نازنین انصارى – «دولت بریتانیا براى آزادى ایرانیان دوتابعیتى كه در سفر به زادگاه خود بدون دلیل و خودسرانه دستگیر و حبس شده‌اند، تا كنون اقدامات مؤثر و چشمگیرى انجام نداده است زیرا متوجه نیست بازداشت‌شدگان متهم نیستند بلكه به گروگان گرفته شده‌اند.»
شرى ایزدى همسر انوشه آشورى زندانى دوتابعیتی ایرانى– بریتانیایى كه به اتهام جاسوسی براى اسرائیل و دریافت غیرقانونی پول به ۱۰ سال زندان محکوم شده است، در گفتگو با كیهان لندن از دولت بوریس جانسون خواسته است از یك رابط و مذاكره كننده مستقل براى پایان دادن به مسئله گروگانگیرى استفاده كند.
انوشه آشوری ۶۵ ساله در اوت ۲۰۱۷ زمانی که برای دیدار مادرش به ایران رفته بود دستگیر شد و یک سال بعد در اوت ۲۰۱۸ سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی اعلام کرد که وی به ده سال زندان محکوم شده است. یک سال بعد نیز این حکم تأیید شد.
به گفته خانم ایزدى، در حال حاضر چندین كمیته، سفیر و نماینده براى حل و فصل موضوعات مختلف میان دو كشور فعال هستند. چرا نباید نماینده‌اى تمام‌وقت نیز از سوى دولت انگلیس به عنوان میانجى براى گشودن اینگونه گره‌ها وارد عمل شود؟
وى از جامعه ایرانى در بریتانیا خواسته است تا دادخواستى را كه در همین زمینه تهیه كرده است امضا كنند. وی می‌گوید: «شوهر من وقتی در اوین است و می‌پرسد چند نفر پتیشن مرا امضا کردند و می‌گویم امروز ۵۰ نفر دیگه امضا کردند برای او دلگرمی است و می‌گوید اینجا در زندان فراموش نشده‌ام.»
به گفته خانم ایزدى چندین دوتابعیتى ایرانى- بریتانیایى دیگر نیز در ایران در حبس بسر مى‌برند «منتها این پرونده‌ها رسانه‌ای نمیشود چون خانواده‌ها از شرایط عزیزان‌شان در زندان ترس دارند و از طرفی فکر می‌کنند اگر سکوت کنند شاید پشت پرده موافقتی صورت گیرد! اشتباهی که من نیز کردم در حالی که اصلاً اینطوری نیست. هرچه بیشتر ساکت بمانند این مسئله بیشتر پنهان می‌شود.»
در ادامه‌ی گفتگو خانم ایزدى إظهار داشت، «اگر کسانی می‌توانند، می‌بایست به نماینده محل خود نامه بنویسند- به عنوان افرادی که در ایران خانواده دارند و رفت و آمد می‌کنند- و ابراز نگرانی کنند که شاید همین اتفاق برای آنها نیز تکرار شود. احتمال اینکه این اتفاق برای دیگران هم بیفتد زیاد است. بازخواست کنند و بپرسند اگر این اتفاق برای ما بیفتد شما چه حمایتی می‌توانید از ما بکنید؟ اینکه صرفاً گفته شود ایران قوانین بین‌المللی را قبول ندارد و بگویند ما فقط کمک محدود می‌توانیم کمک کنیم فایده ندارد. دولت انگلیس باید بتواند خارج از کشور از شهروندان خود حمایت کند.»
شرى ایزدى در گفتگو با کیهان لندن افزود که همسرش انوشه آشورى با پاسپورت ایرانی كه احتیاج به تمدید شدن داشت وارد تهران شد و «صبح ١٣ اوت به من پیام داد که اتفاقاً پاسپورت رسید و خیالم راحت شد. او منزل مادرش بود. از خانه بیرون رفت که در تجریش خرید کند. مادرشوهرم به خانه برگشت و دید یک یادداشت در منزل گذاشته‌اند که «شب خانه دوستم مهمان هستم و فردا تماس می‌گیرم». صبح مادرشوهرم تماس گرفت و گفت انوشه با من تماس گرفته و گفته نگران نباشید من اوین هستم! الان حالم خوب است. ولی تقریباً دو ماه دیگر هیچ خبری از او نداشتیم.»
در طول یك سال اول، انوشه آشورى سه بار در زندان دست به خودكشى زد. «در حین بازجویی او را تهدید کرده بودند که خانواده‌اش در انگلیس را اذیت و آزار می‌کنند یعنی ما را. او هم فکر می‌کرد که اگر با خودکشی از این معادله خارج شود دیگر دلیلی برای اذیت و آزاد و آسیب ما وجود ندارد.»
