روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی به قلم «فرناز فصیحی» که بیشتر به رپرتاژآگهی برای علی خامنهای شبیه است، ادعا کرده که «رهبر» نه تنها برای زنجیره فرماندهی نظامیاش در صورت کشته شدن فرماندهانش جایگزینهایی تعیین کرده، بلکه سه روحانی ارشد را نیز برای جانشینی خود در صورت کشته شدن معرفی کرده است.
در این گزارش طولانی که ۲۱ ژوئن (۳۱ خرداد) منتشر شده، نویسنده سعی کرده چنین القاء کند که رهبر ۸۶ سالهی جمهوری اسلامی که با اشتباهات محاسباتی خودش و فرماندهان پاسدارش علاوه بر تحریمهای بینالمللی و ضربه به اقتصاد کشور، یک جنگ دیگر را نیز به ایران و ایرانیان تحمیل کرده، با وجود این شرایط همچنان فکرش کار میکند و بر اوضاع تسلط دارد و حتی میتواند نظام را با جابجایی فرماندهان و تعیین جانشین برای خودش مدیریت کند و تداوم بخشد!
«فصیحی» به نقل از «سه مقام ایرانی که با برنامههای اضطراری جنگ آیتالله خامنهای آشنا هستند» مینویسد: «او [خامنهای] در شرایطی که نگران ترور است، بیشتر ارتباطات خود با فرماندهانش را از طریق یک واسطه مورد اعتماد انجام میدهد و ارتباطات الکترونیک را به حالت تعلیق درآورده تا مکانیابیاش سختتر شود.»
این «اطلاعات» از سوی «سه مقام ایرانی» در حالیست که قبلا خود جمهوری اسلامی در خبرها اعلام کرده بود که فرماندهان و مقامات رژیم از دستگاههای الکترونیک استفاده نکنند تا ردیابی نشوند! در عین حال روشن است که با فضای موجود و عمق نفوذ امنیتی اسرائيل به درون رژیم، علی خامنهای به کسی اعتماد نکند و از ترس جان خودش و خانوادهاش، در انزوا و «از طریق یک واسطه» با دیگران ارتباط داشته باشد!
همچنین در این مقاله آمده، خامنهای در پناهگاه مستقر شده و برای زنجیره فرماندهی نظامیاش جایگزینهایی در نظر گرفته تا در صورت کشته شدن فرماندهانش، سیستم از هم نپاشد! این نیز در شرایطی است که دهها تن از فرماندهان نظامی خامنهای و «دانشمندان هستهای» رژیم از زمان شروع جنگ در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ کشته شدهاند و معلوم نیست جابجایی فرماندهان از مخفیگاه بتواند کمک مؤثری برای پاشیده نشدن سیستم باشد.
«فصیحی» سپس مینویسد همان سه مقام میگویند: :«در اقدامی بیسابقه، خامنهای حتی سه روحانی ارشد را به عنوان گزینههایی برای جانشینی خود معرفی کرده تا در صورت کشته شدن، یکی از آنها بلافاصله جایگزین او شود.» این موضوع، نشاندهندهی شدت بحرانی است که او و حکومت سهدههایاش با آن روبرو هستند.
این اقدام هم در شرایطی که رهبر رژیم در پناهگاه مخفی شده و فرماندهان و عوامل اتمیاش کشته و دهها تأسیسات و مراکز نظامی و هستهای و امنیتی بمباران شدهاند، روشن است که باید «بیسابقه» باشد! در شرایط عادی که خامنهای رویاهای اقتدار منطقهای و جهانی را در سر میپروراند، دلیلی نداشت تا با عجله به انتصاب و تعیین جانشین دست بزند!
در ادامه آمده است که پس از حملات غافلگیرکننده اسرائیل در جمعه گذشته، خامنهای گامهای بیسابقهای برای حفظ جمهوری اسلامی برداشته است. با اینکه تنها یک هفته از آغاز حملات میگذرد، حملات اسرائیل شدیدترین حملات نظامی به ایران از زمان جنگ ایران و عراق در دهه ۸۰ میلادی تا کنون بوده و خسارات وارد شده به تهران حتی بیشتر از حملات صدام حسین در آن جنگ هشتساله بوده است.
نویسنده نیویورک تایمز معلوم نیست بر اساس کدام شواهد عینی مدعی شده: «جمهوری اسلامی پس از شوک اولیه، توانسته خود را بازسازی کرده و حملات متقابل روزانهای علیه اسرائیل انجام دهد؛ از جمله حمله به بیمارستان، پالایشگاه حیفا، اماکن مذهبی و خانهها!» این جملات درواقع گزارش درباره ارتکاب جنایت جنگی توسط جمهوری اسلامی میتواند ارزیابی شود.
