دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا، روز سهشنبه ۱۵ آوریل (۲۶ فروردین)، جلسهای با مقامات عالیرتبه دولت خود در «اتاق بحران» کاخ سفید برگزار کرد. محور این نشست بررسی روند مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی بود.
پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع آگاه نوشت، در این جلسه به موضوعات قابل بحث در دومین دور مذاکرات با جمهوری اسلامی پرداخته شد که قرار است شنبه ۳۰ فروردین در مسقط برگزار شود.
پیش از این نشست، ترامپ با سلطان عمان هیثم بن طارق تماس تلفنی برقرار کرد و با وی درباره میانجیگری این کشور میان ایالات متحده و ایران گفتگو کرد.
به گزارش خبرگزاری دولتی عمان، «دو رهبر درباره راههای حمایت از این مذاکرات برای دستیابی به نتایج مطلوب تبادل نظر کردند.»
در همین ارتباط کارولین لیویت سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید اعلام کرد که رئیس جمهور آمریکا «بر لزوم پایان برنامه هستهای ایران از طریق مذاکره تأکید کرده است.»
جیدی ونس معاون رئیس جمهوری آمریکا، مارکو روبیو وزیر خارجه، پیت هگست وزیر دفاع، مایک والتز مشاور امنیت ملی کاخ سفید، استیو ویتکاف فرستاده ویژه ترامپ و جان راتکلیف رئیس سازمان اطلاعات آمریکا (CIA) به همراه شماری دیگر از مقامات ارشد ایالات متحده در نشست «اتاق بحران» حضور داشتند.
این نشست در حالی برگزار شد که در دولت ترامپ گفتگوهای زیادی درباره مسیر پیش رو در مذاکرات و میزان امتیازاتی که آمریکا میبایست به جمهوری اسلامی بدهد یا ندهد در جریان است.
ونس و ویتکاف معتقدند دیپلماسی میتواند به توافق هستهای منجر شود و آمریکا باید آماده انجام برخی مصالحهها باشد اما در مقابل، مقامات ارشد دیگر از جمله روبیو و والتز، دیدگاهی متفاوت دارند و از اعمال فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی در مذاکرات حمایت میکنند.
در این میان خود ترامپ پیامهای متناقضی میفرستد: او گفته که خواهان توافق است و معتقد است بحران هستهای از طریق دیپلماسی قابل حل است، اما در عین حال، ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و حتا گفته که با «گروهی» ایرانی صبحت کرده و به زودی تصمیم خود را در ارتباط با ایران خواهد گرفت.
کاخ سفید از اظهار نظر درباره این نشست خودداری کرد. لیویت سخنگوی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «کارزار فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران ادامه دارد اما رئیس جمهور روشن ساخته که خواهان گفتگو با [رژیم] ایران است و در عین حال تأکید دارد که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.»
پیشتر در دفتر بیضی شکل، ترامپ به خبرنگاران گفته بود ایران باید در مذاکرات سرعت عمل داشته باشد. وی هشدار داد ممکن است جمهوری اسلامی صرفاً در حال وقتکشی باشد و از گذشته تا شنبه آینده زمان بسیار زیادیست. او همچنین تأکید کرد که «فکر کنم [رژیم] ایران ما را در مذاکرات سر کار میگذارد». او مجدداً تهدید نمود که ممکن است از نیروی نظامی نیز استفاده شود: «اگر مجبور به انجام اقدامی سخت باشیم، آن را انجام خواهیم داد.»
استیو ویتکاف شنبه ۱۲ آوریل پس از دیدار با عراقچی گفته بود «مذاکرات مثبت بود» اما در روزهای بعد تأکید کرد که ایران باید غنیسازی در همان سطح ۳/۶۷ درصد (طبق توافق برجام) نگه دارد و بعد در رسانههای اجتماعی خود اعلام کرد که اساسا برنامه هستهای و غنیسازی میبایست متوقف شود.
اظهارات اولیهی ویتکاف در تضاد با گفتههای اخیر مایک والتز بود که خواهان برچیدن کامل برنامه هستهای رژیم ایران شده بود. همچنین با سخنان بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل که میخواهد جمهوری اسلامی ایران مثل «الگوی لیبی» در سال ۲۰۰۳ کاملاً خلع سلاح شود، در تناقض قرار داشت.
در همین ارتباط، ویتکاف روز سهشنبه ۱۵ آوریل (۲۶ فروردین) نوشت: «توافق با ایران تنها در صورتی که توافق ترامپ باشد تکمیل خواهد شد. هرگونه توافق نهایی باید چارچوبی جهت صلح، ثبات، و رفاه در خاورمیانه ایجاد کند– این به این معنا است که ایران باید برنامه غنیسازی و تسلیحاتی کردن برنامه هستهای خود را متوقف و حذف کند. این امری ضروری برای جهان است که ما یک توافق قوی و منصفانه که پایدار خواهد بود ایجاد کنیم، و این امری است که رئیس جمهور ترامپ جهت انجام آن از من درخواست نموده است.»
در واکنش به این سخنان ویتکاف، شاهزاده رضا پهلوی خطاب به وی اعلام کرد: «جمهوری اسلامی شریک صلح نیست.» وی با تأکید بر حمایت حداکثری از مبارزات مردم ایران در کنار سیاست فشار حداکثری، نوشت: «آقای سفیر، جمهوری اسلامی شریک صلح نیست. تنها توافقی که می تواند چارچوبی برای صلح، ثبات و رفاه در خاورمیانه ایجاد کند، کمک به مردم ایران برای رهایی از این رژیم ضعیف و ازهمگسیخته است. سیاست فشار حداکثری رئیس جمهور ترامپ در دوره اول، موفقترین سیاست در قبال این رژیم در تاریخ بود. تداوم این سیاست و تکمیل آن با حمایت حداکثری از مردم ایران ضروریست. راه نجات برای این رژیم جنگطلب باز نکنید. در حالی که مردم ایران برای صلح مبارزه میکنند، به آنها شانس این مبارزه را بدهید.»
علی خامنهای روز سهشنبه ۲۶ فروردین در جمع شماری از کارگزاران نظام گفت، دور اول مذاکرات با آمریکا «رضایتبخش» بوده است.
دور دوم این مذاکرات قرار است در مسقط برگزار شود، جایی که دسترسی خبرنگاران و رسانهها به طرفین مذاکره محدود است و امکان گردهمایی ایرانیان خارج کشور نیز در آنجا وجود ندارد. مقامات رژیم نیز در آنجا بیشتر احساس امنیت و مصونیت میکنند تا در کشورهای اروپایی که هر اتفاق حقوقی ممکن است برایشان پیش بیاید.
پیشتر اعلام شده بود که به پیشنهاد آمریکا قرار است دومین جلسه در رم پایتخت ایتالیا برگزار شود اما گفته میشود که جمهوری اسلامی به دنبال این بود که محل برگزاری این نشست در سفارتخانهی عمان در رم باشد! تقاضایی که مورد قبول دولت ایتالیا قرار نگرفت.
جمهوری اسلامی اساسا ترجیح میدهد که مذاکرات خود را با غرب و به ویژه با آمریکا پنهانی و در کشورها و اماکنی پیش ببرد که بتواند مضامین رد و بدل شده و شکست و عقبنشینی خود را از مردم ایران و از اعتراضات ایرانیان خارج کشور و همچنین خبرنگاران و رسانههای بینالمللی دور نگهدارد. یک دلیل انتخاب عمان و یا همچنین سفارتخانه این کشور در رم همین نکته است.
