مسعود پزشکیان با همراهی محمدجواد ظریف وزیر خارجه پیشین جمهوری اسلامی به عنوان مشاور و عباس عراقچی معاون سابق ظریف و مسئول مذاکرات اتمی در دولت حسن روحانی به عنوان وزیر خارجه دولت چهاردهم برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته است.
پزشکیان روز سهشنبه سوم مهرماه (به وقت تهران)، در نشست با رسانههای آمریکایی، اسرائیل را متهم به دام پهن کردن برای جمهوری اسلامی و تلاش برای کشاندن پای ایران به جنگی کرد که به گفته او «پیروزی نخواهد داشت». آنچه او گفت قبلاً از زبان عباس عراقچی نیز مطرح شده بود.
وی در حالی که ظریف و عراقچی در دو طرف او با نگرانی مراقب حرف زدن او بودند، با اشاره به ترور اسماعیل هنیه رهبر گروه تروریستی حماس در تهران و خودداری حکومت ایران از اقدام تلافیجویانه، بدون اشاره به نام آمریکا یا کشورهای میانجی در اظهاراتی پراکنده توضیح داد: «به ما میگفتند که ما داریم گفتگو میکنیم. شما دست نگه دارید، ما میخواهیم صلح کنیم. ما دست نگه داشتیم ولی صلح نکردند. به ما قول دادند که یک هفتهای صلح میشود. روز به روز اسرائيل بیشتر مردم غزه را میزند و نابود میکند. ما بهتر از هر کسی میدانیم که اگر در منطقه جنگی در بگیرد به نفع هیچکس در منطقه و جهان نیست. ما نمیخواهیم بجنگیم. این اسرائيل است که میخواهد پای ما را به جنگ بکشاند و منطقه را ناامن میکند.» پزشکیان البته توضیح نداد که چرا جمهوری اسلامی جنگ در غزه را تا این حد موضوع و مشکل خود میداند و آن را به سرنوشت سیاست خارجی خود گره زده است!
در این کنفرانس خبری، اظهارات متناقض زیادی از پزشکیان شنیده شد. او در بخشی از این کنفرانس گفت: «تروریست، تروریست است، چه عجم، چه عرب، چه آمریکا، چه اسرائیل، چه ایران! ما آماده تعامل هستیم. ما آمادهایم که تمام سلاحهای خود را کنار بگذاریم، به شرط آنکه اسرائیل هم همینکار را بکند.» او با این سخنان اذعان کرد که جنگ اسرائيل در غزه و با حزبالله لبنان و دیگر نیابتیها، جنگ با جمهوری اسلامی است!
وی صحبتهای دیگری نیز داشت که حاشیه ساز شد، از جمله اینکه گفت «من سیاست بلد نیستم» و همچنین عنوان کرد «اسرائیل نه تنها تا حالا هرگز با بمب اتم تهدید نکرده بلکه اساساً هرگز اذعان نکرده که بمب اتم دارد.» ساعاتی بعد اما عراقچی نقل قولهای منتسب به پزشکیان را تکذیب کرد! این اظهارات پزشکیان با انتقاد شدید از سوی حزباللهیها و منابع نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روبرو شد.
دفاع ظریف از حق جمهوری اسلامی برای انتقام
به نظر میرسد بار اصلی مأموریت دولت پزشکیان در جریان سفر به نیویورک روی دوش محمدجواد ظریف و حلقه لابیگرانش گذاشته شده است. او که با عنوان نوظهور «معاون امور راهبردی» دولت معرفی شده است، همچنان ارتباط خوبی با رسانههای آمریکایی نیز دارد. ظریف در گفتگو با شبکه انبیسی نیوز گفت، «ایران آماده همکاری با دیگر کشورها برای پایان دادن به جنگ غزه است».
ظریف همچنین تأکید کرد، «ایران حق دارد ترور هنیه را تلافی کند» و افزود: «به دنبال جنگ نیستیم، اما از خود دفاع خواهیم کرد.»
وی که در معامله اتمی سال ۲۰۱۵ (برجام) میان جمهوری اسلامی و دولت باراک اوباما نقش اساسی ایفا کرد، همچنان به دنبال روزنهای برای احیا یا جایگزین کردن برجام که عمرش در اکتبر امسال به پایان میرسد میگردد. وی در این ارتباط توضیح داد، «دولت ترامپ با خروج از توافق هستهای دچار اشتباه محاسباتی شد و آن اقدام باخت-باخت بود.»
با اینهمه پیشتر یک مقام ارشد دولت بایدن گفته بود که آمریکا انتظار ندارد به زودی با دولت ایران مذاکره کند.
دیدار با بلینکن به مصلحت نیست
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی در ارتباط با احتمال دیدار با مقامات آمریکایی گفت، «ما در صورتی که دیگر طرفین آمادگی داشته باشند، آماده هستیم و میتوانیم شروع دیگری برای این مذاکرات در این سفر داشته باشیم.» وی در عین حال تأکید کرده که دیدار با آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا «به مصلحت نیست!» و «ما هنوز راه زیادی تا انجام مذاکرات مستقیم پیش رو داریم.»
عراقچی همچنین با اشاره به اینکه برجام به نوعی مدیریت «رفع تخاصم» بود، افزود: « وظیفه ما در سیاست خارجی این است که اگر اختلافات و تخاصمی بین ما و برخی از کشورها و بهخصوص آمریکا به وجود آمده است، آن را کاملاً رصد کرده و تدبیر کنیم که چگونه هزینهها را برای کشور و مردم کاهش دهیم.»
