دکتر رضا سعیدی فیروزآبادی – سلامت تنها یک موضوع فردی یا اجتماعی نیست، بلکه مقولهای حیاتی در امنیت ملی کشورها به شمار میرود. در جهان امروز، مفهوم امنیت ملی صرفاً محدود به مرزها، قدرت نظامی یا سیاست خارجی نیست، بلکه «سلامت جمعیت» به عنوان یکی از مهمترین ابعاد امنیت ملی شناخته میشود. جامعهای که از بیماریهای مزمن و گسترده رنج ببرد، درواقع بنیانهای توسعه، بهرهوری اقتصادی و حتی ثبات اجتماعی خود را متزلزل میبیند.
در ایران، روند رو به افزایش بیماریهای غیرواگیر همچون سکته قلبی و مغزی، دیابت، فشار خون بالا و سرطانها زنگ خطری جدیست. آمارها نشان میدهد که مرگهای زودرس ناشی از این بیماریها در حال افزایش است و بخش بزرگی از نیروی کار و نسل جوان کشور را تحت تأثیر قرار داده است. این امر علاوه بر ایجاد موجی از معلولیتها و کاهش کیفیت زندگی، هزینههای سنگین درمانی و مراقبتی بر دوش نظام سلامت و اقتصاد کشور تحمیل میکند. در شرایطی که بخش قابل توجهی از بودجه عمومی صرف درمان میشود، امکان سرمایهگذاری مؤثر در توسعه، آموزش و زیرساختها کاهش مییابد.
از منظر امنیت ملی، جامعه بیمار توان مشارکت فعال در توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را ندارد. کاهش توان کاری، از دست رفتن بهرهوری نیروی انسانی، افزایش بار اقتصادی ناشی از هزینههای درمان و مراقبت، و گسترش نابرابریهای سلامت، همگی میتوانند بحرانهای اجتماعی و حتی سیاسی بیافرینند. بهعبارت دیگر، غفلت از سلامت بهویژه در حوزه پیشگیری و کنترل بیماریهای مزمن، معادل به خطر انداختن آینده اقتصادی و امنیت اجتماعی کشور است.
پیامدهای امنیت ملی و راهکارها
• کاهش بهرهوری و رشد اقتصادی: بیماریهای مزمن نیروی کار را در سنین مولد از چرخه کار خارج و هزینه درمان و مراقبت را افزایش میدهند؛ به معنای کاهش رشد، پسانداز ملی و سرمایهگذاری در آموزش و زیرساختها.
• پیامدهای اجتماعی: نابرابری در دسترسی به خدمات و کیفیت آن، فقر سلامتزا، و ازکارافتادگی زودرس، میتواند به نارضایتی و بیثباتی اجتماعی دامن بزند.
• تابآوری پایین در بحرانها: جمعیت بیمار در مواجهه با بلایا، تحریمها یا همهگیریها آسیبپذیرتر است و بازگشتپذیری سیستم کاهش مییابد.
سرمایهگذاری در پیشگیری و کنترل بیماریهای مزمن نه فقط بار نظام سلامت را کاهش میدهد، بلکه به معنای افزایش بهرهوری، کاهش مرگهای زودرس، و تقویت امنیت ملی است. سلامت باید مانند دفاع ملی، یک اولویت استراتژیک برای ایران باشد.
سرمایهگذاری در پیشگیری از بیماریهای مزمن، ارتقای سبک زندگی سالم، آموزش عمومی، گسترش دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی باکیفیت، و ایجاد سیاستهای حمایتی، نهتنها بهبود شاخصهای سلامت را در پی خواهد داشت، بلکه امنیت پایدار ملی و مسیر توسعه کشور را نیز تضمین خواهد کرد.
