به گفته دو مقام امنیتی غربی و یک مقام منطقهای، جمهوری اسلامی در آینده نزدیک در حال آماده ساختن پرتابگرهای موشکهای بالستیک کوتاهبُرد برای ارسال به روسیه است؛ موشکهایی که ایالات متحده میگوید تهران در سال ۲۰۲۴ برای استفاده علیه اوکراین به مسکو تحویل داده بود.
خبرگزاری رویترز روز جمعه ۹ ماه مه (۱۹ اردیبهشت) گزارش داد اگر این ارسال انجام شود، پرتابگرهای «فتح-۳۶۰» به روسیه کمک خواهند کرد تا حملات فرسایشی خود علیه اوکراین را تقویت کنند و همچنین روابط امنیتی عمیقتر میان تهران و مسکو را نشان میدهد.
این موشک با بُردی در حدود ۱۲۰ کیلومتر، به نیروهای روسیه اجازه خواهد داد تا اهداف نظامی در خط مقدم اوکراین، مراکز جمعیتی نزدیک مرز و اهداف نزدیک را هدف قرار دهند.
ایالات متحده سپتامبر ۲۰۲۴ اعلام کرده بود، جمهوری اسلامی این موشکها را از طریق ۹ کشتی با پرچم روسیه که اکنون تحت تحریم قرار دارند ارسال کرده، اما در آن زمان به گفته منابع خبری، پرتابگرها همراه این محموله نبودهاند.
اکنون مقامات غربی و منطقهای که نخواستند نامشان فاش شود، میگویند که ارسال پرتابگرها نزدیک است. با این حال، از بیان جزئیات بیشتر درباره زمان یا دلیل تاخیر در ارسال پرتابگرها خودداری کردهاند.
وزارت دفاع روسیه و نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل هنوز پاسخی به درخواست رویترز برای اظهار نظر ندادهاند. شورای امنیت ملی آمریکا نیز پاسخگویی را به وزارت خارجه واگذار کرد، اما آن نهاد نیز پاسخی فوری نداده است. سازمان سیا هم از اظهار نظر خودداری کرده است.
روسیه و رژیم ایران پیشتر ادعاهای مربوط به ارسال موشک یا دیگر تجهیزات نظامی از سوی تهران برای کمک به تداوم حمله روسیه به اوکراین را رد کرده بودند. با این حال، مقامات آمریکایی، اروپایی و اوکراینی میگویند جمهوری اسلامی هزاران پهپاد و گلوله توپ به روسیه داده است.
ژنرال کریستوفر کاولی فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، به نمایندگان کنگره گفته بود که رژیم ایران بیش از ۴۰۰ موشک بالستیک کوتاهبرد به روسیه داده است که احتمالاً اشاره به «فتح-۳۶۰» است.
تا کنون گزارشی مبنی بر انتقال دیگر موشکهای بالستیک کوتاهبرد ایران به روسیه یا استفاده روسیه از «فتح-۳۶۰» در میدان نبرد منتشر نشده است.
استفاده از این موشکها توسط روسیه ممکن است تلاشهای دونالد ترامپ را برای برقراری آتشبس و آغاز مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین پیچیدهتر کند و همچنین بر مذاکرات جداگانه آمریکا با ایران برای محدود کردن برنامه هستهای تهران تأثیر بگذارد.
به گفته یک مقام منطقهای، یکی از دلایل احتمالی تاخیر در ارسال پرتابگرها، مذاکرات غیرمستقیم هستهای ایران و آمریکا با میانجیگری عمان است. این مذاکرات فعلا با موانعی روبرو شدهاند، هرچند که تهران اعلام کرده با برگزاری دور چهارم مذاکرات در روز یکشنبه ۱۱ ماه مه در عمان موافقت کرده است.
جک واتلینگ پژوهشگر ارشد مؤسسه خدمات سلطنتی بریتانیا میگوید: «مقامات ایرانی مسائل مربوط به ارسال تسلیحات به روسیه را جدا از مذاکرات هستهای میدانند.»
او افزود: «از دیدگاه [رژیم] ایران، مذاکره بر سر مسائل هستهای به معنای قطع همکاری نظامی با روسیه نیست.»
کارشناسان میگویند ممکن است یکی دیگر از عوامل تاخیر، نیاز جمهوری اسلامی به تغییر کامیونهای تجاری اروپایی برای نصب پرتابگرها بوده باشد همانطور که برای زرادخانه داخلی خود انجام داده و ممکن است همین کار را برای روسیه نیز انجام داده باشد، چرا که ارتش روسیه در اوکراین با کمبود این وسایل نقلیه مواجه است.
کارشناسان میگویند با در اختیار داشتن پرتابگرها، روسیه قادر خواهد بود فشار بیشتری بر اوکراین وارد کند.
فابیان هینز پژوهشگر مؤسسه مطالعات استراتژیک بینالمللی میگوید: «این پرتابگرها تدارکات زیادی برای آماده شدن لازم ندارند و زمان پرواز موشک بسیار کوتاه است، بنابراین اجرای حمله به اهداف مهم بسیار سریعتر خواهد شد.»
استفاده از «فتح-۳۶۰» به روسیه امکان میدهد موشکهای پیشرفتهتری مثل «اسکندر» را برای حمله به زیرساختهای حیاتی مانند شبکه برق ذخیره کند، که این موضوع فشار بیشتری به سامانههای دفاع موشکی اوکراین وارد میکند.
رالف ساولسبرگ استاد آکادمی دفاعی هلند میگوید: «فتح-۳۶۰ طوری طراحی شده که افراد با آموزش اندک هم بتوانند با آن کار کنند. دلیل خرید این موشکها توسط روسیه، کمبود توان تولید موشکهای بومی خودش است.»
او اضافه کرد: «این موشکها چندان دقیق نیستند و قدرت انفجاری بالایی هم ندارند، اما به مشکلات اوکراین اضافه خواهند کرد.»
