نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و پلیس اتیوپی (حبشه سابق) در تاریخ ششم مه ۲۰۲۵ (۱۶ اردیبهشت) توافق همکاری در زمینه امنیتی و اطلاعاتی امضاء کردند.
به گزارش ایرنا «توسعه همکاری و تبادل اطلاعات و تجربیات در موضوع کنترل مرزها، مبارزه با جرائم سازمانیافته، تروریسم و جرائم سایبری، تولید و قاچاق مواد مخدر و روانگردانها، قاچاق انسان، پولشویی، قاچاق اموال فرهنگی و تاریخی، قاچاق سلاح و مهمات و مواد منفجره و نیز جعل اسناد هویتی و برخورد با مهاجرت غیر قانونی، از مواد تفاهمنامه همکاری بود.»
اریک لاب پژوهشگر سیاسی- امنیتی در مقالهای که در وبسایت «the conversation» منتشر شد مینویسد برای جمهوری اسلامی، این توافق گامی مهم در راستای تقویت روابط با یک قدرت منطقهای در شاخ آفریقا محسوب میشود.
جمهوری اسلامی با استفاده از توان نظامی و امنیتی خود تلاش کرده تا روابط سیاسی و اقتصادیاش را با کشورهای آفریقایی گسترش دهد. یکی از نمودهای این سیاست، ارسال پهپاد به دولت اتیوپی بود که به تغییر روند جنگ تیگرای (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲) در شمال این کشور کمک کرد.
تهران همچنین پهپادهای شناسایی و رزمی به ارتش سودان داده است که در جنگ داخلی جاری این کشور علیه شبهنظامیان «نیروهای پشتیبانی سریع» مورد استفاده قرار گرفتهاند.
توافق اخیر برای اتیوپی از دو جهت اهمیت دارد:
تقویت مقابله با شبهنظامیان قومی
دولت آدیسآبابا با تنشهای داخلی فزایندهای روبروست از جمله درگیری با شاخههای تندرو جبهه آزادیبخش خلق تیگرای، بنابراین همکاری با جمهوری اسلامی میتواند به مقابله مؤثرتر با این گروهها کمک کند.
سیاست خارجی عملگرایانه
این توافق پس از دیدار دِمِلاش گبرهمیکائیل رئیس پلیس اتیوپی، با هیاتی از رقیب منطقهای جمهوری اسلامی یعنی امارات متحده عربی صورت گرفت. این دیدار بر استرداد مجرمان فرامرزی متمرکز بود. همکاری همزمان با رژیم ایران و امارات نشاندهنده رویکرد عملگرایانه اتیوپی در سیاست خارجیاش است؛ کشوری که پس از جنگ تیگرای، نیازمند جلب حمایت از همه طرفین است.
از سال ۲۰۱۶، اتیوپی به دروازه ورود حکومت ایران به شاخ آفریقا تبدیل شده است. در آن سال، بسیاری از کشورهای منطقه روابط خود را با رژیم ایران قطع کردند. این اقدام نتیجه فشار عربستان سعودی و امارات بود که قصد داشتند حضور جمهوری اسلامی در شاخ آفریقا و دریای سرخ را کاهش دهند تا از حمایت آن از حوثیهای یمن جلوگیری کنند.
اتیوپی اولین کشور در آفریقاست که در دهه ۱۹۶۰ با ایران روابط برقرار کرد و تا پیش از انقلاب ۱۹۷۹ یکی از شرکای اصلی تجاری ایران در قاره آفریقا بود. این رابطه استراتژیک بر پایه سیاستهای ضد کمونیستی و غربگرایانه محمدرضا شاه پهلوی و امپراتور هایلاسلاسی بنا شده بود.
https://mykayhan.org/1400/10/08/268670/
پس از انقلاب، روابط دو کشور در دوران محمود احمدینژاد دوباره احیا شد. او برای مقابله با انزوای بینالمللی رژیم ایران و دور زدن تحریمهای آمریکا به دنبال سیاست فعال در آفریقا بود. حسن روحانی در ابتدا این روابط را کاهش داد، اما در دوره دوم ریاستجمهوریاش، پس از خروج آمریکا از برجام، روابط را از سر گرفت. ابراهیم رئیسی نیز با ارسال پهپاد و کمکهای نظامی به دولت اتیوپی در جنگ تیگرای، روابط جمهوری اسلامی را با آن کشور بیش از پیش مستحکم کرد.
منافع اتیوپی
جنگ تیگرای منابع دولت این کشور را تحلیل برده و باعث بحران اقتصادی، افزایش تورم و بیکاری شده است. اتیوپی با تنشهای قومی شدید مواجه است، از جمله با شبهنظامیان «فانو» در منطقه امهارا که ابتدا متحد دولت در جنگ با تیگرایها بودند اما بعداً به دلیل خلع سلاح اجباری و اختلافات ارضی، علیه دولت قیام کردند.
آبی احمد نخستوزیر همچنین با مخالفت فزاینده از سوی گروه قومی خود، یعنی اورومو، و ارتش آزادیبخش اورومو روبروست. دلیل اصلی نارضایتی، تلاش او برای تحمیل حاکمیت متمرکز بر منطقه اورومو در نظام فدرالی کشور است.
همکاری امنیتی با رژیم ایران میتواند به اتیوپی در مقابله با این بحرانها کمک کند. همچنین ممکن است در صورت وقوع جنگ احتمالی دیگر با اریتره، به افزایش آمادگی دفاعی اتیوپی کمک کند.
بازیهای قدرت منطقهای
در بخش دیگری از این مقاله آمده، این نخستین بار نیست که اتیوپی با دو رقیب منطقهای یعنی ایران و امارات همکاری میکند. امارات یکی از بزرگترین شرکای تجاری اتیوپی است. در سال ۲۰۱۶، تحت فشار عربستان و امارات، تنها کشور در شاخ آفریقا که روابطاش را با جمهوری اسلامی ایران قطع نکرد، اتیوپی بود. این تصمیم توسط نخستوزیر وقت، هیلهماریام دسالین، گرفته شد.
در جنگ تیگرای، اتیوپی هم از رژیم ایران و هم از دولتهای امارات و ترکیه پهپاد و کمک نظامی دریافت کرد.
در جنگ داخلی سودان نیز اتیوپی مواضع متغیری داشته و گاهی با نیروهای پشتیبانی سریع و گاهی با ارتش سودان همکاری کرده است. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران از ارتش سودان و امارات از شبهنظامیان پشتیبانی کردهاند.
به اعتقاد اریک لاب، نویسندهی این مطلب، همکاری امنیتی همزمان اتیوپی با رژیم ایران و امارات نشاندهنده نوعی همگرایی نادر میان رقبای منطقهای است که در سایر درگیریها مانند یمن و سودان در مقابل یکدیگر قرار دارند.
حکومت ایران سالهاست از طریق عوامل خود در اتیوپی به دنبال یارگیری و افزایش نفوذ است.
