سوالات امتحان نهایی دانش‌آموزان رشته‌های ریاضی و تجربی سوم دبیرستان٬ سبب اعتراض و تجمع آنها در مقابل آموزش و پرورش شهر‌های مختلف و از جمله تهران شده است. آنها حتی به نشانه اعتراض کتاب‌های خود را نیز آتش زده‌اند.
اعتراض دانش‌آموزان به دشواری سوالات امتحانات نهایی از درس شیمی آغاز شده و پس از برگزاری امتحان ریاضی، ادبیات و دینی٬ تجمعات اعتراضی در شهرهایی مانند مشهد، اصفهان ٬ یزد٬ شاهرود و تهران مقابل ادارات کل آموزش‌وپرورش شکل گرفته است و همچنان ادامه دارد.
دانش‌آموزان معترض می‌گویند: سوالات بسیار سخت و مفهومی طراحی شده است و سوالاتی در امتحانات وجود داشته که معلم اصلا آنها را سر کلاس درس برایشان توضیح نداده بود.
به اعتقاد عبدالرسول عمادی رییس مرکز سنجش وزارت آموزش و پرورش٬ سوالات طراحی شده استاندارد بوده و پس از هر امتحانی که برگزار شد، سوالات مجددا توسط تیمی از کارشناسان٬ ارزیابی و بر استاندارد بودن آنها صحه گذاشته شد.
با گسترده‌تر شدن تجمع‌های اعتراض آمیز در شهر‌های مختلف٬ وی نظر خود را تغییر داده است و به گفته وی قرار است؛ این موضوع از طریق طراحان سوال و گروه های درسی پیگیری شود و نتیجه را به زودی به اطلاع دانش آموزان برسانند.
اما همچنان وی معتقد است که سوالات امتحانات نهایی از کتاب های درسی طرح شده است و خارج از کتاب درسی نیست و چنانچه ۵۰ درصد دانش آموزان نتوانند به سوالات پاسخ دهند موضوع پیگیری خواهد شد.
اكثر دانش آموزان به اين نكته اعتراض داشتند كه سوالها در سطح تیزهوشان طراحی شده بود و به قدری پیچیده بوده که سبب نارضايتی آنها را در بيرون از حوزه های امتحانی و در میان والدين آنها می‌شد به وضوح ديد.
در این زمینه محمد فاضل٬ مدیرکل دفتر وزارت آموزش و پرورش موج اعتراضات به امتحانات نهایی را عجیب دانسته و گفته است که این اعتراضات ممکن است سیاسی باشد.
اما نکته عجیب‌ترعدم نظارت آموزش و پرورش به سطح علمی مدارس و تبعیض‌هایی است که بین دانش‌اموزان مناطق محروم (که تقریبا اکثریت جامعه را تشکیل می‌دهند) با دانش‌آموزان مرفه وجود دارد.
یکی از آموزگاران مدارس غیرانتفاعی که در صدا و سیما نیز برنامه‌‌های آموزشی دارد و به این دلیل نخواست نامش منتشر شود٬ به خبرنگار کیهان لندن در مورد اعتراض دانش‌آموزان می‌گوید «در مورد نادرست بودن سوالها قرار شد كه نظر همه دبيران جمع‌آوری و بعدا نظر داده شود ولی اين اعتراض وارد نخواهد بود٬ شايد سوالها سخت طراحی شده باشند ولی نادرست نبودند».
وی در پاسخ به این سوال که آموزش و پرورش چه راهکاری را برای حل این مشکل ارایه خواهد داد و آیا امکان دارد که امتحانات دوباره برگزار شود٬ می‌افزاید: «آموزش و پرورش قول بررسی كامل داده ولی به دلیل رعایت کردن برخی مسایل و عدم ايجاد بدعت٬ گمان نمی‌رود كه شرايط تغيير كند».
وی در این زمینه می‌آفزاید: « به دنبال اين رويداد و بعد از يك تحقيق و نظرخواهی ميدانی در سطح شهر تهران٬ به این نتیجه رسیدیم كه مدارس غيرانتفاعی تهران به ویژه مناطق يك تا چهار از نتايج كار دانش‌آموزان خود رضايت داشته و اعتراضی به نتايج امتحانات و يا شيوه طرح سوالات نداشته‌اند».