آماده شدن نظام برای بدترین پیامدها
مقامات ایرانی میگویند مسئولان ارشد بطور محرمانه در حال آماده شدن برای طیفی از پیامدهای مختلف هستند، از جمله دخالت احتمالی رئیس جمهور ترامپ در جنگ.
نویسنده سپس از قول «مقامات و دیپلماتهای ایرانی» مینویسد که نگاهی به درون رهبری به شدت محافظتشده [رژیم] ایران میتواند دشوار باشد، اما به نظر میرسد سلسله مراتب فرماندهی آن، با وجود ضربات سخت، همچنان فعال است و هیچ نشانهای از مخالفت در ردههای سیاسی وجود ندارد.
«فصیحی» از قول همان مقامات مینویسد که «آیتالله خامنهای آگاه است که ممکن است اسرائیل یا آمریکا قصد ترور او را داشته باشند که برای او به منزله شهادت است.» به همین دلیل او به مجلس خبرگان دستور داده است تا بلافاصله پس از کشته شدنش یکی از سه گزینه معرفیشده را به عنوان رهبر جدید انتخاب کنند. در شرایط عادی، انتخاب رهبر جدید ممکن است ماهها طول بکشد، اما اکنون خامنهای خواهان انتقال سریع و منظم قدرت است.
ولی نصر استاد روابط بینالملل در دانشگاه جانز هاپکینز میگوید: «اولویت اصلی، حفظ نظام است. همه چیز محاسبهشده و عملگرایانه است.»
موضوع جانشینی همیشه بسیار حساس و بحثبرانگیز بوده و علنی مطرح نمیشود. رهبر جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات گستردهای است: فرمانده کل نیروهای مسلح، رئیس قوه قضاییه، قوه مقننه و مجریه، و ولیفقیه شیعه.
به گفته مقامات، مجتبی خامنهای، پسر رهبر و روحانی نزدیک به سپاه پاسداران، که پیشتر گمان میرفت جانشین وی باشد، در میان گزینههای معرفیشده نیست. ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور محافظهکار سابق، که در سال ۲۰۲۴ در سانحه سقوط هلیکوپتر کشته شد، قبلاً از گزینههای جدی محسوب میشد.
از زمان آغاز جنگ، خامنهای دو پیام ویدیویی ضبطشده برای مردم پخش کرده و گفته مردم ایران در مقابل جنگ تحمیلی خواهند ایستاد. در شرایط عادی، او در وضعیت فوق امنیتی در «بیت رهبری» در مرکز تهران سکونت دارد و معمولاً از آن خارج نمیشود. فرماندهان و مسئولان برای جلسات به آنجا میروند. اما اکنون، پناه گرفتن او در مخفیگاه، شدت ضربات وارده به تهران را نشان میدهد. برخی از فرماندهان ارشد جمهوری اسلامی در مدت کمی از بین رفتند.
دو جبههی نبرد
مقامات ایرانی به نویسنده «نیویورک تایمز» میگویند جنگ در دو جبهه در حال رخ دادن است:
۱. حملات هوایی اسرائیل به پایگاههای نظامی، تأسیسات هستهای، زیرساختهای حیاتی و ترور فرماندهان و دانشمندان هستهای در ساختمانهای مسکونی.
۲. حملات عوامل نفوذی اسرائیل در داخل ایران، که با پهپاد به تأسیسات حساس حمله میکنند.
ترس از نفوذ اسرائیل در بدنه امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران، حتی «رهبر» را نگران کرده است. مهدی محمدی مشاور ارشد رئیس مجلس شورای اسلامی در یک فایل صوتی گفته: «فرماندهان ارشد ما در عرض یک ساعت ترور شدند.» وی افزود بزرگترین شکست جمهوری اسلامی ایران، کشف نکردن ماهها برنامهریزی اسرائیل برای وارد کردن تجهیزات موشکی و پهپادی به داخل کشور بود.»
نگرانی از دخالت آمریکا
اگر آمریکا وارد جنگ شود، شرایط بسیار وخیمتر خواهد شد. فقط آمریکا بمبافکنی با قابلیت نفوذ به کوههای محل تأسیسات هستهای فردو را دارد. [رژیم] ایران تهدید کرده در صورت دخالت آمریکا، به منافع آمریکا در منطقه حمله میکند، اما این خود ممکن است باعث آغاز یک جنگ منطقهای بزرگتر شود.
وزارت اطلاعات نیز پروتکلهای امنیتی جدیدی وضع کرده: استفاده از گوشی و دستگاههای الکترونیک برای مقامات ممنوع شده و همه مسئولان باید به مخفیگاه منتقل شوند. از مردم خواسته شده افراد مشکوک را گزارش دهند و از تصویربرداری حملات خودداری کنند.
