ایالات متحده آمریکا به جمهوری اسلامی پیشنهاد غنیسازی اورانیوم را در یک کنسرسیوم منطقهای که آمریکا نیز در آن مشارکت دارد، ارائه داده است. ابعاد دقیق این طرح مشخص نیست اما برخی میگویند طبق این طرح، غنیسازی میتواند در یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس احداث شود. برخی دیگر اما مدعی شدند در این طرح تأکید شد که غنیسازی در خاک ایران نخواهد بود.
روزنامه «نیویورک تایمز» به نقل از دو مقام جمهوری اسلامی نوشت که تهران با پذیرش ایده کنسرسیوم مخالفتی ندارد، چرا که دولت نمیخواهد مذاکرات با شکست مواجه شود. اما این مقامات افزودند که مذاکرهکنندگان قصد دارند در دور بعدی گفتگوها برای محل کنسرسیوم چانهزنی کنند تا جزیرهای از خاک ایران برای این منظور انتخاب شود؛ آنها ممکن است جزیره کیش یا قشم را پیشنهاد دهند، هرچند گزینههای دیگری نیز مورد بحث قرار گرفتهاند. این در حالیست که سه جزیره ایرانی خلیج فارس که مورد ادعای امارات متحده عربی قرار گرفته نیز متعلق به ایران هستند.
این روزنامه به نقل از برخی مسئولان رژیم ایران و همچنین اروپا اعلام کرد به موجب این پیشنهاد، آمریکا همچنین به ساخت رآکتورهای هستهای در ایران کمک خواهد کرد و درباره احداث تاسیسات غنیسازی که توسط یک کنسرسیوم منطقهای اداره شود، گفتگو خواهد کرد.
بر اساس این طرح، به محض آنکه ایران از مزایای این طرحها برخوردار شود، باید هرگونه غنیسازی اورانیوم در خاک خود را متوقف کند.
نیویورک تایمز مدعی شد این طرح پیشنهادی، نخستین نشانه ملموس از زمان آغاز ریاست جمهوری دونالد ترامپ است که نشان میدهد آمریکا و جمهوری اسلامی ایران احتمالاً خواهند توانست راهی برای مصالحه پیدا کنند.
به نوشته این روزنامه، این پیشنهاد در حکم پُلی بین اوضاع کنونی- که در آن رژیم ایران با سرعت در حال غنیسازی اورانیوم با غلظت بالا است و هدف آمریکا که توقف هرگونه غنیسازی در خاک ایران است، به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، در مرحله ابتدایی این طرح، زمانی که تأسیسات غنیسازی جدید در حال ساخت هستند، ایران میتواند غنیسازی سطح پایین را ادامه دهد؛ با اینکه ترامپ در شبکههای اجتماعی گفت که آمریکا «اجازه هیچ غنیسازیای را نخواهد داد». نیویورک تایمز همچنین نوشت، «احتمالاً منظور او مرحله نهایی طرح بوده، نه مرحله موقت!»
پیش از این نیز آکسیوس به نقل از یک مقام دیگر جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران مایل است توافق با آمریکا را بر اساس ایده تشکیل یک «کنسرسیوم منطقهای» بپذیرد، مشروط بر اینکه محل غنیسازی در خاک ایران مستقر باشد.
اما ساعاتی پس از انتشار این گزارش عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «پیشنهادی که از آمریکا دریافت کردهایم، دارای ابهامات و سوالات زیادی است و خیلی از مسائل در آن روشن نیست».
در حالی که به نظر میرسد رسانههای بینالمللی درگیر جوّسازیهای روانی و تبلیغ راهکارهای مورد پسند خود هستند، علی خامنهای در سالمرگ روحالله خمینی همه این سناریوهای احتمالی را رد کرد و بار دیگر بر بیاعتمادی به آمریکا تأکید نمود.
در این میان، برخی رسانههای داخلی ایران نیز از تشکیل این کنسرسیوم به عنوان راه میانه یاد کردهاند. اما خامنهای پیشنهاد اخیر ایالات متحده را با «منافع ملی» ایران همسو ندانست و گفت: «پاسخ ما به یاوهگوییهای دولت پر سر و صدای آمریکا معلوم است.»
او تأکید کرد، «غنیسازی اورانیوم یک مسئله اصلی و کلیدی در صنعت هستهای است و دشمن روی آن انگشت گذاشته است.» خامنهای همچنین گفت: «اگر صدتا نیروگاه هستهای داشته باشیم اما غنیسازی نداشته باشیم به درد ما نمیخورد. اگر غنیسازی نداشته باشیم باید دست دراز کنیم به سمت آمریکا و آنها ده شرط برای ما خواهند گذاشت.»
همه اینها در حالیست که دونالد ترامپ قویاً تأکید کرده است که اجازه هیچگونه غنیسازی در خاک ایران را نخواهد داد.
همزمان در اسرائیل شماری از مقامات و تحلیلگران هشدار دادهاند جمهوری اسلامی درست همزمان با مذاکرات فعالیتهای اتمی خود را پیش میبرد و به سلاح اتمی نزدیکتر میشود.
پیشتر ژان نوئل بارو وزیر خارجه فرانسه نیز هشتم اردیبهشت ۱۴۰۴ در کنفرانس خبری مشترک با رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داده بود که جمهوری اسلامی در آستانه دستیابی به سلاح هستهای است.
کارولین لویت سخنگوی دولت دونالد ترامپ روز سهشنبه در کاخ سفید با اشاره به اظهار نظر دونالد ترامپ مبنی بر اینکه اجازه هیچگونه غنیسازی اورانیوم را به ایران نخواهد داد، به خبرنگاران گفت: «رئیس جمهوری در شبکه اجتماعی تروث موضع خود را به شفافترین حالت ممکن اعلام کرد و من بار دیگر تاکید میکنم این همان موضع اوست.»
او توضیح داد: «ویتکاف فرستاده ویژه رئیس جمهوری آمریکا پیشنهادی بسیار دقیق و قابلقبول به ایران ارائه کرده که رئیس جمهور امیدوار است آنها آن را بپذیرند؛ و اگر نپذیرند با عواقب وخیم روبرو خواهند شد.»
