در روزهایی که ایران درگیر تنشها و درگیریهای فزایندهای است، نگرانیهای عمیقی نسبت به ایمنی تأسیسات هستهای و احتمال نشت مواد رادیواکتیو در میان افکار عمومی، متخصصان و نهادهای مستقل داخلی و بینالمللی شکل گرفته است. منشأ اصلی این بحران، سیاستهای بیثباتساز، پنهانکارانه و جنگطلبانهی نظام جمهوری اسلامی است که نهتنها ثبات داخلی و منطقهای را به خطر انداخته، بلکه اکنون سلامت میلیونها انسان را نیز در معرض تهدید قرار داده است.
به دنبال افزایش درگیریهای نظامی در مناطق مختلف کشور و گزارشهای رسمی از بمباران تأسیسات حساس هستهای و پیشنهاد طرح سه فوریتی مجلس برای خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، بیم آن میرود که برخی مراکز با آسیب جدی مواجه شده باشند. چنین آسیبی میتواند منجر به نشت مواد رادیواکتیو، تولید گرد و غبار اتمی و آلودگی لایههای هوایی کشور شود و به مناطق مسکونی رسیده و آلودگی زیستمحیطی ایجاد کند. گرد و غبار اتمی میتواند سبب عواقبی جبرانناپذیر برای سلامت مردم، خاک، آب و حیات طبیعی کشور گردد.
پیشینهی عملکرد جمهوری اسلامی در بحرانهای مشابه، نشاندهندهی الگوی سیستماتیک پنهانکاری، سانسور اطلاعات و عدم پاسخگویی شفاف است. در چنین شرایطی، مردم ایران نمیتوانند به اطلاعرسانی علمی از سوی مسئولان اطمینان داشته باشند. این وضعیت، ضرورت مداخله و نظارت نهادهای بینالمللی را دوچندان میسازد.
انجمن ملی سلامت رازی با صدور بیانیههای رسمی هشدار میدهد که عدم اقدام فوری برای ارزیابی وضعیت تأسیسات آسیبدیده خصوصا در نطنز و فردو و کنترل نشت احتمالی مواد رادیواکتیو، میتواند به فاجعهای با ابعاد فاجعهبار تبدیل شود. این فاجعه، تنها محدود به مرزهای جغرافیایی ایران نخواهد بود؛ گرد و غبار رادیواکتیو ماهیتی مرزناپذیر دارد و میتواند سلامت انسانها و محیطزیست منطقه و حتی جهان را به مخاطره بیندازد.
از این رو، این انجمن از آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) و دیگر نهادهای بینالمللی مسئول خواستار اقدام فوری است.
اقدامات پیشنهادی شامل موارد زیر است:
• اعزام تیمهای مستقل بینالمللی برای بازرسی میدانی تأسیسات حساس
• ارزیابی علمی احتمال نشت مواد پرتوزا و تهیه نقشههای ریسک منطقهای
• الزام به انتشار عمومی و شفاف گزارشها برای اطلاعرسانی به مردم
• طراحی ساز و کارهای اضطراری برای حفاظت از سلامت عمومی در مناطق پرخطر
سکوت رژیم حاکم ایران در برابر این وضعیت، به معنای چشمپوشی از یک مسئولیت اخلاقی و بشری است. مردم ایران حق دارند از سلامت محیطی و فردی خود آگاه باشند و در برابر خطراتی که زندگیشان را تهدید میکند، محافظت شوند.
در پایان، ما بر این نکته تأکید میکنیم که سلامت مردم ایران نباید قربانی اهداف سیاسی، نظامی یا ایدئولوژیک رژیم حاکم شود. جامعهی جهانی باید با جدیت، خواستار شفافیت و مسئولیتپذیری رژیم شود تا مانع از تکرار فجایعی شود که پیشتر در تاریخ بشریت، نمونههای تلخ آن را شاهد بودهایم.
دکتر حسین شکوه امیری
دکتر آرش علایی
دکتر میترا بابک
دکتر بهفر دیانتی
دکتر ساغر کثیری
دکتر رضا سعیدی
نیما سعیدی
نوید زاده
دکتر مهدی میرسعیدی
دکتر نازک توکلی
انجمن ملی سلامت رازی
خرداد ۱۴۰۴