او دليل اين امر را آمادگی دانش‌آموزان اين مناطق پس از شرکت در كلاس‌های فوق برنامه و شركت در آزمون‌های آماده‌ساز‌ی هفتگی يا ماهانه ذکر میکند و می‌افزاید: «به‌طور مثال گاهی در بعضی از مدارس دانش‌آموزان مجبورند حتی روزهای پنج‌شنبه و تعطيل سراسر سال تحصيلی را در مدرسه حاضر باشند و مطالب فوق برنامه و يا نكات كليدی و كنكوری را آموزش ببینند».
به گفته‌ی وی٬ سوالات امتحانی توسط گروهی از دبيران زبده و با تجربه آموزش و پرورش و در يك كار گروهی طراحی می‌شود و و دبيران از موقع طرح سوال تا پايان امتحانات به منظور جلوگيری از هر گونه سودجويی و يا تقلب در قرنطینه قرار می‌گیرند.
به هر حال، امتحانات نهایی امسال با حاشیه‌های بسیاری همچون اعتراضات گسترده به دشواری سوالات و برخی اخبار در خصوص لو رفتن سوالات در دروسی مانند جغرافی و آمادگی دفاعی، برگزار شد٬ هرچند آموزش و پرورش هر دو مورد را نمی‌پذیرد.
موج اعتراضات گسترده دانش‌آموزان به دشواری سوالات امتحانات نهایی می‌تواند تاییدی بر ماجرای ضعف آموزش در مدارس و ضعف علمی دانش‌آموزانی باشد که به دلیل پایین بودن سطح اقتصادی خانواده‌هایشان مجبورند در مدارس دولتی درس بخوانند که در بیشتر آنها به سطح آموزش اهمیتی داده نمی‌شود، اما سطح امتحانات برایشان دارای اهمیت است و آن را متناسب با مدارس غیر انتفاعی طرح می‌کنند.
به گزارش کیهان لندن و به نقل از یک منبع آگاه٬ میزان دریافتی معلمان مدارس غیرانتفاعی در مناظق شمال شهر تهران٬ بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر ۹۰ دقیقه تدریس است و شهریه مصوب آموزش و پرورش به ازای هر دانش‌آموز در مقطع دبیرستان و در مناطق یک تا ۴ به طور میانگین٬ سالانه بین ۴ الی ۶ میلیون تومان است . اما به گفته این منبع آگاه٬ بسیاری از مدارس در این مناطق به دریافت این شهریه اکتفا نمی‌کنند و به منظور برگزاری کلاس‌های جبرانی و هزینه‌‌های بالایی که برای رفاه دانش‌آموزان متقبل می‌شوند٬ شهریه‌هایی به میزان ۱۲٬۱۰ و یا ۱۵ میلیون تومان نیز دریافت می‌کنند که بسیاری از آنها امتحانات ورودی نیز دارند و حتی دانش‌آموزان حاضرند مبالغی بالاتر از این شهریه بپردازند تا وارد اینگونه مدارس که تقریبا قبولی در کنکور سراسری را تضمین می‌کنند٬ شوند.
در این میان دامنه اعتراضات به شبکه های اجتماعی نیز رسیده و جمعی از دانش آموزان با تشکیل گروهی به نام «معترضان به امتحان نهایی۹۵» در تلگرام اعتراض خود را نشان دادند که گویا در حال حاضر این گروه از دسترس خارج شده است.
امتحانات نهایی سال سوم متوسطه برای دانش آموزان اهمیت فراوانی دارد چرا که نمراتشان در این امتحان، در کنکور سراسری ۲۵درصد تاثیر داشته و همین موضوع حساسیت دانش آموزان این مقطع را افزایش داده و نگران کرده است.
زمان برگزاری امتحانات سال تحصیلی جاری تغییراتی داشته و به دلیل تقارن ماه رمضان با برنامه امتحانات خرداد ماه، دانش‌آموزان امسال زودتر میهمان امتحانات شدند و از ۲۵اردیبهشت ماه امتحانات دانش‌آموزان آغاز شد.
علاوه بر تبعیضی که در مدارس دیده می‌شود٬ به عقیده کارشناسان آموزشی٬ نحوه ارایه مفاد درسی در مدارس ایران با استاندارد مدارس کشورهای پیشرفته که اغلب به شکل مفهومی- تحقیقی و کاربردی است٬ بسیار فاصله دارد. به طوری که دانش‌آموزان در ایران وابسته به شب امتحان هستند و حجمی از مطالب را در یک شب حفظ می‌کنند و خیلی زود هم فراموش می‌کنند.
