بر اساس یک سند ۳۳ صفحهای که خبرگزاری رویترز منتشر کرد، «واحد سیاستگذاری اقتصادی ایران در سوریه» قصد داشته است با الگوبرداری از «طرح مارشال» آمریکا در بازسازی اروپا پس از جنگ جهانی دوم، سوریه را به یک کشور وابسته اقتصادی و سیاسی به خودش تبدیل کند!
رویترز در گزارشی که اول ماه مه ۲۰۲۵ (۱۱ اردیبهشت) منتشر شد نوشت، در این اسناد محرمانه که پس از سقوط سفارت جمهوری اسلامی ایران در دمشق به دست آمد، جزئیات برنامههای تخیلی و جاهطلبانه جمهوری اسلامی برای تبدیل سوریه به یکی از ارکان اقتصادی و ژئوپلیتیک خودش فاش شده است. برنامهای که در پی سقوط بشار اسد در دسامبر۲۰۲۴، به شکست انجامید.
در این سند، از سوریه به عنوان «فرصتی ۴۰۰ میلیارد دلاری» یاد شده است و اشاره میشود هدف از اجرای این طرح ایجاد وابستگی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی سوریه به جمهوری اسلامی ایران است.
پس از سرنگونی رژیم اسد و فرار او به روسیه، عوامل جمهوری اسلامی شامل دیپلماتها، شرکتها و نیروهای نظامی به سرعت سوریه را ترک کردند. سفارت جمهوری اسلامی در دمشق توسط شهروندان سوری تسخیر شد و اسناد متعددی از جمله قراردادها، برنامههای زیرساختی و مکاتبات رسمی به دست آمد.
بررسی این اسناد نشان میدهد که رژیم ایران حداقل ۱۷۸ میلیون دلار طلب پرداختنشده از سوی دولت سوریه دارد و دهها پروژه از جمله نیروگاهها، پروژههای نفتی و پلهای ریلی ناتمام یا تخریبشده باقی ماندهاند.
به گزارش رویترز، عوامل متعددی در شکست این پروژه نقش داشتند، از جمله ناامنیهای میدانی، فساد گسترده، تحریمهای غربی و بوروکراسی سوریه.
علاوه بر این، روسیه توانست در رقابت با ایران، بخشهای سودآور اقتصاد سوریه را در اختیار بگیرد. در نتیجه، رژیم ایران با وجود سرمایهگذاریهای کلان، نتوانست نفوذ خود را در سوریه حفظ کند.
رویترز مینویسد، پس از سقوط اسد، تهران تلاش کرده است تا با رهبران جدید سوریه، به ویژه گروه «هیات تحریرالشام» ارتباط برقرار کند. گروهی که همچنان مقامات جمهوری اسلامی آن را تروریستی میدانند.
مقامات ایرانی از جمله نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل، تمایل خود را برای حفظ روابط با سوریه و مشارکت در بازسازی این کشور اعلام کردهاند. بااینحال، دولت جدید سوریه که از مخالفان جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده، اولویت خود را به بازسازی داخلی داده و تعهدی نسبت به قراردادهای پیشین با رژیم ایران نشان نداده است.
