در شرایطی که جمهوری اسلامی مجوز دسترسی بازرسان آژانس به تأسیسات اتمی بمباران شده در جنگ ۱۲ روزه را صادر نکرده، مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد، جمهوری اسلامی در حال پاکسازی و از بین بردن آثار فعالیتهای هستهای در سایت لویزان است.
در این گزارش بر اساس تصاویر ماهوارهای «مکسار» در تاریخهای سوم تیرماه و ۲۸ امرداد آمده، جمهوری اسلامی در سایت لویزان به سرعت در حال تخریب ساختمانهای آسیبدیده است؛ اقدامی که احتمالا برای پاکسازی آثار فعالیتهای مرتبط با سلاح هستهای انجام میشود.
موسسه علوم و امنیت بینالمللی افزوده، آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشتر وجود ارتباط مستقیم میان «طرح آماد» رژیم ایران و سایت لویزان را تأیید کرده بود، اما هیچگاه اجازه بازدید از این مکان یا مصاحبه با افراد مرتبط را به دست نیاورد.
اسرائیل در جریان جنگ ۱۲روزه دو بار این سایت را هدف قرار داد. در حمله نخست چند ساختمان از جمله ساختمانی مرتبط با «گروه تخصصی شهید کریمی» و یک کارگاه وابسته به «موسسه فیزیک کاربردی» هدف قرار گرفتند.
در حمله دوم، ساختمان اصلی موسسه فیزیک کاربردی منهدم شد، یک ساختمان امنیتی مجاور نیز آسیب دید و یک سوله یا کارگاه در همین محل نابود شد. انتخاب این سایت برای دو بار حمله توسط اسرائيل بیانگر اهمیت این محل در ارتباط با برنامههای اتمی و نظامی جمهوری اسلامی است.
در بخش دیگری از گزارش موسسه علوم و امنیت بینالمللی آمده، سایت لویزان در کنار «دانشگاه مالک اشتر» قرار دارد و پیشتر مقرّ سازمان جانشین «طرح آماد» بوده است. این سازمان که ابتدا با نام «سادات» شناخته میشد، برنامهای کوچکتر و مخفیتر در حوزه تسلیحات هستهای به شمار میرفت که در سال ۲۰۱۱ در مجموعه «سپند» ادغام شد.
«طرح آماد» به ادعای جمهوری اسلامی برای امور لجستیک و تدارکات نظامی در حوزههای نظامی و تجاری با هدف برنامهریزی، آمادهسازی و تأمین منابع برای نیروهاست. اما در سال ۱۳۹۷ بنیامین نتانیاهو اعلام کرد که این یک طرح محرمانه است که رژیم ایران از سالها پیش با هدف تولید سلاح هستهای فعال کرده است.
این مجموعه بعدها میزبان «مرکز آزمایش آمادگی دفاع مدرن»، «موسسه فیزیک کاربردی» و همچنین گروه «شهید کریمی» شد؛ گروهی که وزارت خزانهداری آمریکا آن را بهدلیل فعالیت در پروژههای موشکی و انفجاری تحریم کرد.
به نوشته این موسسه، تصاویر ماهوارهای پس از حملات اسرائیل به روشنی نشان میدهد که چندین ساختمان در این مجموعه بطور کامل تخریب یا به شدت آسیب دیدهاند. در تصاویری که ۳۰ خرداد (۲۰ ژوئن) ثبت شده، آوار و خرابهها در سطح وسیعی از محوطه دیده میشد.
اما در تصاویر سوم تیر، نشانههایی از آغاز عملیات پاکسازی آشکار است و دیده میشود که انتقال آوارها آغاز شده. اگرچه بقایای ساختمانهای ویرانشده همچنان برجای مانده بودند.
بر اساس گزارش موسسه علوم و امنیت بینالمللی، در تصاویر ۲۸ امرداد مشخص شد که ساختمان موسسه فیزیک کاربردی و کارگاههای متصل به آن بطور کامل از بین رفته و محوطه کاملا صاف شده است.
همچنین ساختمان مرتبط با گروه «شهید کریمی» نیز تخریب و پاکسازی شده. تنها ساختمان امنیتی آسیبدیده و انبار منهدمشده همچنان بدون تغییر باقی مانده بودند و عملیات در آن بخشها آغاز نشده بود.
این مؤسسه تاکید کرده که سرعت بالای جمهوری اسلامی ایران در تخریب و پاکسازی این ساختمانهای کلیدی نشانهای از تلاش برای «ضدعفونی» کردن محل و جلوگیری از کشف شواهد احتمالی است. چنین شواهدی میتواند فعالیتهای اعلامنشده یا مرتبط با تسلیحات هستهای را آشکار کند. به گفته کارشناسان موسسه، چنین رفتاری در جمهوری اسلامی پیشینه دارد. رژیم ایران بارها با پاکسازی و تغییر چهره سایتهای حساس، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از دسترسی به شواهد مربوط به برنامه تسلیحاتی خود بازداشته است.
در پایان این گزارش آمده، هدف حکومت ایران از این اقدامات، محدود کردن هرگونه امکان بازرسی در آینده و نابود کردن آثار فعالیتهای احتمالی مربوط به تحقیق و توسعه تسلیحات هستهای است؛ اقدامی که بار دیگر نگرانیهای بینالمللی درباره ماهیت واقعی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