به نظر خانم ایزدى، جمهورى اسلامى در ازاى آزادى دوتابعیتى‌ها، درخواست چهارصد میلیون پوند را به عنوان طلب خود بابت پولى دارد كه براى خرید تانك‌هاى چیفتن قبل از انقلاب پرداخت شده بود. البته به اضافه بهره‌ی این پول! لندن قبلا قول داده بود این پول را به ایران مسترد كند اما این كار انجام نشد. به عقیده خانم شری ایزدی «این پولی است که برای دولت‌ها پول خیلی خاصی نیست و فکر می‌کنم مسئله قول دادن و حیثیت در میان است.»
در ماه مه ٢٠١٩ روزنامه گاردین نوشت: وزارت دفاع بریتانیا با درخواست وزارت خارجه براى ریختن این پول به حساب سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران مخالفت كرده است.
خانم ایزدى مى‌گوید که چند بار با راب مک‌ایر Rob Macaire سفیر بریتانیا در ایران در هر سفرش به لندن ملاقات كرده و دیدارهایى نیز با دیپلمات‌هاى وزارت خارجه بریتانیا داشته و هر دو هفته یكبار هم گزارشى در رابطه با تلاش‌هایى كه براى آزادى همسرش صورت گرفته دریافت مى‌كند.
او با جرمی هانت Jeremy Hunt و دومینیک راب Dominic Raab وزراى پیشین و كنونى وزارت خارجه نیز به گفتگو نشسته است. اما در عمل هیچیک از این نشست‌ها به آزادى همسر او نیانجامیده است.
انوشه آشورى كه در رشته مهندسى هوافضا تحصیل كرده یکی از مؤسسان شرکت «تکنو خلاق» و نماینده این شرکت در بریتانیا بود. از نمونه كارهاى این شركت استفاده از نوآورى به نام «Roofix» در ایجاد بناى مدارس و بیمارستان‌هاى ویران شده با به كار گرفتن این دستاورد در مناطق زلزله‌خیز بوده است. شرکت او بعد از فاجعه‌ی پر تلفات و ویرانگر زلزله بم، مدتى به كار خانه‌سازى در آن منطقه مشغول بوده است. به گفته‌ی همسر وی، «حتی وزیر مسکن و شهرسازی از وى به خاطر خدماتی که در ساختمان‌سازی داشت تقدیر كرده بود.»
در ادامه گزیده‌اى از گفتگوى کیهان لندن با شهرزاد ایزدی همسر انوشه آشورى را می‌خوانید.
-لطفا خودتان را به خوانندگان ما معرفی کنید.
-من شهرزاد ایزدی هستم البته در رسانه‌ها مرا به نام «شِری» می‌شناسند. ۵۶ ساله‌ام، ۱۴ سال است انگلیس زندگی می‌کنیم، قبل از آن در انگلیس درس خوانده و در اینجا بزرگ شده‌ام؛ در اینجا دبیرستان و دانشگاه رفتم و همسرم نیز همینطور. سال ۱۹۸۴ به ایران برگشتم. همسرم ۱۹۸۲ دو سال قبل از من به ایران برگشته بود. ما ۲۰ سال در ایران زندگی کردیم. بعد که بچه‌ها بزرگتر شدند تصمیم گرفتیم به انگلیس برگردیم. از سال ۲۰۰۵ اینجا هستیم. من مترجم هستم و همسرم مهندس بود که از چهار سال پیش خود را بازنشسته کرد و بیزنس را فروخت و به انگلیس آمد.»
-آیا بطور منظم از ایران دیدار مى‌كردید و هیچگاه از سفر به ایران احساس نگرانی نداشتید؟
-نه تنها او بلکه خود من هم رفت و آمد داشتم و اصلاً نگرانی نداشتیم، چون ما هیچ نوع فعالیت سیاسی نداریم و در کارهای سیاسی دخالتی نکردیم و هیچوقت همسرم کار دولتی نداشت. حتی در ایران من خودم مترجم صداوسیما بودم. استخدام نبودم و آزاد کار می‌کردم اما شاید ۱۵ سال برای صداوسیما ترجمه کردم. در این مدت هم به انگلیس رفت و آمد داشتیم. خودم سالی دو بار رفت و آمد داشتم اما شوهرم حداقل چهار بار به ایران رفت و آمد داشت چون بیزنس داشت و هیچوقت هیچ مشکلی نداشتیم.
–اولین بار كه همسرتان با وكیل‌اش ملاقات كرد كى بود؟
-فکر می‌کنم حدود سه ماه بعد از بازداشت بود. که البته وکیل چون در ایران استاد دانشگاه بود، تعدادی از بازجوهای اوین شاگرد او بودند و از این طریق اجازه دادند با همسرم ملاقات کند. بعدها این شخص را رد کردند و گفتند جزو وکلایی که ما قبول می‌کنیم نیست. وکیل بار اول یک ربع با او ملاقات کرد.
