بازى مرگ؛ بازتوليد خشونت به بهانه نقد خشونت

آزاده سليمانى – جهادگران اسلامى مسابقه‌اى با خود در توحش و ابداع شيوه‌ها و صحنه‌هاى هرچه دهشتناك‌تر از كشتار و ارعاب گذاشته‌اند. اما كاربران نت و «شهروند- خبرنگاران» خاورميانه‌اى هم انصافاً كم‌كارى نمى‌كنند و به نوبه‌ى خود گوى سبقت را از هم در انتشار تصاويرى هرچه دلخراش‌تر از خشونت‌هاى جهادگران مى‌ربايند.

حتى اگر خودآگاهِ اين كاربران معطوف به محكوم كردن خشونت و كشتار باشد، باز نتيجه‌ى عملى انتشار بى‌محاباى تصاويرى فجيع از جزييات زنده سوزاندن انسان‌ها، نماى نزديك از تيغ مسلمانى كه خرخره‌ى سرباز ارتش تركيه را تا نيمه بريده است، از جمجمه‌ى تركيده بر آسفالت همجنسگرايى كه از بلندى پرتاب شده است يا سرباز فقير ايرانى كه به همين شيوه خود را كشته است و از تكه هاى هنوز گرم پيكرهاى متلاشى شده‌ى تظاهرات صلح‌آميزى در كابل: بدنى كه از قفسه‌ى سينه به پايين وجود ندارد و رد كشيده‌اى از خون روى آسفالت به جاى آن مانده است… رانى كه در ناحيه‌ى لگن از تن كنده شده و چون هنوز داغ است بيشتر بافتِ به هم ريخته‌ى سفيدرنگى از گوشت و استخوان و رگ و پى متلاشى شده در ناحيه‌ى انقطاع به چشم مى‌خورد… اينها بيش و پيش از آنكه خشونت را تقبيح كند خشونت را عادی می‌سازد، كابوس و جنايت سازماندهى شده را به امرى پيش پا افتاده و مبتذل و بخش جدایی‌ناپذیر روزمره‌اى از رسانه‌هاى زرد مجازى تبديل مى‌كند. چشم و ذهن بيننده را در برابر ماهيت خشونت محکم و كرخت مى كند. جان و روان بينندگان حساس‌تر را پريشان و كابوس زده مى‌كند٬ بى‌آنكه بنا باشد اين پريشانى و شوك خاموش سودى به حال بشريت و مردم در معرض ترور و خشونت داشته باشد.

پيش از آنكه درخواست‌هاى شهروندى و حقوقى يا دولتى از مديران شبكه‌هاى مجازى بزرگی چون فيس‌بوك و توييتر و اينستاگرام مبنى بر نظارت مؤثرتر بر انتشار تصاويرى كه مصداق خشونت عريان و آسيب‌زننده بر عواطف عمومى محسوب مى‌شوند عملى باشد، مكانيزم خودكار فرهنگ‌سازى ميان كاربران و از طريق خود آنها ضرورى و موثر است. ضرورىست وقتى وجود تصوير عريانى از جنايت را موجب آسيب و اخته‌سازى حساسيت عمومى به جاى بيدارسازى آن تشخيص مى‌دهيم به آن كاربر يا دوست مجازى اين تشخيص را اعلام كنيم. كاربرى كه در صدد انتشار عكس يا ويدئويى از حادثه‌ى خونبارى‌ست ساده‌ترين پرسش خودمهارگرى كه مى‌تواند از خودش بپرسد اين است: آيا مايلم كودك خردسالم يا خواهر و برادر نوجوانم يا رفيق دچار تألمات روحى‌ام يا مادربزرگ پيرم اين تصوير را به همين شيوه ببيند؟ اگر پاسخ منفى‌ست، مرحله‌ى منطقى بعدى چيزى نمى‌تواند باشد جز صرف‌ نظر از انتشار آن تصوير فجيع و يا محو كردن بخش‌هاى فجيع آن آن‌گونه كه قانون و شيوه‌ى كار همه‌ى روزنامه هاى حرفه‌اى و رسانه‌هاى تصويرى معتبر و پاسخگوست.