احمد رأفت (ورشو) – با دمای زیر صفر و تدابیر امنیتی بسیار شدید، «کنفرانس وزیران برای ارتقای آینده صلح و امنیت در خاورمیانه» عصر روز چهارشنبه، ۱۳ فوریه ۲۰۱۹، در ورشو، پایتخت لهستان، رسما آغاز به کار کرد. البته در این روز تنها رؤسای هیاتهای نمایندگی عکی رسمی گرفتند و در یک ضیافت شام به دعوت آندری دودا، رئیس جمهور لهستان، شرکت کردند. احتمالا بر سر میز شام گفتگوهایی نیز دور از چشم روزنامهنگاران انجام گرفته است.
کنفرانس اوضاع آرام این شهر را به خاطر حضور گسترده نیروهای انتظامی و رفت و آمد کاروانهایی که هیأتهای نمایندگی را از سویی به سوی دیگر میبرند، بهم ریخته است و صدای بسیاری از شهروندان ورشو را درآورده است. کاروانی که مایک پنس، معاون رئیس جمهور آمریکا را به مراسم رسمی گشایش کنفرانس در کاخ سلطنتی سابق ورشو میبرد، بسته شدن بیش از ۴۵ دقیقه کل مسیر پر عبور ماشینهای شخصی، اتوبوس و ترامواهای شهری را به دنبال داشت، آنهم در ساعات شلوغی که مردم از سر کار به خانه باز میگردند. البته اینگونه کنفرانسهای بینالمللی همیشه و همه جا برای مردم عادی، به خاطر تدابیر امنیتی شدید، آزاردهنده هستند.
روز چهارشنبه کنفرانسی حاشیهای در رابطه با جنگ در یمن با حضور وزرای خارجه آمریکا، بریتانیا، امارات متحده عربی و پادشاهی سعودی برگزار شد. البته خبری از نتایج این کنفرانس ،که پشت درهای بسته بود، به خارج نفوذ نکرده است. تا عصر روز چهارشنبه ۵۸ هیأت برای شرکت در «کنفرانس وزیران برای ارتقای آینده صلح و امنیت در خاورمیانه»، به گفته یک منبع وزارت خارجه لهستان، به ورشو آمده بوند و گفته میشود نمایندگان چند کشور دیگر نیز صبح روز پنجشنبه، همزمان با آغاز به کار کنفرانس، به ورشو خواهند آمد.
اگرچه از کشورهای اروپای غربی هیأتهای نمایندگی در سطح مدیران وزارت خارجه و مشاوران وزرا است، از برخی کشورهای اروپای شرقی که عضو اتحادیه اروپا هستند، ریاست این هیأتها حتا از سطح وزیر خارجه نیز بالاتر است. از بلغارستان و رومانی معاونان نخستوزیر به ورشو سفر کردهاند. در این میان، ریاست هیأت سعودی با عادل الحبیر، وزیر خارجه سابق است که اخیرا به عنوان مشاور ولیعهد این کشور در امور بینالمللی انجام وظیفه میکند. هیأتهای دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس هم در سطح وزیر خارجه هستند. حضور یوسف بنعلوی عبدالله وزیر خارجه عمان، بسیار با اهمیت تلقی میشود. یوسف بنعلوی عبدالله در بدو ورود به ورشو در اشاره به اهمیت این کنفرانس گفت: «این نشست میتواند آغاز عصر جدیدی برای خاورمیانهای باشد که در سالهای گذشته رنج و دردهای بسیاری را متحمل شده است.»
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، نیز یکی دیگر از شخصیتهایی است که در ورشو مورد توجه بسیار رسانهها قرار دارد. نخست وزیر اسرائیل در دیداری که با چند رسانه در پایتخت لهستان داشت مانند وزیر خارجه عمان معتقد است که کنفرانس ورشو میتواند صفحه جدیدی را در تاریخ خاورمیانه بگشاید: «در این کنفرانس ما شاهد اتحاد بسیاری از کشورهای منطقه در مقابل جمهوری اسلامی خواهیم بود». برخی از روزنامهنگاران میگویند بنیامین نتانیاهو در گفتگویی با یکی از تلویزیونهای اسرائیلی صحبت از جنگ علیه ایران کرده است، در حالی که سخنگویان دولت اسرائيل میگویند کلمهای که نخست وزیر از آن استفاده کرده را «مقابله» میتوان معنی کرد. در چنین شرایط حساسی انتخاب کلمات بسیار مهم است زیرا میتوانند نقش ایفا کنند. این کلمه عبری که میتواند هم جنگ و هم مقابله ترجمه شود، در شبکههای اجتماعی به یک بحث داغ در این زمینه دامن زده است.
