شش هفته پس از اعلام «آتشبس» میان جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل توسط آمریکا، گفته میشود که قرار است مقامات آژانس بینالمللی به ایران سفر کنند.
چهارم تیرماه یک روز پس از اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، مجلس شورای اسلامی طرح تعلیق همکاری با آژانس را تصویب و یک هفته بعد دولت مسعود پزشکیان این قانون را ابلاغ کرد. در شرایطی که پروازها برفراز ایران لغو شده بود، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در جریان جنگ ۱۲ روزه در تهران حضور داشتند، زمینی ایران را ترک کردند.
حالا در ارتباط با خبر اخیر، برخی منابع میگویند در جریان سفر احتمالی نمایندگان آژانس به ایران هیچیک از بازرسان این نهاد بینالمللی به همراه هیئت اعزامی نخواهد بود.
در همین ارتباط شبکه «المیادین» وابسته به حزبالله لبنان گزارش داد: «گفتگوها بر سر مسائل سیاسی متمرکز خواهد بود و هیچ بازرس آژانس، این هیئت را همراهی نخواهد کرد.»
ابراهیم عزیزی رئیس کمیسیون «امنیت ملی» مجلس شورای اسلامی ۱۴ امرداد به تسنیم گفت، «تحت هیچ شرایطی دسترسی فیزیکی به تأسیسات هستهای ایران داده نخواهد شد، هیچگونه بازرسی از سوی این هیئت یا هر نهاد خارجی دیگر نیز مجاز به حضور در تأسیسات هستهای ایران نخواهد بود.»
او توضیح داد که این هیئت صرفاً و منحصراً مجاز به انجام مذاکرات و گفتگوهای کارشناسی و فنی با مقامات و کارشناسان جمهوری اسلامی خواهد بود.
این هیئت در حالی قرار است به ایران سفر کند که سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی در ایران مبهم است. مقامات تهران مدعی هستند این اورانیومها پیش از بمباران تأسیسات اتمی فردو، نطنز و اصفهان به مکانی امن منتقل شدند. دولتهای غربی پس از جنگ ۱۲ روزه بارها از رژیم ایران خواستهاند در مورد سرنوشت این اورانیومها شفافسازی کند اما پاسخ آنها منفی بود. آنهم در حالی که اصلا معلوم نیست این اورانیومها پس از بمباران تأسیسات مربوطه توسط آمریکا هنوز وجود داشته باشند و یا جمهوری اسلامی به آنها دسترسی داشته باشد!
در حال حاضر مشخص نیست آیا رافائل گروسی مدیرکل آژانس همراه این هیئت به ایران سفر خواهد کرد یا نه زیرا طی این مدت بارها با تهدید جانی روبرو شده است. حتا علی لاریجانی مشاور علی خامنهای ۲۹ خردادماه در اظهاراتی علیه مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «به حساب گروسی هم خواهیم رسید!»
مقامات جمهوری اسلامی آژانس را متهم میکنند که «شریک» اسرائیل در جنگ با جمهوری اسلامی است.
موضع روسها
برخی تحلیلگران میگویند در مناقشه میان آژانس و جمهوری اسلامی، روسیه نقش اساسی دارد. در شرایطی که رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی از جمهوری اسلامی خواسته است در مورد وضعیت تأسیسات بعد از بمباران و محل اورانیومهایی که رژیم ادعا میکند آنها را پیش از بمباران منتقل کرده همکاری کند، اما سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه با انتقاد از نقش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در زنجیره حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات اتمی در ایران، گفته بود: «اکنون رافائل گروسی درخواست کرده است که اطلاعات مربوط به محل نگهداری اورانیوم غنیشده ایران ارائه شود؛ حال آنکه هیچ تضمینی درباره درز نکردن دوباره اطلاعات از آژانس اتمی نیست.»
دونالد ترامپ میگوید برای توافق با جمهوری اسلامی باید تمام ظرفیت غنیسازی در ایران برچیده شود. سه قدرت اروپایی به جمهوری اسلامی هشدار دادهاند که اگر تا پایان تابستان با آمریکا توافق نشود «مکانیسم ماشه» را فعال خواهند کرد. در مقابل، جمهوری اسلامی تهدید به خروج از NPT کرده و حتا شماری از مقامات از جمله عباس عراقچی وزیرخارجه رژیم گفته در صورت فعالسازی مکانیسم ماشه، جمهوری اسلامی ایران به سمت ساخت سلاح اتمی خواهد رفت. البته این اظهارات پیش از آن بود که تأسیسات اتمی و موشکی در ایران مورد حمله اسرائیل و آمریکا قرار بگیرند. اکنون خود عراقچی در مصاحبههایش اعتراف کرده این تأسیسات به شدت آسیب دیدهاند.
