استان آذربایجان و خوزستان دو استانی هستند که از لحاظ آثار باستانی بسیارغنی و پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارند و به تازگی شمار بسیاری از این آثار در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است.
ثبت آثارباستانی در فهرست جهانی یونسکو به شناخته شدن رازهای کهن باستان ایران در دنیا کمک می کند به طوری که اخیرا تلاش های ارزشمندی از طرف کارشناسان باستان شناسی و سازمان میراث فرهنگی ایران در همین زمینه صورت گرفته است.
کشف گورهای 7000 ساله در محوطه باستان‌شناسی تل چگا سفلی از نمونه‌هایی است که به حفظ این میراث با ارزش فرهنگی کمک خواهد کرد. این محوطه که یکی از وسیع‌ترین محوطه‌های پیش‌تاریخی خوزستان است در نیم قرن اخیر همواره در خطر تعرض قرار گرفته است.
به گزارش خبر آنلاین عباس مقدم سرپرست هیات باستان‌شناسی تل چگا سفلی در این زمینه گفت، این گورستان‌ها که برخی از آنها بر مبنای تغییرات سطحی نمایان شده بودند، شواهدی اراﯬ کرده‌اند که نشان می‌دهد تاریخی برابر با اواخر هزاره پنجم پیش از میلاد دارند.
تل‌چگا سفلی در دهه ١٩٧٠ میلادی توسط هیأتی به سرپرستی هانس نیسن، از مؤسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو، شناسایی شد. بعد‌ها، رینهارد دیتمن، به تفصیل به الگوهای زیستگاهی دشت‌های بهبهان و زهره پرداخت. در الگوهای زیستگاهی‌ای که دیتمن ارائه کرده است، از تل‌چگا سفلی به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم زیستگاهی در اواخر هزاره پنجم پیش از میلاد نام برده شده است.
در سال ١٣٨٨ شمسی، کامیار عبدی در یک برنامه بررسی و شناسایی آثار شهرستان بهبهان، از آثاری که دیتمن شناسایی کرده بود، بازدید کرد و پس از آن متعاقبا، به همت زنده‌یاد گنجی، تل‌چگا سفلی درسال ١٣٨٨ به شماره ٢٨٨٢٢، در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
در همین زمینه استان آذربایجان شرقی نیز تا پایان سال 92، تعداد هزار و 711 اثر خود را در فهرست آثار ملی به ثبت رسانده است، استانی که از نظر تعداد آثار ثبت شده در سطح کشور، رتبه 4 را دارد.
اما تفاوت فاحشی بین آمار و ارقام آثار ثبت شده وجود دارد به طوری که مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری این استان تعداد آثار ثبتی خود را 1116 اثر اعلام می‌کند! یعنی یک تفاوت فاحش در اعلام ارقام و کاهش 595 اثر تاریخی، آثاری که به نظر می‌رسد در سطح استان دیده نشده‌اند یا اصلا شاید تخریب شده باشند.
به گزارش ایسنا، فرزین حق‌پرست، تعداد آثار ثبت شده این استان را «تا کنون هزار و 156 اثر در حوزه میراث غیرمنقول، ناملموس و طبیعی» می‌داند.
این در حالیست که محمد سپنجی، از کارشناسان سابق دفتر ثبت و حریم آثار تاریخی که همه اطلاعات تاریخی متعلق به استان‌های کشور تا سال 92 را گردآوری کرده است، به آمار ارائه شده توسط مدیر این اداره کل اعتراض می‌کند و می‌گوید: اطلاع کافی نداشتن درباره تعداد آثار تاریخی در یک استان روی میزان درخواست اعتبار، نیروی کار و برنامه‌هایی که باید برای آینده هر یک از آثار تاریخی پیش‌بینی شود، بستگی دارد. این در حالیست که به نظر می‌رسد مدیر استان آذربایجان شرقی حدود 600 اثر را نادیده گرفته است.
وی با اشاره به اینکه آذربایجان شرقی تا پایان سال 92، یک هزار و 711 اثر را در فهرست آثار ملی به ثبت رسانده و از این تعداد فقط 43 اثر تعیین حریم شده‌اند، اظهار می‌کند: این استان به دلیل داشتن آثاری مانند «مسجد جامع تبریز»، «مسجد کبود»، «گنبد کبود»، «خرابه‌های ارگ علیشاه»، «گنبد سرخ» و «پل دختر»، حدود 10 اثر ارزشمند خود را در سال 1310 در فهرست آثار ملی به ثبت رساند.
به گزارش روزنامه شرق سيدمحمد بهشتي رئيس پژوهشگاه ميراث فرهنگی ایران نیز چندی پیش گفت، با افزوده شدن دو اثر تاريخی ـ فرهنگی «شوش» و «ميمند»، به فهرست جهانی تعداد آثار ايران در فهرست ميراث جهانی به ١٩ اثر رسيده است و رتبه ايران در جهان به پله هشتم ارتقا يافته و از کشورهای کهنی مانند يونان و کشور ثروتمندی مانند آمريکا و کشوری توريستی مانند ترکيه پيشی گرفته است. اين موضوع خودبه خود از سهم آشکار ايران در ميراث جهانی حکايت می‌کند، اما بايد توجه کرد که اگر محدوديت‌های مديريتی کميته ميراث جهاني نبود ما به اندازه تمام نمونه‌های ثبت شده کنونی در آن فهرست، آثاری فاخر و با ارزش برای عرضه داشتيم.
وی با اشاره به معرفی آثار فاخر ایران به جهان افزود، آثار ارزشمند ميراث بشری باید شناخته و ثبت و ضبط شود. بدين ترتيب هر کشوری که در اين فهرست اثری را ثبت می‌کند، شاخصه‌ای جهان‌شمول و همه فهم برای آشکارکردن سهمِ آورده‌های تاريخي و طبيعی سرزمين خود در ميراث جهانی در دست خواهد داشت. به طور طبيعی هرچه تعداد آثار بيشتر و کيفيت آنها درخشان‌تر باشد، موقعيت بهتری برای آن کشور جهت معرفی و تبليغ خود از بُعد فرهنگی و فاخر فراهم می‌شود.
باید دید آیا بالاخره روزی خواهد رسید که مسولان گردشگری و میراث فرهنگی از این فرصت و پتانسیل ارزشمند میراث فرهنگی ایران جهت جذب گردشگران و توریسم خارجی به کشور استفاده کنند؟
