محمد اسلامی رئیس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی اعلام کرد که دو بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی که برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران سفر کرده بودند، پس از پایان کار، کشور را ترک کردند.
محمد اسلامی نهم شهریور در مصاحبه با تلویزیون جمهوری اسلامی گفت: «دعوت از آژانس برای نظارت بر فرآیند تعویض سوخت نیروگاه اتمی بوشهر در دستور کار بود که با اجازه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نظارت انجام شد. دو بازرس آمدند، نظارت کردند و رفتند.»
او افزود: «جلساتی میان وزارت خارجه و آژانس تشکیل شده است، جلسه سوم نیز در پیش است.»
سفر بازرسان آژانس به ایران در شرایطی انجام شد که سه کشور اروپایی امضاکننده برجام «مکانیسم ماشه» را برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی فعال کردهاند.
مجلس شورای اسلامی هشدار داده بود که اگر بازرسان آژانس از سایتهای اتمی که مورد حمله قرار گرفتند بازدید کنند، علیه مسعود پزشکیان رئیس دولت و علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی «اعلام جرم» میکنند.
مکانیسم ماشه پس از آن فعال شد که جمهوری اسلامی، از پذیرش سه شرط اروپاییها امتناع کرد. آنها خواسته بودند، جمهوری اسلامی دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تأسیسات هستهای خود را ممکن سازد، نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده را برطرف کند و وارد گفتگوهای مستقیم با ایالات متحده شده و به توافق برای برچیدن بساط غنیسازی و دیگر موارد تسلیحاتی برسد.
اختلاف جمهوری اسلامی و آژانس بعد از جنگ ۱۲ روزه به اوج خود رسید تا جایی که نمایندگان مجلس شورای اسلامی در بیانیهای ادعا کردند که رافائل گروسی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی «سرسپردهی آمریکا و اسرائیل است.»
محمد اسلامی نیز رافائل گروسی را «مشکل» میداند و میگوید: «نکتهای که مهم است، فرایندی است که باید بر اساس قانون اتفاق بیفتد و در حال مذاکره است. جلساتی میان وزارت خارجه و آژانس تشکیل شده است، جلسه سوم نیز در پیش است. اشکال ما این است که نظام رهبری و مدیریت آژانس، تحت تأثیر نظام سلطه عمل میکند. مشکل اساسی شخص مدیرکل است.»
بر اساس گزارش منابع غربی، گروسی از سوی عوامل حکومت ایران با تهدید جانی روبروست و تحت محافظت قرار گرفته است. او که اخیراً مواضع تندتری نسبت به جمهوری اسلامی گرفته است در مصاحبه با «فاکس نیوز» به جمهوری اسلامی هشدار داد: «اگر بخواهید از تکرار آنچه در ژوئن [جنگ ۱۲ روزه] دیدیم جلوگیری کنید، باید فعالیتهای آژانس از سر گرفته شوند.» گروسی همچنین به حکومت اخطار داد: «بدون نظارت آژانس در ایران هیچ مذاکره جدی شکل نمیگیرد.»
پس از فعال ساختن مکانیسم ماشه سه قدرت اروپایی به جمهوری اسلامی اعلام کردند هنوز فرصت برای گفتگو هست، اما فعلا به نظر میرسد جمهوری اسلامی قصد عقبنشینی ندارد و احتمال حمله نظامی نیز وجود دارد.
