در واکنش به فعال شدن «مکانیسم ماشه» اعلام شده است که مجلس شورای اسلامی طرح سه فوریتی برای خارج کردن ايران از معاهده پیمان بینالمللی منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) و پروتكل الحاقی را به جریان میاندازد.
حسینعلی حاجیدلیگانی نایب رئیس اول کمیسیون اصل ۹۰ مجلس به خبرگزاری فارس گفت که در نامه سه كشور اروپايی به شورای امنیت «سوء نیت و فشار بر جمهوری اسلامی ايران ديده میشود.»
او همچنین عنوان کرد: «در ايام جنگ ۱۲ روزه نيز رفتار اين كشورها دشمنی با جمهوری اسلامی ايران را نشان میدهد و لازم است اقدام متقابل و قاطعی نسبت به رفتار اين كشورها انجام شود.»
عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز ضمن محکوم کردن فعالسازی «مکانیسم ماشه»، در نامهای به شورای امنیت با رد هرگونه تمدید مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ تأکید کرد که تلاش اروپا برای تحمیل شروط تازه، رویهای خطرناک و مغایر با حقوق بینالملل است.
موضع عراقچی در ارتباط با مکانیسم ماشه متناقض است که نشان میدهد تا چه اندازه وضعیت برای او دشوار شده است. وزیر خارجه جمهوری اسلامی آذرماه ۱۴۰۳ در جریان سفر به لیسبون تهدید کرده بود اگر مکانیسم ماشه فعال شود، ایران به سوی ساخت سلاح اتمی متمایل میشود اما اکنون در نامهای به کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نوشت تهران آماده از سر گرفتن مذاکرات «منصفانه» درباره برنامه هستهای خود است، مشروط بر آنکه غرب حسن نیت نشان دهد.
عراقچی در این نامه نوشت: «ایران آمادگی خود را برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک منصفانه و متوازن بار دیگر اعلام میکند، به شرط آنکه طرفهای دیگر جدیت و حسن نیت نشان دهند و از اقداماتی که به فرصت موفقیت آسیب میزند خودداری کنند.»
درخواست برای اخراج سفرای اروپایی
در این میان، مقامات و وابستگان جمهوری اسلامی هر کدام پیشنهادی برای تلافی در مقابل فعال شدن مکانیسم ماشه میدهند. گروهی میگویند باید بمب اتمی ساخته شود و گروهی خواهان بستن تنگه هرمز شدند. حمید رسایی از عباس عراقچی خواسته به تلافی فعال ساختن مکانیسم ماشه، سفرای اروپایی از ایران اخراج شوند.
همزمان موجی از انتقاد علیه عراقچی و ظریف به راه افتاده است. سوپرانقلابیها میگویند برجام و مکانیسم ماشه دستپخت این دو نفر بود که به جمهوری اسلامی خیانت کردند. اما انتقادها محدود به جریان انقلابی نیست. عباس عبدی فعال سیاسی اصلاحطلب نیز گفته است: «عراقچی تهی از ابتکار است و وزارت خارجه را ناکارآمد کرده است.»
حمایت لفظی روسیه از جمهوری اسلامی
برخی از مقامات حکومت همچنان امیدوارند شاید روسیه بتواند به جمهوری اسلامی کمک کند. میخائیل اولیانوف نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین، اقدام سه کشور اروپایی طرف برجام برای احیای تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را «اشتباهی بزرگ» توصیف کرد.
او در «ایکس» نوشت که اقدام کشورهای اروپایی «یک گام غیرمسئولانه دیگر» است که موجب ایجاد «بنبست کامل» در خصوص مسئله برنامه هستهای ایران میشود.
دیمیتری پولیانسکی معاون نماینده دائم روسیه در سازمان ملل نیز تأکید کرد: «شورای امنیت نباید بر اساسنامه تروئیکای اروپا برای فعال ساختن مکانیسم ماشه علیه [جمهوری اسلامی] ایران اقدامی انجام دهد. این اقدام هیچ تأثیر قانونی ندارد.»
گروهی نیز تلاش میکنند اوضاع را آرام و تحت کنترل جلوه دهند. عباس مقتدایی نایب رئیس کمیسیون «امنیت ملی» مجلس شورای اسلامی، مکانیسم ماشه را «ابزاری رسانهای و روانی» خواند و گفت که از نظر تحریمی اثر جدیدی ندارد و اقدامات غرب صرفا فشار روانی است.
او افزود: «ما تجربه همه نوع تحریمی را پشت سر گذاشتهایم و اینگونه اقدامات صرفاً به عنوان ابزار فشار روانی محسوب میشوند.»
قرار است شورای امنیت روز جمعه درباره جزییات فعال شدن مکانیسم ماشه تشکیل جلسه دهد، هرچند که بسیاری از تحلیلگران میگویند بعید است روسیه و چین حتا تمایلی برای پشتیبانی از جمهوری اسلامی داشته باشند.
