اصلی مطرح در این مذاکرات است به شرح زیر می‌خوانید.
زمان‌بندی
زمان‌بندی جدید که پس از شکست مذاکرات دو طرف در سال 2014 در اتریش مورد تصویب قرار گرفت دارای دو مرحله است: اول دست یافتن به یک توافق سیاسی قبل از پایان ماه مارس که حدود یک توافق وسازش را حداکثر تا پایان ماه مارس 2015 تعیین کند و تا 30 ماه ژوئن جنبه‌های فنی آن مورد رسیدگی و توافق قرار گیرد؛ اینک مذاکرات دامنۀ وسیعی به خود گرفته و عدم توفیق آن برای ایران و غرب به ویژه با نقشی که ایران می‌تواند در حوادث خاورمیانه برعهده بگیرد فاجعه‌آمیز است.
سانتریفوژها، کلید مذاکرات
موضوع سانتریفوژها برای غنی‌سازی اورانیوم جهت تولید بمب اتمی بسیار اهمیت دارد. ایران امروز دارای 20هزار سانتریفوژ است که 9هزار دستگاه آن مورد استفاده هستند.
در حال حاضر فرصت لازم برای تهیۀ سوخت مورد لزوم، سه ماه است که غربیان می‌خواهند آن را به یک سال افزایش دهند. این فرصت برای کنترل اقدام ایران به منظور تهیۀ بمب، کافی به نظر می‌رسد. به همین دلیل است که غربیان خواهان تقلیل هرچه بیشتر تعداد سانتریفوژهای فعال ایران هستند. در مورد تعداد سانتریفوژها صحبت از 6500 عدد شده که به‌عقیدۀ وزیر امور خارجۀ فرانسه زیاد است.
سانتریفوژها امکان غنی‌سازی اورانیوم را فراهم می‌آورند که فرآوردۀ آن را هم می‌توان به‌عنوان سوخت رآکتور اتمی و هم در تولید بمب اتمی به کار برد.
ذخیرۀ اورانیوم
ایران قبول کرده است که بخشی از اورانیوم غنی‌شدۀ خود را برای تهیۀ سوخت، به روسیه ارسال دارد. در آن صورت فرصت ایران برای ساختن بمب به یک سال افزایش می‌یابد که برای کنترل و جلوگیری از سوی غرب کافی به نظر می‌رسد.
سطح غنی‌سازی
برای ساخت بمب اتمی، اورانیوم غنی‌شده تا 90درجه مورد نیاز است. درصورتی که اورانیوم غنی‌شده به میزان 20درصد وجود داشته باشد تولید اورانیوم غنی‌شده تا 90درصد کار مشکلی نخواهد بود.
غربیان می‌خواهند که ایران اورانیوم را تا 5 درجه غنی‌سازی کند و میزان اورانیوم 20درصد غنی‌شدۀ موجود را کاهش دهد. ایران 7600کیلو اورانیوم غنی‌شده تا 5درصد در اختیار دارد. یک تن یا هزار کیلو از آن برای تولید بمب کافی به نظر می‌رسد. غربیان می‌خواهند میزان این ذخیره را نیز کاهش دهند.
مراکز نطنز، فُردو و اراک
ایران دارای دو مرکز غنی‌سازی است که وجود آن را پنهان نگاه داشته بود. مهم‌ترین این مراکز که نطنز بود در سال 2002 کشف شد. رژیم ایران مدعی است که می‌خواهد یک رآکتور تحقیقی با آب سنگین بسازد. ایرانیان پذیرفته‌اند که تولید آن را به‌جای ده کیلویی که در برنامه بود به یک کیلو تقلیل دهند. در عین حال موافقت کرده‌اند از ساختن دستگاهی که برای تولید پلوتونیوم لازم است خودداری کنند.
تحریم‌ها
درصورت دست یافتن به توافق نهایی، ایران خواهان آن است که تحریم‌ها کلاً برداشته و حذف شود. قسمتی از این تحریم‌ها در سال 2006 در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شد. ولی آمریکائیان و غربیان تحریم‌های شدیدتری را برقرار کردند. بر اساس منابع خبری ایران، تحریم‌ها که از شروع تحمیل آن به ایران به زودی ده سال می‌گذرد، معادل 480میلیارد دلار زیان برای اقتصاد ایران تمام شده است که بیش از یک سال تولید ناخالص داخلی ایران است. غربیان در سال 2014 برای ایجاد یک محیط مناسب برای مذاکرات، قسمتی از تحریم‌ها را برای مدت شش ماه برداشتند و سپس آن را تا ماه ژوئیه 2015 تمدید کردند که تاریخ نهایی برای دست یافتن به توافق احتمالی است. رژیم ایران خواهان لغو همۀ تحریم‌هاست ولی غربیان خواهان آنند که با اثبات حسن نیت زمامداران ایران در احترام به اجرای مفاد توافق، آن را به تدریج لغو کنند.
مقاومت کنگرۀ آمریکا
جمهوری‌خواهان آمریکایی از هر فرصت استفاده می‌کنند تا مانع حصول توافق بین اوباما و ایران بشوند. آنان تلاش می‌کنند که قدرت و اهمیت نقش اوباما را تخطئه کنند و مانع انجام توافق او با رژیم ایران شوند.
بازرسی‌ها
یکی از موارد اختلاف بین ایران و شش کشور دربارۀ ترتیب گسترش بازرسی و نظارت بر تأسیسات اتمی ایران است. غربیان خواهان آنند که طی مدتی بین ده تا بیست سال بر فعالیت‌ها و تأسیسات اتمی ایران حق نظارت داشته باشند و ضمناً از ایران می‌خواهند که پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را که شامل تسهیلات بیشتر برای انجام بازرسی‌های ناگهانی و بدون تعیین وقت قبلی است، به تصویب مجلس برسانند. ایران در سال 2003 این پروتکل را امضا کرده ولی هنوز مجلس شورای اسلامی آن را به تصویب نرسانده‌اند.
در مقابل، ایران خواهان زمان بازرسی محدودتری آن هم برای مدت 5 سال است. حال آنکه مدت مورد نظر آمریکا لااقل دو برابر این مهلت است. این موضوع روز دوم مارس، به وسیلۀ باراک اوباما فاش شد: «اگر واقعاً ایران بپذیرد که برنامۀ خود را در حالتی که هست برای مدت لااقل ده سال متوقف سازد و با نظارت آن موافقت کند، هیچ ترتیب دیگری ضرورت ندارد که برای جلوگیری ایران از ساخت بمب اتمی مورد توجه قرارگیرد.»