قطع ارتباط با خارج
ارتباطات با خارج تقریباً قطع شده؛ اینترنت تقریباً قطع است و تماسهای بینالمللی مسدود شده. وزارت ارتباطات گفته این اقدامات برای شناسایی عوامل دشمن است.
شورای عالی امنیت ملی هشدار داده کسانی که با دشمن همکاری میکنند تا پایان روز یکشنبه خود را تسلیم کنند، وگرنه با مجازات اعدام روبرو خواهند شد.
تهران تخلیه شده
پس از دستور تخلیه چند منطقه پرجمعیت توسط اسرائیل، بخش بزرگی از تهران خالی شده و خیابانها خلوتاند. در خروجیها ایستهای بازرسی ایجاد شدهاند.
محمدعلی ابطحی از جریان اصلاحطلب و معاون رئیس جمهوری اسلامی سابق در یک مصاحبه تلفنی از تهران گفته که اسرائیل در محاسبه واکنش ایرانیان به جنگ اشتباه کرده است. وی گفت: «جناحهای سیاسی که معمولاً با یکدیگر اختلاف نظر شدیدی دارند، پشت سر رهبر معظم انقلاب متحد شدهاند و بر دفاع از کشور خود در برابر تهدید خارجی تمرکز کردهاند و اختلافاتی که ما داشتیم چه بین یکدیگر چه با مردم کاهش پیدا کرده.»
اتحاد ملی بیسابقه
«فرناز فصیحی» در پایان ادعا کرده است که حملات اسرائیل باعث تجدید حیات ملیگرایی در میان بسیاری از ایرانیان، در داخل و خارج کشور [علیه اسرائیل] از جمله بسیاری از منتقدان دولت شده است. این حس آرمان مشترک در انبوهی از پستها و اظهارات رسانههای اجتماعی توسط فعالان برجسته حقوق بشر و سیاسی، پزشکان، ورزشکاران ملی، هنرمندان و افراد مشهور پدیدار شده است. سعید عزتاللهی بازیکن تیم ملی فوتبال ایران در رسانههای اجتماعی نوشت: «مثل خانواده، ممکن است همیشه موافق نباشیم، اما خاک ایران خط قرمز ماست.»
نویسنده «نیویورک تایمز» همدلی مردم ایران را که منتظرند ببینند چه بلایی در نهایت به سر جمهوری اسلامی خواهد آمد، به حساب حمایت از نظام گذاشته و نوشته طبق گزارش رسانههای خبری ایران و ویدیوهای موجود در رسانههای اجتماعی، هتلها، مهمانسراها و تالارهای عروسی درهای خود را به صورت رایگان برای پناه دادن به آوارگانی که از تهران فرار میکنند، باز کردهاند. روانشناسان در پستهای صفحات رسانههای اجتماعی خود جلسات درمانی مجازی رایگان ارائه میدهند. طبق ویدیوهایی که در رسانههای اجتماعی به اشتراک گذاشته شده، سوپرمارکتها تخفیف میدهند و در نانواییها، مشتریان خرید نان تازه خود را به یک قرص محدود میکنند تا هر کسی که در صف ایستاده است بتواند نان داشته باشد. داوطلبان خدماتی مانند انجام کارهای روزمره تا رسیدگی به وضعیت ساکنان معلول و مسن ارائه میدهند.
این بیان گزارش «نیویورک تایمز» در حالیست که پیش از آغاز حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی، از نظر اقتصادی در ایران، شرایط جنگی برقرار بود و انواع بحرانها و کمبودها مردم را با مشکلات عدیدهی روزانه روبرو کرده بود.
رضا، ۴۲ ساله، تاجر، در مصاحبه تلفنی در نزدیکی دریای کاسپین جایی که با خانوادهاش پناه گرفته است، گفته: «ما شاهد وحدت زیبایی در بین مردم خود هستیم.» او که برای جلوگیری از بررسی دقیق توسط دولت، تنها از نام کوچک خود استفاده کرده افزود: «توضیح این حال و هوا دشوار است. ما ترسیدهایم، اما به یکدیگر همبستگی، عشق و مهربانی نیز میدهیم. ما با هم در این ماجرا هستیم. این حملهای به کشورمان، به ایران است.»
«فرناز فصیحی» به نرگس محمدی نیز اشاره کرده و مینویسد که برنده جایزه صلح نوبل و برجستهترین فعال حقوق بشر کشور، دههها را در زندان گذرانده و برای تغییر دموکراتیک در ایران تلاش کرده است. اما حتی او نیز نسبت به حملات به کشورش هشدار داده و هفته گذشته به بیبیسی گفته بود که «دموکراسی نمیتواند از طریق خشونت و جنگ به دست آید.»
