نازنین نوری (کیهان لایف) – لیلی افشار، نوازنده سرشناس گیتار کلاسیک، در سن ٦٣ سالگی در ٢٤ اکتبر ۲۰۲۳ (۲ آبان ۱۴۰۲) در پی یک مبارزه طولانی با بیماری چشم از جهان فرو بست.
لیلى نوازنده اى بسیار پرشور، با استعداد و پر احساس بود و نخستین بانویى در تاریخ است كه مدرک دکترای گیتار کلاسیک را دریافت کرد.
مراسم تشییع و خاکسپاری پیکر وی در شهر شهسوار (تنکابن) زادگاه وی در استان مازندران برگزار شد.
لیلى افشار برای بیش از دو دهه رشته گیتار را در دانشکده موسیقی Scheidt Rudi E دانشگاه ممفیس و همزمان با برگزاری کلاسهای نوازندگان استادان برجسته در سراسر جهان مدیریت کرد. او پس از ٢٠ سال غیبت به ایران بازگشت و ١٤ تابستان متوالی برای اجرای کنسرت و تدریس در کلاسهای استادان در ایران بسر برد. او همچنین دو بار برای اجراى كنسرت در بخش بینالمللى جشنواره موسیقی «فجر»، یک بار به تهران و بار دوم به بندر بوشهر در جنوب ایران دعوت شد.
وی در یک مصاحبه با پادکست «اکوستیک گیتار» در فوریه گذشته گفت: «دوست دارم وقتى به نواى ساز دیگران گوش مىدهم، طوری باشد که تحت تأثیر قرار بگیرم.» او احساس خود رادر مورد نواختن خودش چنین بیان کرد: «وقتی مىنوازم، میخواهم قلب مردم را لمس کنم وگرنه موسیقى معنایى نخواهد داشت و فقط یکسری نُت است.»
لیلی افشار در طول زندگی حرفهای خود به دلیل مهارت فوقالعادهاش در نواختن گیتار، بارها مورد تحسین و تمجید قرار گرفت.
نشریه «واشنگتن پست» در بررسى یكى از اجراهاى او در ژانویه ١٩٩٧ نوشت: «افشار دارای احساس ظریف و تمرکز شدیدی است که ویژگی بهترین گیتاریستهاست. وی همچنین از حس موسیقایی و خویشتنداری برخوردار است که تنها معدودی از نوازندگان را به یاد مىآورد.»
پیشتر «واشنگتن پست» در مورد کنسرتی در مجموعه فیلیپس در سپتامبر ١٩٨٩ (که اولین حضور افشار در واشنگتن بود) نوشت: «لیلی افشار گیتارنواز داراى مجموعه آثارى است كه مى تواند برنده جوایز معتبرى باشد كه نوازندگان جوان در زندگینامه حرفهای خود به امید به دست آوردن آنها هستند. حرفهای بلندمدت و پررونق… نوازندگی او از نظر موسیقایی، آمادگی فكرى و مهارت، ثبات قابل توجهی را نشان میدهد. ترکیبی که بسیاری از نوازندگان فاقد آن هستند بجز در بهترین شبهاى اجرایشان.»
لیلی افشار در سال ١٩٦٠ در ایران به دنیا آمد و در سن ١٠ سالگی در حالی که در تهران بزرگ میشد، فراگیری گیتار را آغاز کرد و بلافاصله عاشق این ساز شد. او پسرعمویش را میدید که یک گیتار کلاسیک با سیمهای پلاستیکی مینوازد و بلافاصله دانست که این همان سازى است که او میخواهد تا آخر عمر بنوازد. پدرش روز بعد یک گیتار به او هدیه داد و این آغاز سفر آهنگین وى بود که تا آخر عمر او را همراهی کرد.
