دکتر محمد ملکی فعال حقوق بشر و اولین رئیس دانشگاه تهران پس از انقلاب ۵۷، در ۸۷ سالگی درگذشت.
عمار ملکی فرزند دکتر محمد ملکی صبح امروز چهارشنبه ۱۲ آذرماه ۱۳۹۹ در حساب توئیتریاش از درگذشت پدرش در تهران خبر داد. او نوشت: «چراغ خانه خاموش شد، حسرت دیدار ابدی گشت. هنوز سر از سوگ مادر برنداشته بودیم که پدرم، جان و جانان جدامانده من، درگذشت. مبارز خستگیناپذیر راه آزادی و یاور آزادیخواهان ایران به آرامش ابدی رسید…»
دکتر محمد ملکی متولد سال ۱۳۱۲ از فعالان حقوق بشر بود که پس از انقلاب ۵۷، ریاست دانشگاه تهران را بر عهده گرفت ولی با انتقاد از «انقلاب فرهنگی» و تعطیلی دانشگاهها، حمله به دانشجویان و کشتار آنان، برکنار و دستگیر شد. ملکی سالها بعد با انتقاد از مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی از استادی این دانشگاه نیز اخراج شد.
در دوران ریاست دکتر ملکی بر دانشگاه تهران، این دانشگاه به صورت شورایی متشکل از استادان، دانشجویان و کارمندان اداره میشد و رئيس دانشکدهها و دانشگاه توسط این شورا تعیین میشدند.
ملکی درباره آن دوران در زندان نوشته است: «ابتدا به اعدام و سپس به ۱۰ سال زندان محکوم گردیدم. در این مدت با بیرحمانهترین رفتار از جمله زدن کابل به کف پا و سایر نقاط بدنم، آویزان کردن از سقف، کوبیدن سر به دیوار، زدن مشت و لگد که منجر به نابینائی چشم چپم و شکستگی استخوان مچ دست راستم شد و انواع شکنجهها مواجه بودم.»
پس از آن، دکتر ملکی بارها بازداشت و به زندان محکوم شد. وی همچنین از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۵ ممنوعالخروج شد تا اینکه پس از نگارش نامه سرگشاده به احمد شهید گزارشگر وقت حقوق بشر در امور ایران در سال ۱۳۹۰ دوباره ممنوعالخروج شد.
ملکی همزمان با اعتراضات انتخابات سال ۸۸ بازداشت شد و شش ماه در زندان بسر برد آنهم در هنگامی که از سرطان و نارسایی قلب رنج میبرد.
دکتر محمد ملکی همواره برای پاسداشت آزادی و حقوق انسانی شهروندان ایران در تظاهرات و اعتراضات بزرگ و کوچک علیه جمهوری اسلامی شرکت داشت و از جمله امضاکنندگان نامهی استعفای علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی بود که به نامهی ۱۴ نفر مشهور شده است.