نمایندگان آمریکا در کنفرانس ورشو علاوه بر مایک پنس معاون رئیس جمهور و مایک پمپئو وزیر خارجه، جرد کوشنر، داماد و مشاور دونالد ترامپ، و برایان هوک، رئیس گروه اقدام ایران را نیز در بر میگیرد. این یک هیأت در بالاترین سطح مقامات ایالات متحده است که حکایت از اهمیتی دارد که دولت دونالد ترامپ برای این کنفرانس قائل است. البته حضور تقریبا نامرئی قدرتهای اروپایی میتواند به نوعی بر دستاوردهای احتمالی این کنفرانس سایه بیاندازد. کشورهایی که دعوت دولت لهستان را برای حضور در کنفرانس ورشو رد کردهاند، غیر از جمهوری اسلامی که اصلا دعوت نشده است، میتوان به روسیه، چین، ترکیه، لبنان و قطر اشاره کرد. البته حکومت خودگردان فلسطین هم این دعوت را رد کرده است، ولی نه به خاطر همبستگی با جمهوری اسلامی بلکه به دلیل حضور جرد کوشنر داماد دونالد ترامپ. صائب عرکات رئیس هیات مذاکره کننده صلح حکومت خودگردان، در رد این دعوت گفته است: «اختلاف ما در مورد ایران نیست که معتقدیم نقش منفی در منطقه ایفا میکند، بلکه به خاطر حضور جرد کوشنر است که در مذاکرات صلح طرفدار اسرائیل میباشد.»
چهارشنبه صبح در حالی که در استادیومی که پنجشنبه میزبان کنفرانس است، دو تجمع از سوی گروههای مخالف جمهوری اسلامی برگزار شد. تجمع اول، در مقابل ورودی شماره ۵ استادیوم ناردووی (ملی)، از سوی هواداران نظام پادشاهی بود که از نقاط مختلف اروپا به ورشو آمدهاند.
با کمی فاصله، در مقابل ورودی شماره دو، هواداران مجاهدین تجمع کرده بودند. در تجمع مجاهدین برخی ازشخصیتعای غیرایرانی نیز صحبت کردند، که رودی جولیانی شهردار سابق نیویورک و از وکلای مدافع دونالد ترامپ یکی از آنها بود.
رودی جولیانی یکی ازشرکتکنندگان پروپا قرص نشستهای مجاهدین خلق است و بنا بر آنچه رسانههای آمریکایی مینویسند، برای هر بار حضور در مراسمی که این سازمان برگزار میکند چند ده هزار دلار دستمزد دریافت میکند. رودی جولیانی در سخنرانیاش، ضمن تمجدید از مریم رجوی، تاکید کرد که حضورش هیچ ربطی به دولت آمریکا ندارد و به عنوان فردی مستقل به ورشو آمده است. شهردار سابق نیویورک، در صحبتهایش ابراز امیدواری کرد که روزی مجاهدین بتوانند قدرت را در ایران به دست بگیرند و حکومتی دمکراتیک برپا کنند.
در مورد دمکراتیک بودن مجاهدین، شاید اشاره به تجربه شخصی نویسندهی این گزارش در جریان تظاهرات ورشو، بیمورد نباشد. افرادی که انتظامات این نشست را عهدهدار بودند از ورود کیهان لندن و بیبیسی به محوطه تظاهرات و هرگونه گفتگو با شرکتکنندگان و فیلمبرداری یا عکاسی جلوگیری کردند، البته با برخی دیگر از رسانههای فارسیزبان، از جمله رادیو فردا، رفتاری کاملا متفاوت داشتند. هر دو این گروهها قرار است در طول روز پنجشنبه و همزمان با برگزاری کنفرانس در ورزشگاه ناردووی، تجمعات دیگری نیز برگزار کنند.