عباس عراقچی رد و بدل شدن پیامها از طریق سوئیس میان تهران و واشنگتن را تأیید کرد کرد اما هشدار داد که «شرایط بینالمللی کنونی از جمله مسئله اوکراین از سرگیری مذاکرات را پیچیدهتر و دشوارتر از قبل کرده است.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا مجوزهای لازم برای مذاکره صادر شده؟ گفت: «دیپلماتها هیچوقت بدون مجوز کار و حرکت نمیکنند.»
روزنامه «هممیهن» روز سهشنبه سوم مهرماه در تیتر اول خود اشاره کرده «تیم برجام» شامل سه چهره اصلی مذاکرات اتمی با پزشکیان به نیویورک رفتهاند. اغلب روزنامههای داخلی ایران نسبت به «از سر گرفتن مذاکرات هستهای» ابراز امیدواری کردهاند.
در جریان سفر پزشکیان و تیم همراه به نیویورک زمزمههایی نیز در مورد گفتگوهای پشت پرده میان مقامات جمهوری اسلامی و سیاستمداران غربی با کمک دلالهای سیاسی و لابیگران رژیم مطرح شده است. در همین حال ویدئوی تریتا پارسی از اعضای سابق «نایاک» و یکی از اعضای ارشد «مؤسسه کوئینسی» (وابسته به جرج سوروس) در حال ورود به هتل هیلتون نیویورک محل اقامت پزشکیان و همراهان وی خبرساز شده است.
راهروهای مقرّ سازمان ملل در نیویورک و هتلهای اطراف آن همواره جزو محلهایی بوده که برای مقامات جمهوری اسلامی و دلالهای سیاسی فرصت گفتگوهای پنهان برای طرفین غربی و به ویژه آمریکایی به وجود آورده است. اما اینبار یک تفاوت عمده با سالهای قبل دارد و آن عدم حضور رابرت مالی مسئول میز ایران در وزارت خارجه دولت بایدن است که جانانه برای مماشات دولت آمریکا با جمهوری اسلامی فعالیت میکرد بطوری که به قیمت شغلاش تمام شد!
در خبری دیگر، در اطراف هتل هیلتون گزارشگر شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» تلاش کرد از تریبا پارسی پرسشهایی را مورد حضور تیم جمهوری اسلامی در نیویورک مطرح کند اما او بدون پاسخ و با گامهای سریع از هرگونه پاسخی خودداری کرد. وی یکی از شاخصترین چهرهها در ارتباط با تیم رابرت مالی برای معامله با رژیم ایران در سالهای گذشته بوده است.
رابرت مالی و تیم او نقش اساسی در دلالی میان تهران و واشنگتن داشتند اما از حدود دو سال پیش مجوز امنیتی مالی با اتهاماتی از جمله «سوء استفاده از اطلاعات طبقهبندی شده» لغو و از وزارت خارجه دولت بایدن کنار گذاشته شد.
بلایز مالی پسر رابرت مالی کارمند مؤسسهای است که تریتا پارسی از مدیران ارشد آنجاست.
شبکه تلویزیونی «ایران اینترنشنال» و مؤسسه «سمافور» مهرماه ۱۴۰۱ در گزارشی تحقیقی «شبکه لابیگران» جمهوری اسلامی را که شامل رابرت مالی و افرادی مثل عدنان طباطبایی، آرین طباطبایی، دینا اسفندیاری، روزبه پارسی (برادر تریتا پارسی) و علی واعظ بودند افشا کرد.
نتایج بررسی هزاران ایمیل مربوط به دیپلماتهای جمهوری اسلامی، ارتباطات پنهان این افراد با برخی مقامات جمهوری اسلامی را روشن کرد. هدف آنها افزایش «قدرت نرم» حکومت ایران بود.
اینهمه در حالیست که در تهران افراد نزدیک به مرکز اصلی قدرت، بارها با صراحت گفتهاند که برجام چیزی جز «جسد گندیده و متعفن» نیست.
حدود دو سال پیش (اواخر آذرماه ۱۴۰۱) در شرایطی که جمهوری اسلامی امیدوار به توافق با آمریکا بود، جو بایدن اعلام کرد «برجام مُرده، اما فعلاً اعلام نمیکنیم.»
اکنون در شرایطی که جمهوری اسلامی زیر فشارهای شدید بینالمللی قرار گرفته و برجام عملاً شکست خورده و مذاکرات در بنبست قرار دارد و واسطهها و دلالهایی که بدون رابرت مالی همچنان انگیزه کار کردن با جمهوری اسلامی را دارند کار بسیار سخت و احتمالا ناممکنی خواهند داشت تا معاملهای را بین رژیم ایران و دولت بایدن که دورهاش به پایان میرسد، جوش بدهند. به ویژه آنکه در آستانه برگزاری انتخابات در آمریکا رابطه با جمهوری اسلامی برای آمریکا در اولویت قرار ندارد.
گفتنی است که برخی افراد وابسته به نظام در داخل ادعا کردهاند که برای سفر مقامات جمهوری اسلامی به نیویوریک، برای ۱۸۴ نفر تقاضای ویزا شده است! البته مشخص نیست به چند تقاضا پاسخ مثبت داده شده ولی شمار زیاد همراهان پزشکیان در این سفر مورد انتقاد وابستگان رژیم قرار گرفته است.