لیلى در سال ١٩٧٧ در سن ١٧ سالگی، دو سال قبل از انقلاب ١٩٧٩ در ایران، به آمریکا مهاجرت کرد و لیسانس موسیقی را از کنسرواتوار بوستون، مدرک کارشناسی ارشد موسیقی را از کنسرواتوار نیوانگلند (١٩٨٤) و دکترای موسیقی در اجرای گیتار را از دانشگاه ایالتی فلوریدا (١٩٨٩) را دریافت كرد. او نخستین زن در جهان است که مدرک دکترای موسیقی در اجرای گیتار کلاسیک دریافت کرده است.
افشار همچنین یکی از ١٢ گیتاریست بینالمللی است که برای شرکت در کلاس استاد گیتار کلاسیک «آندرس سگوویا» (نوازنده برجسته گیتار کلاسیک اسپانیایی) در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (لسآنجلس) در سال ١٩٨٦ انتخاب شد. در آن زمان «سگوویا» پیشبینی کرد که «لیلى نوازندهای محبوب و مشهور خواهد شد.»
میراث ایرانی او الهامبخش بزرگترین نوآوریهای موسیقایی وى شد که برگرفته از سنتهای موسیقی محلی ایرانی و آذربایجانی بود. او پنج تصنیف پرطرفدار ایرانى را برای گیتار تنظیم و با نوازنده و ناشر آمریکایی «مل بی» که بیشتر به خاطر مجموعه کتابهای آموزش موسیقیاش شناخته میشود، منتشر کرد. وی همچنین روی سرى جدیدی از تنظیمهای گیتار برای آهنگهای سنتی ایرانی از جمله موسیقی آذربایجانی کار کرده است.
لیلى افشار برنده جایزه Orville H. Gibson در لس آنجلس برای بهترین زن نوازنده گیتار کلاسیک، جایزه بزرگ مسابقه گیتار جشنواره موسیقی آسپن و جایزه موسیقی بنیاد ملی موسیقی بود و به عنوان «سفیر هنری» از سوى آژانس اطلاعات ایالات متحده برگزیده و به آفریقا اعزام شد.
افشار در آمریکای شمالی و جنوبی، اروپا، آسیا و آفریقا در تالارهاى معروف و معتبر مانند ویگمورهال لندن، تالار رسیتال کارنگی نیویورک، مرکز هنرهای نمایشی کندی واشنگتن، تالار رودكى (وحدت) تهران، تالار کنسرت CRR استانبول، آكادمى آمریکایی در رم، جشنواره موسیقی بزرگ تتون در جکسون هول، وایومینگ و جشنواره موسیقی منتون در فرانسه كنسرت اجرا كرده است.
این هنرمند مجموعاً هفت سیدی نیز منتشر کرد از جمله «۲۴ کاپریچیوی گویا اپوس ۱۹۵» در ١٩٩٤، «خُم شراب و تو» در سال ١٩٩٩ با الهام از شعر معروف عمر خیام با تنظیم ملودیهای ایرانی، «تصرف» (٢٠٠٢) «نیمکرهها» (٢٠٠٦) که در جدول بهترین آلبومهای کلاسیک مجله «بیلبورد» به رتبه ٧ رسید، «هزار و یک شب» (٢٠١٢) که در ایران ضبط و منتشر شد، «موسیقی دوربین» (٢٠١٣) و «باخ در آتش» (٢٠١٤).
افشار همچنین شش دیویدی آموزشی «اسرار گیتار کلاسیک ١ & ٢» را برای گیتاریستهای مبتدی تا متوسط و شش دیویدی آموزشی «مجموعه گیتار کلاسیک ١ & ٢» برای گیتارنوازان متوسط تا پیشرفته منتشر نمود. از او همچنین یک دیویدی «Virtuoso Guitar» با اجرای زنده و مصاحبه با «مل بی» به یادگار مانده است.
لیلى افشار جایگاه استادى خود در دانشگاه ممفیس را تا زمان درگذشت خود در ایران حفظ كرده بود.
*منبع: کیهان لایف
*ترجمه و تنظیم از کیهان لندن
