چند مقام اروپایی در مورد احتمال فعال ساختن «مکانیسم ماشه» به جمهوری اسلامی هشدار دادند، این در شرایطی است که قبلاً مقامات تهران از جمله عباس عراقچی وزیر خارجه تهدید کرده بود در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه جمهوری اسلامی به سمت ساختن بمب اتم سوق داده خواهد شد. تهدیدی که پس از عملیات نظامی اسرائیل و آمریکا علیه تأسیسات اتمی در ایران جدی گرفته نمیشود.
بعد از بمباران تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان، جمهوری اسلامی همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورد، بازرسان این نهاد از ایران خارج شدند و اعلام شد که جمهوری اسلامی سیاست «ابهام هستهای» را پیش خواهد برد. این ادعا نیز در حالیست که تحرکات نظامی و اتمی رژیم نه تنها از آسمان و توسط ماهوارهها بلکه در روی زمین نیز از طریق نفوذ اسرائیل در ساختار نظام رصد میشود!
در چنین شرایطی، دیوید لمی وزیر خارجه بریتانیا هشدار داد، کشورهای اروپایی در هفتههای آینده در صورتی که جمهوری اسلامی به ابهام در خصوص برنامه هستهای خود پایان ندهد و به بازرسان آژانس اجازه بازگشت ندهد، اقدام به اعمال «تحریمهای شدید» خواهند کرد.
به گزارش روزنامه «گاردین»، لمی روز سهشنبه ۱۸ تیرماه ۱۴۰۴ در مجلس عوام بریتانیا گفت: «جمهوری اسلامی نباید فرض کند که اسرائیل بار دیگر تاسیسات هستهای ایران را هدف قرار نخواهد داد.»
با توجه به اینکه برخی مقامات در ایران به دلیل عدم سقوط حکومت پس از حمله اسرائیل احساس پیروزی میکنند، لمی از رژیم ایران خواسته ارزیابی هوشیارانهای از ضعف استراتژیک و واقعی خود داشته باشد. او گفت که رژیم «ایران پدافند هوایی خود را از دست داده و من گمان میکنم اسرائیلیها که ایران را به دقت زیر نظر دارند، در صورت تشخیص امکان تضعیف بیشتر توان هستهای ایران، آزادند که بار دیگر اقدام کنند.» او افزود: «نه روسیه و نه چین را ندیدهام که به سرعت به دفاع از [رژیم] ایران برخیزند.»
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، این هشدار قاطع از سوی وزارت خارجه فرانسه نیز تکرار شد؛ وزارتخانهای که در همکاری نزدیک با بریتانیا تلاش میکند جمهوری اسلامی را ترغیب کند به ابهامآفرینیهای جدید درباره نیتهای هستهایاش پایان دهد و بار دیگر وارد گفتگو با ایالات متحده شود.
گاردین مینویسد، جمهوری اسلامی در حال حاضر آتشبس شکنندهای را با ایالات متحده و اسرائیل حفظ کرده، اما خطر گسترش بحران و شعلهور شدن دوباره جنگ همچنان وجود دارد، مگر اینکه توافقی دیپلماتیک به زودی حاصل شود.
بریتانیا، فرانسه و آلمان از امضاکنندگان بر اساس مفاد آن میتوانند تحریمهای سازمان ملل را به صورت «خودکار» بازگردانند، بدون آنکه نیازی به رای شورای امنیت داشته و خطر وتو وجود داشته باشد، مشروط بر آنکه این اقدام پیش از انقضای مهلت برجام در ماه اکتبر ۲۰۲۵ انجام شود. گاردین مینویسد، این کشورها همچنین میتوانند در صورتی که جمهوری اسلامی تمایل به مذاکره نشان دهد، قطعنامهای را در شورای امنیت مطرح کنند تا بازگشت خودکار تحریمها برای چند ماه به تعویق بیفتد.
این سه کشور از قدرت خود برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل به عنوان ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایالات متحده برای پیوستن به مذاکرات با رژیم ایران استفاده میکنند، اما تا کنون نتیجهای حاصل نشده است. گاردین مینویسد، جمهوری اسلامی گفته تنها در صورتی گفتگو با آمریکا را از سر خواهد گرفت که تضمین داده شود که اسرائیل در طول این مذاکرات حمله نخواهد کرد.
این در حالیست که از یکسو نخست وزیر اسرائیل در سفر به واشنگتن با صراحت اعلام کرده که جمهوری اسلامی را پس از جراحی دو غده سرطانی موشکی و اتمی آن زیر نظر خواهد داشت تا این غدهها دوباره برنگردند؛ و از سوی دیگر اصرار جمهوری اسلامی برای اینکه در طول مذاکرات حملهای به آن نشود، با توجه به بدسابقه بودن آن، به این احتمال دامن میزند که میخواهد فعالیتهای اتمی خود را در طول مذاکرات شدت ببخشد.
