منابع امنیتی عراق اعلام کردند که دولت این کشور اقداماتی را برای آزادی الیزابت تسورکوف پژوهشگر اسرائیلی-روسی در ازای آزادی محمدرضا نوری از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرده است.
خبرگزاری فرانسه ۲۴ مه (سوم خرداد) به نقل از سه مقام امنیتی عراق گزارش داد، این تبادل تنها در صورت موافقت ایالات متحده آمریکا انجام خواهد شد. این منابع افزودند: «ایالات متحده هنوز با آزادی نوری، موافقت نکرده است.»
همچنین یک مقام رسمی اسرائیلی در گفتگو با پایگاه خبری «وای نت» تأیید کرده است که تلاشها برای آزادی سورکوف ادامه دارد اما توافق نهایی هنوز انجام نشده است. او تصریح کرد که اسرائیل از آمریکا و چند کشور دیگر درخواست کمک کرده تا برای آزادی این گروگان میانجیگری کنند.
در همین راستا، یک مقام امنیتی عراقی که با گروههای شبهنظامی در تماس است، به شبکه عبریزبان «کان» گفته است که شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران هنوز رسما با این تبادل موافقت نکردهاند. او همچنین اشاره کرد که نخستوزیر عراق، محمد شیاع السودانی، برای جلب رضایت دولت ایالات متحده در حال اعمال فشار بر این گروهها است.
الیزابت تسورکوف دانشجوی دکترای دانشگاه پرینستون در اسفند ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۳) در بغداد ربوده شد. اگرچه تا کنون هیچ گروهی مسئولیت این آدمربایی را بر عهده نگرفته، اما دولت اسرائیل گروه شیعه «کتائب حزبالله» عراق وابسته به حکومت ایران را مسئول این اقدام میداند. این گروه دخالت در این آدمربایی را بطور تلویحی رد کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، جمهوری اسلامی و دولت عراق از ماهها پیش در تلاش برای حل و فصل این پرونده حساس هستند. اما اصلیترین مانع در مسیر این تبادل، مخالفت احتمالی واشنگتن با آزادی محمدرضا نوری است. نوری که با نام مستعار «ابوعباس» نیز شناخته میشود، به همراه چهار شهروند عراقی دیگر به اتهام دست داشتن در قتل استیون ترول شهروند آمریکایی در عراق به حبس ابد محکوم شده است.
وزارت دادگستری آمریکا در دسامبر ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که نوری به «برنامهریزی برای قتل» متهم است و پرونده او بخشی از فعالیتهای برونمرزی نیروی قدس سپاه پاسداران است.
از سوی دیگر، منابع دیپلماتیک احتمال دادهاند که تسورکوف پس از ربوده شدن، به ایران منتقل شده باشد. در آبان ۱۴۰۲ شبکه عراقی «الرابعه» ویدئویی از این پژوهشگر منتشر کرد، اما خبرگزاری فرانسه نتوانسته به صورت مستقل درستی و شرایط ضبط این ویدئو را تأیید کند.
عراق که از یکسو شریک استراتژیک آمریکا در همسایگی ایران و از سوی دیگر متحد جمهوری اسلامی نیز به شمار میرود، تلاش دارد میان دو دولت توازن برقرار کند. با اینکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نفوذ قابل توجهی در عراق دارد، اما دولت بغداد همواره در پی حفظ تعادل میان منافع متضاد واشنگتن و تهران بوده است.
به باور تحلیلگران، تلاش عراق برای آزادی یک شهروند اسرائیلی در برابر یکی از اعضای سپاه پاسداران، نشان از پیچیدگی، حساسیت و فشارهای سیاسی چندجانبه این پرونده دارد.
برخی منابع نزدیک به روند مذاکرات نیز گفتهاند که در صورت موافقت آمریکا با این تبادل، ممکن است زمینه برای آغاز گفتگوهای جدید میان تهران و واشنگتن، با میانجیگری عراق، در خصوص پروندههای امنیتی و انسانی فراهم شود.
