بر اساس گزارش محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی که خبرگزاری آسوشیتدپرس نسخهای از آن را مشاهده کرده است، جمهوری اسلامی ایران پیش از آغاز حمله نظامی اسرائیل در ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد)، ذخایر اورانیوم غنیشده خود را تا سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی افزایش داده بود.
در این گزارش که روز چهارشنبه سوم سپتامبر (۱۲ شهریور) منتشر شد، آمده است که تا ۲۳ خرداد، جمهوری اسلامی ۴۴۰/۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی در اختیار داشته است. این مقدار ۳۲/۳ کیلوگرم نسبت به میزان ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی تا اردیبهشتماه افزایش داشته است.
بر اساس گزارش آژانس، این مقدار «بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی جمهوری اسلامی، راستآزمایی آژانس بین ۲۷ اردیبهشت تا ۲۲ خرداد، [یک روز پیش از آغاز حملات نظامی] و برآوردهای مربوط به عملکرد گذشته تأسیسات مرتبط» محاسبه شده است.
این مقدار اورانیوم، تنها یک گام فنی کوتاه تا رسیدن به سطح ۹۰ درصد (درجه تسلیحاتی) فاصله دارد.
بازرسیها و مناقشات
طبق این گزارش محرمانه، جمهوری اسلامی و آژانس هنوز بر سر آغاز دوبارهی بازرسی از سایتهایی که در بمبارانهای اسرائیل و آمریکا هدف قرار گرفتند، به توافق نرسیدهاند.
هنوز مشخص نیست حملات اسرائیل و آمریکا تا چه اندازه برنامه هستهای جمهوری اسلامی را مختل کرده است. اسرائیل اعلام کرده بود هدف قرار دادن سایتهای هستهای و نظامی جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای ضروری بوده است. در مقابل، جمهوری اسلامی همواره تأکید داشته که برنامه هستهایاش ماهیتی صلحآمیز دارد.
تنها سایتی که از زمان آغاز جنگ مورد بازرسی قرار گرفته، نیروگاه هستهای بوشهر است که با کمکهای فنی روسیه فعالیت میکند. بازرسان در روزهای ۲۷ و ۲۸ اوت بر تعویض سوخت این نیروگاه نظارت کردند.
رافائل گروسی مدیرکل آژانس در گزارش خود تصریح کرده است: «چارچوبهای فنی لازم برای از سر گرفتن کامل بازرسیهای آژانس باید بدون تأخیر نهایی شود.»
تعلیق همکاری جمهوری اسلامی با آژانس
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که تمامی همکاریها با جمهوری اسلامی به حالت تعلیق درآمده است. در این گزارش با اشاره به اینکه هرچند خروج بازرسان سازمان ملل در زمان جنگ به دلیل شرایط امنیتی ضروری بود، اما تصمیم بعدی تهران برای قطع همکاری با آژانس «بسیار تأسفبرانگیز» توصیف شده است.
بر اساس این گزارش، تا تاریخ ۲۳ خرداد کل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران به ۹/۸ تُن رسیده است که حدود ۶۲۷ کیلوگرم نسبت به دوره پیش افزایش داشته است.
آژانس اعلام کرده است که از ۲۳ خرداد همزمان با آغاز جنگ ۱۲ روزه تا کنون «نتوانسته فعالیتهای میدانی لازم برای جمعآوری و راستآزمایی دادههای جمهوری اسلامی را که برای برآورد تغییرات ذخایر قبلی گزارششده مورد نیاز است» انجام دهد.
همچنین گزارش شده است که بازرسان بیش از دو ماه و نیم است نتوانستهاند ذخایر اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی جمهوری اسلامی را راستآزمایی کنند؛ موضوعی که آژانس آن را «بسیار نگرانکننده» توصیف کرده است.
بر اساس گزارش آژانس، جمهوری اسلامی ایران در ۲۳ امرداد در نامهای پیشنویس مفصلی از یک «ترتیب جدید» ارائه کرده که بر اساس آن، آژانس باید درخواستهای خود را برای بازرسی از تأسیسات آسیبندیده «مورد به مورد» ارائه کند.
در مورد سایتهای آسیبدیده، گزارش آژانس میگوید جمهوری اسلامی ایران «متعهد شده است گزارشی را تا یک ماه پس از نهایی شدن این ترتیب در اختیار آژانس قرار دهد.» طبق پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران، تنها پس از ارائه چنین گزارشی، آنها با آژانس درباره ترتیبات جدید همکاری مذاکره خواهند کرد.
مدیرکل آژانس برای جمهوری اسلامی ایران روشن کرده است که هرگونه همکاری باید مطابق با توافقنامه پادمان باشد.
روزنامه «همشهری» در همین ارتباط نوشته است که با گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی دور جدید بحرانآفرینی توسط این نهاد آغاز شده است.
رافائل گروسی مدیرکل آژانس پیشتر در مصاحبه با «فاکس نیوز» به جمهوری اسلامی هشدار داده بود: «اگر بخواهید از تکرار آنچه در ژوئن [جنگ ۱۲ روزه] دیدیم جلوگیری کنید، باید فعالیتهای آژانس از سر گرفته شوند» و بدون بازرسیها و گزارش آژانس هیچ توافقی در کار نخواهد بود.
