بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیهای که سهشنبه ۱۴ ژانویه ۲۴ دیماه صادر شد اعلام کردند «مکانیسم ماشه» علیه جمهوری اسلامی را فعال خواهند کرد.
در متن این بیانیه طولانی آمده: «ما وزرای خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس در منافع امنیتی مشترک و بنیادین با دیگر متحدان اروپایی مشترک هستیم. یکی از آنها حمایت از پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی است و اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح اتمی دست نخواهد یافت. توافق اتمی یک نقش کلیدی در این مسئله دارد، همانطور که رهبران ما نیز بر آن تاکید کردهاند. برجام یک دستاورد کلیدی با دیپلماسی چندجانبه بوده است. ما در برجام مذاکره کردیم و مطمئن شدیم که برنامه اتمی ایران صلحآمیز است و باعث ایجاد صلح و ثبات بینالمللی خواهد شد.
همچنین ما نگرانی و تاسف خود را از خروج آمریکا از برجام و بازگرداندن تحریمها علیه ایران بیان کردیم. از ماه مه ۲۰۱۸ ما با یکدیگر کار کردیم تا توافق را حفظ کنیم. بر تعهدات برجامی خود از جمله لغو تحریمها همانطور که در برجام پیشبینی شده بود تاکید کردیم. علاوه بر آن برای برداشتن همه تحریمها، بر اساس تعهد ما در این توافق، بیوقفه کار و تلاش کردیم تا از تجارت مشروع با ایران حمایت کنیم از جمله از طریق کانال مالی اینستکس.»
به دنبال بیانیهی مه ۲۰۱۹ ایران که بر اساس آن برخی از تعهداتش تحت برجام را تعلیق میکرد، ما تلاش کردیم ایران را نسبت به تغییر مسیرش متقاعد کنیم. سه کشور اروپایی و اتحادیه اروپا سخت کار کردند تا با به رسمیت شناختن نگرانیهای ایران، آن را به تعهداتش بازگردانیم. ما حتی از تلاشهای دیپلماتیک نیز حمایت کرده و به کار بستیم از جمله ابتکارات فرانسه، که شاید تنشها را کاهش دهیم و ایران و آمریکا را به پای میز مذاکره بیاوریم تا بر سر یک راه حل جامع مذاکره کنیم. اروپا به مسیر دیپلماتیک کاملاً پایبند است و در صورت مهیا بودن شرایط خواستار آغاز آن در اسرع وقت است.
به هر حال در این لحظه، ایران در حال نقض کلیدی محدودیتهای درج شده در برجام است. اقدامات ایران با مفاد توافق اتمی و معیارهای غیرقابل بازگشت منع گسترش تسلیحات اتمی ناسازگار است.»
در بخش دیگری از این بیانیه آمده «ما این استدلال را که ایران حق دارد تعهداتش را کاهش دهد نمیپذیریم. برخلاف اظهاراتش، ایران هرگز مکانیسم حل اختلاف را فعال نکرده و هیچ دلیل قانونی برای توقف اجرای مفاد این توافق ندارد.
ما صراحتا نگرانیها خود را به همراه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در روز ۱۱ نوامبر ۲۰۱۹ اعلام کردیم. در کمیسیون مشترک در روز ۶ دسامبر، ما بطور شفاف به ایران گفتیم که اگر به تعهداتش برنگردد ما چارهای جز اقدام در چارچوب برجام، از جمله شروع مکانیسم حل اختلاف، نداریم.
بجای معکوس کردن شرایط، ایران کاهش بیشتر همراهی با برجام را انتخاب کرد و در روز ۵ ژانویه اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در گام پنجم کاهش تعهدات خود، آخرین محدودیتهای خود را هم برخواهد داشت که محدودیت در تعداد سانتریفیوژها است و اینکه جمهوری اسلامی ایران دیگر با هیچ محدودیت عملیاتی، از جمله در زمینه غنیسازی و مسائل مربوط به این موضوع، مواجه نیست.
با توجه به اقدامات ایران، ما هیچ انتخاب دیگری نداریم و برای ثبت نگرانیهای خود و اینکه ایران به تعهداتش در برجام پایبند نیست به کمیسیون مشترک رجوع میکنیم که در پاراگراف ۳۶ توافق جامع اتمی آمده است.
ما این را با حسن نیت و با هدف حفط برجام انجام میدهیم و امیدواریم یک راهی برای خروج از این بنبست از طریق گفتگوی دیپلماتیک سازنده پیدا کنیم. برای انجام این کار، سه کشور اروپایی به کمپین فشار حداکثری علیه ایران نمیپیوندیم. امید ما بازگشت ایران به همراهی کامل با تعهداتش ذیل برجام است.»
در پایان این بیانیه آمده است، «ما سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان بار دیگر بر تعهدات خودمان در برجام و بر همکاری با همه طرفها برای حفظ آن تاکید میکنیم. ما از روسیه و چین که در مشورت نزدیک با آنها هستیم برای پیوستن به ما برای حفظ برجام قدردانی میکنیم. ما همچنین از مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز به خاطر تلاشهایش تشکر میکنیم. در شرایط فعلی خیلی مهم است که ما یک بحران اتمی را به تنشهای کنونی که در کل منطقه گسترده است، اضافه نکنیم.»
کشورهای اروپایی یک ماه پیش از این هشدار داده بودند در صورتی که جمهوری اسلامی دست از نقض برجام برندارد، مجبور خواهند شد «مکانیسم ماشه» را فعال کنند و پرونده اتمی ایران به شورای امنیت ارجاع داده میشود. جمهوری اسلامی آخرین گام در نقض برجام را به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی در بغداد توسط حمله پهپادی آمریکا برداشت و اعلام کرد که به هیچ محدودیتی پایبند نیست.
