همزمان با آغاز جنگ بین اسرائیل و جمهوری اسلامی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ شماری از شهروندان ایران عمدتا با اتومبیل شخصی راهی شهرهای آنسوی مرز از جمله در ارمنستان و ترکیه شدند تا مدتی را که عملیات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ادامه دارد، از خطرات آن دور بمانند.
بر اساس گزارشهای مختلف با شروع جنگی که به ۱۲ روزه معروف شده و همچنین پس از اعلام آتشبس روزانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر از مرز نوردوز وارد ارمنستان میشدند. کیهان لندن در همین ارتباط با یک ایرانی که او و خانوادهاش اکنون در ایروان بسر میبرند، گفتگویی داشته است. به گفتهی وی بر اساس مشاهداتش در مرز زمینی تعداد ایرانیانی که روزانه از این طریق وارد ارمنستان میشوند بالاتر از ۳۰۰ نفر است و به حدود ۴۰۰ تن میرسد. این شهروند ایرانی کارآفرین است و در زمینه حمل و نقل بینالمللی و صادرات و واردات فعالیت میکند.
-لطفا کمی در مورد سابقه فعالیت حرفهای خودتان بین ایران و ارمنستان توضیح بدهید.
-من بیش از سه دهه است که با ارمنستان کار میکنم و دارای مسکنی هم در ارمنستان هستم. به دلیل حضور طولانی در ارمنستان، با این کشور و ملت آن و همچنین تا حدی با زبان ارمنی آشنایی دارم. کم نیستند ایرانیانی که قبل از مسافرت به ارمنستان با انگیزههای مختلف، از جمله برای ادامه تحصیل و یا برای اقامت به من مراجعه و مشورت میکنند. قبل از شروع مسافرت زمینی اخیر همراه با خانوادهام و دو نفر دیگر از تهران به ایروان، تعداد قابل توجهی در ایران به همین دلیل با من تماس میگرفتند. البته عمدتا کسانی بودند که به دلیل بسته بودن فضای هوایی ایران در نظر داشتند از فرودگاه ایروان به کشور محل اقامت خود برگردند. من هم از آشنایان و دوستانم در ارمنستان در این موارد کسب اطلاع کرده و به آنها منتقل میکردم. اضافه کنم که از فرودگاه زوارتنوتس ایروان به اکثر شهرهای مهم اروپایی و نیز شهرهای آمریکای شمالی پرواز هست. من به مسافران ایرانی یادآور میشدم که ارمنیان ملت مهماننوازی هستند و از این نظر وجه مشترک با فرهنگ ما ایرانیان دارند. به آنها می گفتم که به دلیل تاریخی، فرهنگی و جعرافیایی پیوند عمیق و علاقه و محبت متقابلی بین ارمنیان و ایرانیان وجود دارد که به اقامت راحت در شرایط موجود در ارمنستان کمک میکند.
– آیا در حوالی مرز در داخل ارمنستان، امکانات پزشکی مجهز برای کمک احتمالی به مسافران ایرانی از جمله سالمندان وجود دارد؟
– شهرهای آگاراگ و شهر مغری در 6 کیلومتری مرز هستند که امکانات پزشکی خوبی دارند. یک بیمارستان مجهز هم در 4 کیلومتری مرز در کنار رود ارس هست.
-آیا مشکلاتی برای عبور از مرز در انجام امور اداری و دریافت مهر خروج و ورود وجود دارد یا اینکه این کارها خوب پیش میرود؟
-باید بگویم که چه در ایستگاه مرزی نوردوز در ایران و هم مغری در ارمنستان کارهای اداری روان پیش میرفتند و مشکل چندانی پیش نیامده.
-شما میگویید که از ایرانیان در ارمنستان و مرز مغری استقبال مناسبی میشود. اما شنیده شده که تاکسیهایی که بین مغری و ایروان در تردد هستند کرایه سفر برای یک نفر را بسیار بالا بردهاند؛ آیا شما در این مورد مشاهداتی دارید و یا چیزهایی شنیدهاید؟
-بله، درست است؛ تعداد زیادی از رانندگان، دو برابر قیمت معمول را از مسافران طلب میکردند که برای ایرانیان در وضعیت موجود و قیمت بالای ارز در ایران مبلغ بسیار بالایی است. حتی دیده شده که بالاتر از 250 دلار هم کرایه خواستهاند. البته با تقاضای سرکنسول جمهوری اسلامی در شهر قاپان، استاندار سیونیک خیلی زود وارد عمل شده و مینیبوس و اتوبوسهایی را وارد این مسیر کرد. این مینیبوسها و اتوبوسها قیمت هر مسافر برای همین مسیر را به نفری 30 دلار کاهش دادند. این سرویس تقریباً از روز پنجم و یا ششم جنگ آغاز به کار کرد.
