دکتر رضا سعیدی فیروزآبادی – در سالهای اخیر، اپوزیسیون ایرانی، چه در داخل و چه در خارج کشور، توانسته است با وجود سرکوب، پراکندگی و محدودیتهای گسترده، دستاوردهای قابل توجهی داشته باشد. این دستاوردها بیش از هر چیز در دو عرصه گفتمان سیاسی و مشروعیتزدایی از نظام جمهوری اسلامی رخ داده است.
۱. تثبیت گفتمان براندازی
اگر تا چند سال پیش صرفا موضوع اصلاح نظام در سطح جامعه مطرح میشد ولی امروز گفتمان «براندازی» به اصلیترین گفتمان سیاسی تبدیل شده است. این تغییر مهم حاصل تلاشهای چندگانه اپوزیسیون است:
- برجسته ساختن بحرانهای ساختاری جمهوری اسلامی در رسانهها و شبکههای اجتماعی.
- افشاگریهای مستمر درباره فساد اقتصادی، نقض حقوق بشر و ناکارآمدی مدیریتی.
- پیوند زدن خواستههای معیشتی و اجتماعی مردم به ضرورت تغییر بنیادین نظام.
نتیجه این تلاشها آن است که حتی بخشهای وسیعی از جامعه که پیشتر به اصلاحات دل بسته بودند، اکنون به این جمعبندی رسیدهاند که راهی جز گذار از جمهوری اسلامی وجود ندارد.
۲. مشروعیتزدایی از جمهوری اسلامی
یکی از بزرگترین دستاوردهای اپوزیسیون، بیاعتبار کردن جمهوری اسلامی در افکار عمومی ایران و جامعه بینالملل است.
- در داخل کشور: تحریم گسترده انتخابات نمایشی، از مجلس تا ریاست جمهوری، نشان داد که مردم دیگر به ساز و کارهای این نظام اعتماد ندارند.
- در سطح جهانی: اپوزیسیون توانست با ارائه گزارشها و مستندات، جامعه جهانی را متوجه ماهیت سرکوبگرانه و ناقض حقوق بشر جمهوری اسلامی کند. از جمله، اخراج ایران از کمیسیون مقام زن سازمان ملل نمونهای روشن از این موفقیت است.
۳. پیوند اعتراضات اجتماعی با سیاست
جنبشهای اجتماعی و اعتراضی، از دیماه ۹۶ تا جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نشان دادند که مردم ایران در مسیر کنش سیاسی آگاهانه قرار گرفتهاند. اپوزیسیون نیز توانسته است این انرژی مردمی را به گفتمان ملی منسجم پیوند دهد و شعارهای مردم را از سطح اعتراضات پراکنده به سمت هدفگیری کلان یعنی «پایان جمهوری اسلامی» سوق دهد.
۴. همگرایی نسبی در صفوف اپوزیسیون
اگرچه هنوز پراکندگی و اختلاف نظر در میان نیروهای اپوزیسیون وجود دارد، اما دستاورد مهم سالهای اخیر، نزدیکتر شدن صداها حول محورهایی مشترک است:
- مخالفت آشکار با هرگونه اصلاحطلبی حکومتی.
- پذیرش ضرورت سکولاریسم و دموکراسی.
- تأکید بر گذار مسالمتآمیز تا حد امکان، با اتکا به توان مردم.
این همگرایی نسبی باعث شده که اپوزیسیون بیش از گذشته در رسانهها و افکار عمومی به عنوان یک بدیل سیاسی دیده شود.
۵. ایجاد امید و افق آینده
اپوزیسیون توانسته است با گسترش شبکههای رسانهای، استفاده از ابزارهای مدرن ارتباطی و حضور در صحنههای بینالمللی، مردم را به آیندهای بدون جمهوری اسلامی امیدوار کند. اگر تا دیروز رژیم تنها بازیگر صحنه سیاسی ایران بود، امروز اپوزیسیون توانسته جایگزین فکری و اخلاقی معتبری را در ذهن جامعه ترسیم کند.
دستاوردهای اپوزیسیون در سالهای اخیر را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: اپوزیسیون موفق شده است جمهوری اسلامی را از درون و بیرون بیاعتبار سازد و گفتمان براندازی را به گفتمان غالب جامعه ایرانی بدل کند.
این مسیر هنوز در آغاز است، اما امید به تغییر، امروز بیش از هر زمان دیگری در دل ایرانیان زنده است.
