روزنامه «دی وِلت» در گزارشی به قلم یانا ورنر به نظرات دانیال ایلخانی پور سیاستمدار اهل هامبورگ و نماینده پارلمانی این شهر در ارتباط با وضعیت ایران و سیاست دولت آلمان در مورد آن پرداخته اس. ایلخانی پور از وزارت خارجه این کشور میخواهد که به امتیاز دادن به رژیم ملاها در ایران پایان دهد. او معتقد است که شانس دموکراسی در کشور پدر و مادرش در این شرایط خاص بیش از هر زمان دیگریست.
دانیال ایلخانیپور (۴۳ ساله) این روزها اغلب به این عبارت معروف فکر میکند که تکرار یک عمل در شرایط ثابت و انتظار نتیجهی متفاوت داشتن از آن، بلاهت است. از نظر این سیاستمدار حزب سوسیال دموکرات، این کلمات توصیف مناسبی از نحوه برخورد آلمان با درگیریهای رو به افزایش خاورمیانه، به ویژه با رژیم ملاها، است. اگرچه اکنون بین جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل آتشبس برقرار شده، اما منطقه همچنان کانون بحران به شمار میرود و به همین دلیل ایلخانیپور بیش از هر زمان دیگری از خود میپرسد: «سیاست خارجی آلمان چقدر ابلهانه است؟!»
این نماینده پارلمان معتقد است که احتمالاً میشد از جنگ ۱۲ روزه جلوگیری کرد، اما «سیاست خارجی غرب، و به ویژه آلمان، بیش از حد مردد و بیش از حد سادهاندیش است.» به گفته بسیاری از اعضای جامعه ایرانی در هامبورگ، رویکرد نسبت به صاحبان قدرت با مماشات، امتیاز دادن و خویشتنداری مشخص میشود. حتی اکنون که «رژیم چه از نظر سیاست داخلی و چه از نظر سیاست خارجی بسیار ضعیف» شده، با چشمانداز رسیدن به یک توافق هستهای و سرمایهگذاری روی آن نگاه کرده میشود و به همین دلیل برایش طناب نجات انداخته میشود. ایلخانیپور چنین سیاستی را «باورنکردنی» میداند. آنهم در حالی که تصویرسازی از دشمن به سرکردگی ایالات متحده و اسرائیل با تکیه بر دستگاه سرکوب، تنها چیزهایی هستند که نظام ملایان را نگه داشته است.
ایلخانیپور در سال ۱۹۸۱ در ایالت شلسویگ-هولشتاین به عنوان فرزند یک خانواده مهاجر ایرانی متولد شد و در هامبورگ بزرگ شد. او بخشی از جامعهای است که امروزه حدود ۴۰۰۰۰ نفر را در شهر بندری هامبورگ در بر میگیرد و پس از لندن، قدیمیترین جامعه ایرانیتبار را در اروپا تشکیل میدهد. پیمان دوستی و تجارت سال ۱۸۵۹ این امکان را برای بازرگانان ایرانی فراهم کرد که بیش از ۱۶۰ سال پیش در هامبورگ مستقر شوند. در سال ۲۰۲۵، بسیاری از ایرانیان هر روز با احساسات پرشور رویدادهای خاورمیانه را که بیش از ۵۰۰۰ کیلومتر از آلمان فاصله دارد دنبال میکنند.
ایلخانیپور در مصاحبه با روزنامه «دی ولت» میگوید: «این ترکیبی از ترس و امید است.» او توضیح داد: «هیچکس جنگ نمیخواهد، اما تعداد کمتری از مردم خواهان ملاها در ایران هستند. دیدن تزلزل این رژیم منفور و وحشت مقامات و عاملان آن بمایه آسودگی خاطر میشود.» با این حال، همزمان بیم و نگرانی مردم رو به افزایش است.
ایلخانیپور با انتقاد از سیاست غرب و اروپا میگوید: «به نظر میرسد ما فقط یک وسیله را در جعبه ابزار سیاست خارجی خود به کار گرفتهایم و از یک الگو برای انجام یک کار مشخص در هر موقعیتی، صرف نظر از آن موقعیت یا کسی که با آن روبرو هستیم، استفاده میکنیم.» به این ترتیب اشتباهات نیز به سادگی تکرار میشوند و تداوم این سیاست برای وی قابل قبول نیست. این وکیل آلمانی- ایرانی که از سال ۲۰۱۵ عضو مجلس فدرال بوده است، میگوید: «یوهان وادِفول وزیر امور خارجه کنونی باید در نظر بگیرد که آیا میخواهد همان اشتباهات آنالنا بربوک را مرتکب شود یا نه؛ اشتباهاتی که اتحاد حزب دموکرات مسیحی/ سوسیال مسیحی زمانی به درستی از آنها انتقاد میکرد.»
از زمان حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل از خود در برابر سازمان تروریستی فلسطینی در نوار غزه دفاع کرده و با کمک ایالات متحده، در ژوئن امسال به تأسیساتی در ایران حمله کرد تا آنها را نابود کند. جمهوری اسلامی ایران بزرگترین حامی گروه حماس محسوب میشود. جنگ دوازده روزه و عملیات نظامی اسرائیل در ایران که از ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۳ خرداد) شروع شد، با اعلام آتشبس پایان یافت.