دیوید لمی روز سهشنبه در جلسه کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا گفت: «ایران در هفتههای آینده با فشار بیشتری مواجه خواهد شد، زیرا ما در تروئیکای اروپا میتوانیم تحریمها را بازگردانیم. این تنها تحریمهای ما نیست، بلکه یک ساز و کار سازمان ملل است که تحریمهایی شدید را بر تقریبا تمام بخشهای اقتصاد ایران اعمال خواهد کرد.»
او افزود: «پس انتخاب با آنهاست. این تصمیمی است که باید بگیرند. من به روشنی میگویم که چه تصمیمی باید بگیرند، اما همچنین روشن میگویم که بریتانیا هم تصمیمی برای گرفتن دارد که میتواند درد بسیار بیشتری برای رژیم ایران به همراه داشته باشد، مگر اینکه آنها بطور جدی با خواست جامعه جهانی برای عقبنشینی از جاهطلبیهای هستهای خود برخورد کنند.»
تحریمهای بازگرداندهشده شامل بازرسی محمولههای دریایی ایران، اعمال مجدد تحریم تسلیحاتی و محدودیت بر فناوریهای مربوط به موشک خواهد بود.
او هشدار داد: «تصمیم [رژیم] ایران برای تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنها به افزایش ابهام درباره نیتهای هستهای آن منجر خواهد شد.» وی افزود چنین اقدامی نقض آشکار معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) است.
او بدون اظهار نظر نهایی درباره حمله اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران گفت ارزیابی اطلاعاتی دقیق درباره این حملات هنوز تکمیل نشده، اما فارغ از آسیبی که به ذخایر اورانیوم و سانتریفیوژهای ایران وارد شده، جمهوری اسلامی همچنان دانش فنی ساخت سلاح هستهای را حفظ خواهد کرد و همین امر، لزوم دستیابی به توافقی دیپلماتیک از سوی غرب را تقویت میکند.
مقامات جمهوری اسلامی که با فشار داخلی برای عدم گفتگو با آمریکا یا اسرائیل روبرو هستند، احتمال گفتگو با آمریکا را رد نکردهاند، اما برنامهریزی برای از سر گرفتن مذاکرات در اسلو پایتخت نروژ در این هفته تا این لحظه تحقق نیافته است.
استیو ویتکاف نماینده ویژه آمریکا بار دیگر تاکید کرد که ایالات متحده از جمهوری اسلامی ایران خواهد خواست غنیسازی اورانیوم را متوقف کند؛ این شرط اما تا کنون خط قرمز تهران بوده است.
هامیش فالکونر معاون وزیر خارجه بریتانیا در امور خاورمیانه نیز درباره فعالیتهای مخرب جمهوری اسلامی در این کشور گفت دولت بریتانیا جمهوری اسلامی را بابت فعالیتهای خصمانهاش پاسخگو خواهد کرد.
او با تأکید بر جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح اتمی گفت دولت بریتانیا در حال بررسی برای فعال ساختن ساز و کار ماشه علیه رژیم ایران است. او افزود: «مکانیسم ماشه ابزار مهمی است.»
پیشتر ژان نوئل بارو وزیر خارجه فرانسه نیز روز چهارشنبه ۱۱ تیرماه در مصاحبه با روزنامه «لوموند» گفت: «برای حل بحران ایران، فرانسه و شرکای آلمانی و بریتانیاییاش از اهرم بسیار قدرتمندی برخوردار هستند. اگر رژیم ایران به مذاکرات برای نظارت دائم بر برنامه هستهای خود بازنگردد، فرانسه، آلمان و انگلستان میتوانند با ارسال یک نامه رسمی، تحریمهای جهانی تسلیحاتی، هستهای، بانکی و بیمهای را که ۱۰سال پیش لغو شده بود، دوباره اعمال کنند.»
این مقام فرانسوی تأکید کرده بود: «ساز و کاری که به عنوان اسنپبک شناخته میشود، به ما اجازه میدهد در صورت خودداری تهران از مذاکره جهت ایجاد چارچوبی سختگیرانه و پایدار برای فعالیتهای هستهایاش که منافع امنیتی ما را تضمین کند، این تحریمها را در طول تابستان فعال کنیم.»
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ۸ آذرماه ۱۴۰۳ در جریان سفر به لیسبون تهدید کرده بود: «اگر غرب تحریمهای سازمان ملل بر ضد جمهوری اسلامی را دوباره فعال کند، مذاکرات هستهای به سمت ساخت سلاح اتمی تغییر جهت خواهد داد.» این تهدید پیش از وقوع عملیات نظامی ۱۲ روزه اسرائیل از ۱۳ تا ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ که تأسیسات اتمی اصلی در ایران با مشارکت آمریکا به شدت آسیب دیدند.
