حشره‌ای شش پا که فقیر و غنی نمی‌شناسد و در فصل سرد زمستان در سراسر جهان به سراغ کودکان می‌رود.
بله، در مورد شپش صحبت می‌کنیم؛ حشره‌ای که هنوز با وجود آگاهی‌رسانی‌های بسیار وقتی نام او آورده می‌شود بسیاری از خانواده‌ها هراسان می‌شوند. ایرانیان نیز از این قاعده مستثنی نیستند و هر سال با آغاز فصل سرما نگران شپش‌های سر دانش‌آموزان می‌شوند. امسال البته میزان گزارش‌‌‌ها از شیوع شپش در مدرسه‌های نقاط مختلف ایران نشان می‌دهد که شیوع آن گسترده‌تر از سال‌‌های گذشته است و حتی «روزنامه اقتصاد» با عنوان «سونامی شپش در مدارس تهران» به این موضوع پرداخته است.
با اینکه این روزنامه در مقدمه‌ای «عدم رعایت درست بهداشت فردی از یک سو و گسترش نگهداری از حیوانات خانگی به خصوص سگ در سال های اخیر» را عامل بروز این «سونامی» عنوان کرده اما در مصاحبه با دکتر محمد علی نیلفروش زاده، رییس مرکز تحقیقات پوست و سلول‌های بنیادی آمده است: «وجود شپش سر دليل بر عدم نظافت نيست. هر كسی ممكن است به شپش سر مبتلا شود، فقير يا غنی. تميز يا كثيف ولی در بچه های بين ۴ تا ۱۱ سال بيشترين شيوع ديده می‌شود و در دختران بيشتر از پسران است همچنين در سن شروع مدرسه نير شايع‌تر است. شپش سر معمولاً به شكل فرد به فرد و با تماس سر افراد سرايت پيدا می‌كند. حدود ۳۰ ثانيه طول می‌كشد كه يک شپش از يک سر به سر ديگر انتقال پيدا كند. سرايت از طرق ديگر شيوع كمتری دارد مثل كلاه، شانه يا بالش. نکته اینکه شپش سر از حيوانات قابل سرايت نيست».
پیش از این با پیدا شدن شپش در سر یک فرد سریع اقدام به تراشیدن موی سر او می‌کردند و بر این باور بودند که به این شکل این حشرات شش پا از بین خواهد رفت. اما پیشرفت علم و تحقیقات نشان داده با اینکه این حشرات امکان ورود به پوست سر را ندارند اما با توجه به اینکه روزانه بین ۸ تا ۵۶ تخم روی سر و موی کودکان می‌گذارند مهمترین راه مقابله با آن، استفاده از شامپوهای مخصوص ضد شپش است. خانواده‌ها باید به محض اینکه علامت‌های شیوع شپش را در فرزندان خود دیدند به پزشک مراجعه کنند.
به گفته پزشکان «خارش شديد و بدون علت سر معمولاً در ناحیه پشت سر و اطراف گوش‌ها» از اولین نشانه‌های شپش گذاشتن موی سر است. باید توجه داشت که شپش به خودی خود نمی‌تواند خطری برای سلامتی فرد ایجاد کند اما ممکن است بر اثر خارش شدید فرد دچار عفونت پوستی و زرد زخم در ناحیه پشت سر و پشت گوش شود.
در صورت پیدا شدن شپش باید تمام بالش، ملافه و شانه افراد مبتلا (و توصیه می‌شود تمام افراد خانواده) ضد عفونی شوند. در این دوران رعایت نظافت شخصی بسیار مهم است، خشک کردن موی سر بعد از استحام از جمله نکاتی‌ست که مخصوصا در مناطق سرد و مرطوب بر آن تاکید می‌شود. خشک شدن کامل لباس‌های شسته شده و حتی اتو کردن تمام آنها در زمان شیوع شپش نیز می‌تواند به رفع آن کمک کند. باید توجه داشت که گرما و نور از عواملی هستند که شپش‌ها از آن گریزان‌اند.
به گفته دکتر محمد علی نیلفروش‌زاده «برای درمان شپش سر، شامپويی به نام ليندان استفاده می‌شود كه ۵ تا ۱۰ دقيقه روی سر می‌ماند و بعد شسته می‌شود. هفت تا ده روز پس از مصرف، نياز به مصرف دوباره دارد. مصرف اين شامپو برای كودكان زير ۶ سال و مادران بادار ممنوع است و برای آنها با تجويز پزشک، بايد از شامپوهای جديدتری استفاده كرد». این روش مداوا نزدیک به ۲۰ روز طول خواهد کشید اما «بعد از يک بار استفاده از شامپو لیندان قدرت انتقال شپش از بين می‌رود و پس از مصرف شامپو، رفتن افراد به مدرسه و مهد كودک مانعی ندارد».
باید توجه داشت که شپش همان طور که اشاره شد ربطی به طبقه اجتماعی- اقتصادی افراد ندارد و هر فرد می‌تواند بنا به دلایل گوناگونی دچار آن شود. اما مهمترین نکته این است که با آموزش بیشتر پیرامون شناسایی نشانه‌ها و روش‌های درمان آن می‌توان از شیوع آن جلوگیری کرد.
فارس نیوز هفته گذشته گزارش کرد که متاسفانه مادری که آگاهی لازم برای درمان شپش نداشته از «کود شیمیایی» برای درمان شپش در فرزندان خود استفاده کرده که منجر به مرگ دختر وی شده است.
نکته مهم اینجاست که با پیدا شدن شپش در سر فرزندان خود هرگز با آنها مانند یک فرد مقصر یا کثیف که بهداشت فردی را رعایت نمی‌کند برخورد نکنید. توجه داشته باشید در بسیاری موارد شپش از فردی دیگر به او سرایت کرده و برخوردهایی از این دست می‌تواند در روحیه کودکان تاثیر نامطلوب داشته باشد.