-ایرانیان معمولا در کدام شهرهای ارمنستان اقامت میکنند؟
-تعداد بسیار کمی از مسافران ایرانی که با ماشین خودشان وارد ارمنستان شدهاند در شهرهای جنوبی این کشور مانند قاپان یا گوریس میمانند. ولی معمولاً کسانی که دیروقت وارد ارمنستان میشدند شب را در این دو شهر و یا شهرهای دیگر می گذراندند و بعد مثل اکثر مسافران از ایران راهی ایروان میشدند زیرا چنانکه گفتم، تعداد قابل توجهی از آنها مسافران ترانزیت هستند و میخواهند که از فرودگاه بینالمللی ایروان راهی کشورهای محل اقامت خودشان شوند. البته دیگر فضای هوایی ایران هم باز شده هرچند که معلوم نیست آتشبس چقدر ادامه داشته باشد.
-با توجه به نزدیک شدن فصل جهانگردی در ارمنستان که تعداد بسیار زیادی از ارمنیان مهاجر و خارجیان نیز برای مدتی به ارمنستان و به خصوص ایروان میروند، آیا کمبود مسکن و یا افزایش قیمت چشمگیر در کرایه آنها وجود دارد؟
-نه، مردم ارمنستان با ایرانیان بسیار همدردی میکنند. یک اعتقاد قوی وجود دارد که اگر ایران قوی شود، ارمنستان هم در امان است. خود من برای چند نفر که از ایروان میخواستند به کشور محل اقامت خود پرواز کنند، بطور موقت جا گرفتم و همه قیمتها عادی بودند و افزایش چشمگیری به چشم نمیخورد. گفتم که فقط برخی رانندگان تاکسی در مرز مغری از وضعیت موجود سوء استفاده میکردند. این احساسی هم که ارمنیان به ایرانیان دارند یعنی همدلی و همدردی، هم جنبه انساندوستانه دارد و هم اینکه مردم و دولت ارمنستان خواهان این هستند که ایران بالاخره به کشوری باثبات تبدیل شود تا منافع و استقلال و امنیت کشور خودشان حفظ شود. علاوه بر این همبستگی تاریخی و فرهنگی هم در این علاقه و محبت متقابل جایگاه و نقش خودش را دارد و مردم ارمنستان این را نیز در نظر دارند. در ارمنستان همیشه صحبت از آن است که ما برادر و همسایه هستیم. حالا این مسئله استراتژیک هم این نیاز متقابل را دوچندان کرده. در مجموع ارمنیان از آمدن ایرانیان استقبال کردند.
-شما گفتید که در مجموع رابطه خوبی بین ایرانیان و ارمنیان وجود دارد. ولی به هر حال وقتی تعداد زیادی یکباره به کشوری دیگر میروند، این احتمال هست که مشکلاتی پیش بیاید…
-نه، من چیزی نشنیدم هرچند که احتمال چنین برخوردهایی را نمیتوان کاملاً رد کرد. تازه میخواهم اضافه کنم که من به تجربه دیدم و شنیدم که رستورانها و رانندگان اتوبوسها هم برخورد مهربانانهای با ایرانیان دارند و سعی میکنند به آنها کمک کنند. حتی شنیدم که در مواردی به دلیل زبان که ارتباط لازم بین طرفین برقرار نمیشود، از نسل جوان بهره میگیرند که تا به زبان انگلیسی بین آنها ارتباط برقرار شود. بطور کلی حس همکاری و کمک به حل مشکلات را، به خصوص در این سفر اخیر، از جانب ارمنیان دیدهایم. وقتی که مشکلاتی برای مسافران ایرانی پیش میآید، سعی میکنند که آن را حل کنند. با مسافران ایرانی هم زیاد صجبت کردم ولی هیچکس از این نظر گلایهای نداشته است.