-در این میان شما چه می‌كردید؟
-چندین ماه اول کار خاصی نکردیم. چون هیچ تجربه‌ای نداشتیم و نمی‌دانستیم باید چکار کنیم و فکر می‌کردیم هر کاری انجام دهیم ممکن است به ضرر او تمام شود. مدت‌ها خبری از او نداشتیم. اولین بار که توانستم با او صحبت کنم بعد از ۴ ماه بود. بازجویی‌ها تمام شده بود و می‌خواستند محاکمه‌اش کنند. قاضی باید وکیل را قبول کند. او وکیل اول را رد کرد و تا وکلای دیگری معرفی کردیم و قاضی قبول کرد هشت ماه طول کشید. ما شش وکیل معرفی کردیم و همه رد شدند و در نهایتاً خودش وکیل خودش شد. ما درخواست تجدید نظر دادیم كه رد شد. همسرم را به بند ٧ بخش ١٢ زندان اوین منتقل كردند كه زندانیان امنیتى نگه داشته مى‌شوند. او در همان سلولى كه ژیو وانگ استاد آمریكایى براى ١٠ سال به اتهام جاسوسى براى آمریكا زندانى شده بود حبس شد.
-واکنش شما پس أز شنیدن اتهام «جاسوسى براى اسرائیل» چه بود؟
-واقعاً خنده‌دار بود! حداقل اگر جاسوسی برای انگلیس می‌بود شاید بیشتر قابل باور می‌بود. چون در انگلیس زندگی می‌کردیم اما اتهام جاسوسی برای اسرائیل مضحک و مسخره است. چون نه ارتباطی با اسرائیل داشتیم نه دوست اسرائیلی داریم نه تا حالا حتی به اسرائیل رفته‌ایم! برای همین فکر می‌کنم این اتهاماتی که می‌زنند نیاز به پایه و اساس ندارد.
-شما چه زمانی براى درخواست كمك با وزارت خارجه بریتانیا تماس گرفتید؟
-تقریبا ۱۰ ماه بعد از این ماجرا. ما هیچ تجربه‌ای نداشتیم. حتی نمی‌دانستیم که می‌توانیم با وزارت خارجه تماس بگیریم. ولی یکبار شوهرم گفت نگران پاسپورت انگلیسی‌ام هستم و شاید بهتر باشد که با وزارت خارجه صحبت کنید و بگویید پاسپورت دست خودش نیست و ممکن است از آن سوء استفاده شود. اصلاً دلیلی که با وزارت خارجه تماس گرفتیم همین بود. یکی دو ساعت بعد یک افسر کنسولی تماس گرفت و جریان را پرسید. گفتند یک روز بیایید اینجا و تازه رابطه ما شروع شد و رسماً آنها از ژوئن یا ژوئیه ۲۰۱۸ مطلع شدند که یک دوتابعیتی در ایران زندانی است.
-هر چند وقت با همسرتان در تماس هستید و حال جسمی او چطور است؟
-ما هر روز با یكدیگر صحبت مى‌كنیم. او همچنین اجازه ملاقات ماهانه با مادرش و مادر مرا پیدا كرده. حال جسمی او نسبتاً خوب است. خودش می‌گوید مصمم هستم از اینجا [اوین] سالم بیرون بیایم و به زندگی برگردم. گفت نمی‌خواهم این مسئله زندگی مرا نابود کند. ورزش می‌کند. او الان ۶۵ ساله است. قرار بود وقتی به انگلیس برگردد یک عمل جراحی در ناحیه زانو داشته باشد. اما الان آنجا برای ماراتن تمرین می‌کند. از خودش خیلی مراقبت می‌کند چون می‌گوید اوین جایی است که نباید نیاز به دکتر پیدا کرد و از نظر پزشکی خیلی بد است.
-ناراحتی زانو که نیاز به عمل جراحی داشت چه شد؟
-۱۸ کیلو وزن کم کرده و همین خیلی مؤثر بود. به خاطر زانودردی که داشت از طرف سفارت بریتانیا خیلی فشار آوردند که باید دسترسی به دکتر داشته باشد. در خود زندان برای او چند جلسه فیزیوتراپی گذاشتند و الان خیلی مصمم است و اتفاقاً آدم‌های مثل خودش در زندان زیاد هستند و چون روابط اجتماعی خوبی دارد با آنها دوست شده. هرکس هر تخصصی دارد برای دیگران کلاس می‌گذارد و اینطور وقت‌شان را پر می‌کنند.
