خبرگزاری رویترز گزارش داد که شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان سعودی ماه گذشته در سفر خود به تهران، یک پیام محرمانه هشدارآمیز از سوی پادشاه عربستان به علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی منتقل کرده است.
به گفتهی دو منبع نزدیک به محافل دولتی عربستان و دو مقام جمهوری اسلامی، سلمان بن عبدالعزیز پادشاه ۸۹ ساله عربستان سعودی، که از بیثباتی بیشتر در منطقه نگران است، پسرش، شاهزاده خالد بن سلمان، را با یک پیام هشدار به ایران فرستاد. در این پیام به جمهوری اسلامی توصیه شده تا پیشنهاد دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا را برای مذاکره درباره توافق بپذیرد زیرا میتواند از خطر جنگ با اسرائیل جلوگیری کند.
منابع مطلع گفتهاند در جلسهی غیرعلنی که در ۱۷ آوریل ۲۰۲۵ (۲۸ فروردین) در دفتر ریاست جمهوری برگزار شد، مسعود پزشکیان رئیس دولت چهاردهم، محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی حضور داشتند.
در گزارش رویترز که جمعه ۳۰ ماه مه (نهم خرداد) منتشر شده، یک منبع جمهوری اسلامی گفته است که مسعود پزشکیان در دیدار با خالد بنسلمان اعلام کرد که تهران خواهان توافق است، اما برچیدن برنامه غنیسازی را نخواهد پذیرفت. مقامات جمهوری اسلامی نسبت به رویکرد «غیرقابل پیشبینی» دولت ترامپ ابراز نگرانی کردهاند. رویکردی که از اجازه غنیسازی به برچیدن کامل تأسیسات غنیسازی اورانیوم تغییر کرده است.
در حالی که رسانهها سفر شاهزاده ۳۷ ساله را پوشش دادند، اما محتوای پیام محرمانهی ملک سلمان قبلاً گزارش نشده بود. شاهزاده خالد در دور نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ، سفیر عربستان سعودی در واشنگتن بود.
به گفته چهار منبع یادشده، شاهزاده خالد در تهران به گروهی از مقامات ارشد جمهوری اسلامی گفت که تیم ترامپ میخواهد به سرعت به توافق برسد و به گفتهی آنها، راه دیپلماسی به سرعت بسته خواهد شد.
این منابع همچنین گفتند که در این دیدار، شاهزاده خالد از جمهوری اسلامی خواست تا در سیاست منطقهای خود تجدید نظر کند و خاطرنشان کرد که چنین تغییری، به ویژه از سوی ریاض، مورد استقبال قرار خواهد گرفت.
اگرچه او از سرزنش مستقیم جمهوری اسلامی خودداری کرد، اما وزیر سعودی نگرانی خود را در مورد تکرار احتمالی حملات پهپادی سال ۲۰۱۹ به تأسیسات شرکت دولتی آرامکو ابراز داشت؛ حملاتی که با وجود انکار تهران، پادشاهی سعودی به رژیم ایران و متحدان حوثی آن نسبت میدهد. منابع ایرانی گفتند مقامات جمهوری اسلامی اظهار داشتند که اگرچه تهران تا حدودی بر حوثیها نفوذ دارد، اما اقدامات آنها بطور کامل در کنترل آنها نیست.
در هر حال، دیپلماتها و کارشناسان منطقهای میگویند، نه عربستان سعودی و نه سایر قدرتهای منطقهای، رژیم ایران را شریکی قابل اعتماد برای صلح نمیبینند و هراس دارند که اقدامات جمهوری اسلامی برنامههای آنها را برای توسعه اقتصادی به خطر بیندازد.
شاهزاده خالد همچنین از مقامات جمهوری اسلامی خواست از اقداماتی که ممکن است واشنگتن را تحریک کند، چه توسط خودشان و چه متحدانشان خودداری کنند. وی تأکید کرد که پاسخ ترامپ احتمالاً شدیدتر از اسلاف وی، جو بایدن و باراک اوباما، خواهد بود.
ترامپ بارها تهدید کرده است که اگر دیپلماسی نتواند جاهطلبیهای اتمی رژیم ایران را مهار کند، از نیروی نظامی استفاده خواهد کرد.
به گفته دو منبع عربستان، وزیر سعودی همچنین گفته است که بهتر است با آمریکا به توافق برسیم تا اینکه در صورت شکست مذاکرات، با احتمال حمله اسرائیل روبرو شویم.
به گفتهی این دو منبع و همچنین یک دیپلمات ارشد خارجی آشنا با این مذاکرات، وزیر دفاع عربستان استدلال کرد که منطقه از پیش گرفتار درگیری در غزه و لبنان است و نمیتواند تشدید بیشتر تنشها را تحمل کند.
مقامات عربستان سعودی و جمهوری اسلامی به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
کاخ سفید نیز بطور مستقیم به پرسشهای رویترز در مورد اینکه آیا آمریکا از هشدار عربستان به جمهوری اسلامی ایران مطلع بوده است یا نه، پاسخی نداد. اما کارولین لویت سخنگوی کاخ سفید در بیانیهای گفت: «رئیس جمهور ترامپ به صراحت گفته است: یا توافق کنید، یا با عواقب وخیمی روبرو شوید، و تمام جهان به وضوح او را جدی میگیرند، همانطور که باید بگیرند.»
ترامپ کمی بیش از یک هفته قبل از دیدار وزیر دفاع عربستان با مقامات تهران، بطور غیرمنتظرهای اعلام کرده بود که مذاکرات مستقیمی با تهران در حال انجام است که هدف آن مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی در ازای کاهش تحریمها است. او این خبر را در حضور بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل که به واشنگتن سفر کرده بود، انجام داد.
مقامات اسرائیلی نیز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی ندادند.
در این میان، رویترز چهارشنبه ۲۸ ماه مه به نقل از دو منبع ایرانی آشنا با مذاکرات، گزارش داده بود که اگر ایالات متحده داراییهای مسدود شده ایران را آزاد کند و حق غنیسازی اورانیوم را برای مصارف غیرنظامی تحت یک «توافق سیاسی» که میتواند بعدا به یک توافق هستهای گستردهتر منجر شود، به رسمیت بشناسد، ممکن است جمهوری اسلامی غنیسازی اورانیوم را متوقف کند. اما خبرگزاری «فارس» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نقل از سخنگوی وزارت خارجه این خبر را تکذیب کرد.
سفر ۱۷ آوریل شاهزاده خالد برادر کوچکتر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، اولین سفر یک عضو ارشد خانواده سلطنتی عربستان به ایران در بیش از دو دهه گذشته بود. روابط ریاض و تهران مدتها تیره بود و اغلب در جنگهای نیابتی از طرفین مخالف یکدیگر حمایت میکردند تا اینکه با میانجیگری چین در سال ۲۰۲۳ تنش بین آنها کاهش یافت و به از سر گرفتن روابط دیپلماتیک انجامید.