دعوت مردم به اعتراض از راه دور؟! نه!
مریم بلومنتال سناتور علوم هامبورگ نیز نگران وضعیت خاورمیانه است. این سیاستمدار از حزب سبزها (۳۹ ساله) در تهران متولد شده و خانوادهاش وقتی او دو ساله بود به آلمان مهاجرت کرده است. بلومنتال در اینستاگرام خود مینویسد: «لطفاً مردم ایران را که بارها و بارها به امید حمایت از خارج بپا خاستند، با خودپسندی و از روی مبل راحت خود به قیام دعوت نکنید!» آنهم در حالی که مردم بیگناه در بحبوحه جنگ هستند و پس از ۴۶ سال تمام نیرویشان به یغما رفته و چنین حمایتی را از خارج دریافت نکردهاند.
در عوض حمایت از مردم اما دست دادنها، توافقها و تجارت با رژیم ملاها وجود داشته است. این جنگ هم به مردم کمکی نمیکند. بلومنتال تأکید میکند که برعکس، «احتمالاً رژیم را تقویت خواهد کرد. مردم ایران این را میدانند.» چون در نهایت، آنها تنها هستند: «کاملاً تنها، همانطور که در ۴۶ سال گذشته بودهاند.» مریم بلومنتال نیز او آرزوی ایرانی آزاد، آباد و با شکوه را دارد: «ایرانی که بتوانم دوباره به آن برگردم، هوایش را استنشاق کنم و مزار پدربزرگ و مادربزرگم را ببینم.»
دانیال ایلخانیپور از حزب سوسیال دموکرات اما خطر بزرگ را در این واقعیت میبیند که جهان به زودی توجه خود را از ایران برگرداند و رویدادهای آن از رسانهها ناپدید شود: «آنوقت رژیم بالاخره کاری را که میخواهد انجام میدهد و بسیاری آن را با کره شمالی مقایسه میکنند.» به نظر وی به این ترتیب حتی یک لایک در فضای مجازی نیز میتواند منجر به دستگیری افراد شود و موجهای اعدام حتی بزرگتر از قبل به راه بیفتد. او معتقد است قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا یک پیام روشن به جامعه ایران و علیه ملاها خواهد بود.
به نظر او متزلزل کردن بیشتر رژیم، تحریمهای شدیدتر علیه صاحبان قدرت، تقویت نیروهای مخالف و فراهم کردن دسترسی مردم به اینترنت از طریق یک شبکه خصوصی مجازی رمزگذاری شده (VPN) به تضعیف بیشتر رژیم در ایران کمک خواهد کرد. ایلخانیپور میگوید که گامهایی از این دست «فرصتی واقعی برای تحقق دموکراسی با تأثیر مثبت بر کل منطقه» خواهد بود. وی امیدوار است که در کلیه مباحث تفاوت بین ایرانیان از یکسو و رژیم از سوی دیگر روشن بماند و با هم اشتباه گرفته نشود. هر چیز دیگری به نفع رژیم ملاها خواهد بود.
در ایران، هم مردم و هم ارتش و مقامات امنیتی در حال حاضر با دقت زیادی سیاستهای غرب را زیر نظر دارند. گزارشهای فزایندهای مبنی بر تمایل گروههای نظامی و انتظامی برای زمین گذاشتن سلاح یا تمایل آنها به تغییر موضع وجود دارد. شکافها، بیاعتمادی و درگیری در درون دستگاههای قدرت و امنیت که همدیگر را متهم به وضعیت موجود میکنند وجود دارد. ایلخانیپور میگوید: «این میتواند به لحظات کلیدی برای مردم منجر شود؛ مردمی که در حال حاضر به دلیل کنترل و سرکوب شدید از آمدن به خیابانها خودداری میکنند.» با این حال، اگر سیاست کشورهای غربی در این جهت باشد که باز هم کشتی در حال غرق شدن ملاها را دوباره نجات دهد، به این معنی است که «غرب عملاً طرف رژیم را میگیرد.»
با همه اینها این سیاستمدار ایرانیتبار معتقد است که «بیشتر از هر زمان دیگری» احتمال دارد که مردم ایران حاکمان را سرنگون کنند. ایلخانیپور میگوید: «من حتی پا را فراتر گذاشته و میگویم که اگر ما موانعی بر سر راه مردم قرار ندهیم و با انداختن طناب نجات به سوی یک رژیم متزلزل در دورانی که بیش از همیشه تضعیف شده، آن را تثبیت نکنیم، سرنگونی آن تقریباً قطعی است. پس برای تنوع هم که شده باید در غرب کار درست را انجام دهیم که به ویژه با ارزشهای ما نیز همخوانی دارد.» این سوسیال دموکرات آلمانی- ایرانی معتقد است: «تمام پیشنیازهای دموکراسی در ایران وجود دارد؛ فقط باید به آن اجازه دهیم که تحقق پیدا کند.»
*منبع: دی ولت
*ترجمه و تنظیم از کیهان لندن
