یونس قانونی (غلامی) – ۲۱ ماه مه روز جهانی تنوع فرهنگی برای گفتگو و توسعه، یادآور این حقیقت بنیادین است که زیبایی جهان در گوناگونی آن نهفته است؛ در تفاوت رنگها، زبانها، باورها، شیوههای زندگی و روایتهایی که از دل فرهنگهای گوناگون برخاستهاند.
در جهانی که مرزها هر روز بیش از پیش درهم شکسته میشوند و انسانها بیش از هر زمان دیگری در همتنیدگی جهانی بسر میبرند، گفتگو به عنوان پلی میان فرهنگها، ضرورتی اجتنابناپذیر است. تنوع فرهنگی نه تهدیدی برای همبستگی، که منبعی بیپایان برای الهام، نوآوری و همافزایی است.
این روز فرصتی است برای آنکه به یاد آوریم، تنها از مسیر شناخت «دیگری» است که میتوانیم «خود» را نیز بهتر بشناسیم. احترام به فرهنگهای متفاوت، به مثابه احترامی است که به انسانیت روا میداریم. هر زبان خاموشنشده، هر سنت زندهمانده و هر روایت شنیدهشده، نشانی است از بقای امید در دنیایی پیچیده و متنوع.
بیایید این روز را نه تنها به عنوان یک مناسبت تقویمی، بلکه به عنوان یک منش انسانی گرامی بداریم؛ منشِ شنیدن بجای حکم کردن، پرسیدن بجای پیشداوری، و همدلی بجای طرد.
تنوع فرهنگی اگر با گفتگو همراه باشد، توسعه را انسانیتر، جوامع را تابآورتر، و آینده را روشنتر خواهد کرد.
در تقویم جهانی، برخی روزها تنها یک مناسبت نیستند؛ بلکه آینهای هستند برای بازنگری در رفتارها، بازاندیشی در نگرشها، و بازسازی پلهایی که در مسیر همزیستی و تفاهم ساختهایم یا از یاد بردهایم. روز جهانی تنوع فرهنگی برای گفتگو و توسعه، یکی از این روزهاست؛ فرصتی برای مکثی آگاهانه، برای تأمل بر ارزش بیبدیل گوناگونی فرهنگی در زندگی فردی و جمعی ما.
جهان ما خانهای است با هزاران پنجره، که از هر یک، نوری متفاوت میتابد و تصویری ویژه پدید میآید. این تنوع نه تنها نشانی از تفاوت نیست، که گواهیست بر غنای تمدنی بشر. فرهنگها چون رودهاییاند که از سرچشمههای گوناگون میآیند، اما در اقیانوس مشترک انسانیت بهم میپیوندند.
اگر امروز از توسعه سخن میگوییم، نمیتوان آن را بیاعتنا به فرهنگها و بدون مشارکت فعال همه اقوام و جوامع تصور کرد. توسعهای که با حذف صداها و نادیدهگرفتن تفاوتها پیش رود، نه توسعهای پایدار، که گامی به سوی فروپاشی است. اما توسعهای که بر بستر احترام، گفتگو و پذیرش بنا شود، میتواند سازنده آیندهای باشد که در آن همه احساس تعلق کنند.
در این روز، باید بار دیگر از خود بپرسیم: تا چه اندازه به فرهنگهایی غیر از فرهنگ خویش گوش سپردهایم؟ آیا هنوز هم از تفاوتها میهراسیم، یا آنها را بهعنوان پنجرههایی تازه برای شناخت و همزیستی مینگریم؟
گفتگو میان فرهنگها، بیش از آنکه نیاز جهان امروز باشد، مسئولیت انسانی ماست. در جهانی که گاه افراطگرایی، تبعیض و بیگانههراسی همچون زخمهایی کهنه سر باز میکنند، ترویج گفتگو و پذیرش تنوع، پاسخی انسانی و اخلاقی است.
این روز یادآور آن است که هر زبان خاموشنشده، هر رسم و آیین زندهمانده، هر داستان بومی شنیدهشده، سرمایهای است برای صلح، برای تفاهم، و برای جهانی مهربانتر.
بیایید ۲۱ ماه مه را به فرصتی برای فهمیدن بجای داوری کردن، همنشینی بجای کنار زدن، و آغوش گشودن بجای بستن درها بدل کنیم.
فرهنگ، اگر در حصار تعصب گرفتار نشود، میتواند انسان را به درک والاتری از خویش و دیگری برساند. تنوع فرهنگی، اگر با گفتگو و همدلی همراه شود، میتواند جهشی نوین در مسیر توسعه پایدار و زیست مشترک باشد.
امروز، بیش از همیشه، جهان به شنیدن صدای همه فرزندانش نیاز دارد.
*یونس قانونی (غلامی) نویسنده و فعال حقوق بشر
