احمد رأفت – هشتاد و دومین جشنواره سینمائی ونیز با اهدای شیرهای طلائی و نقرهای و دیگر جوایز شامگاه یکشنبه ۱۵ شهریور (۶ سپتامبر) به پایان رسید. فیلم «پدر مادر خواهر برادر» ساخته جیم جارموش فیلمساز سرشناس آمریکایی که روایتی طنزآمیز از روابط خانوادگی است، جایزه شیر طلایی هشتاد و دومین جشنواره سینمائی ونیز را به دست آورد. جیم جارموش هنگام دریافت شیر طلائی با نقل قول از آکیرا کوروساوا کارگردان شهیر ژاپنی که زمانی در مراسم اسکار و در آخرین سالهای زندگی گفته بود نگران است هنوز نداند چه میکند، گفت «من نیز همچنان در حال یاد گرفتن هستم.»
اگر انتخاب «پدر مادر خواهر برادر» را کسی پیشبینی نکرده بود، شکی در اهدای جایزهای به مستند داستانی «صدای هند رجب» کارگردان تونسی کوثر بن هنیه وجود نداشت. این فیلم با موضوع تلاش ناموفق برای نجات یک دختر شش ساله هنگام یک تماس تلفنی همراه با صدای گلولهها در غزه در ژانویه ۲۰۲۴ برنده شیر نقرهای ویژه هیات داوران شد. در این فیلم از صدای واقعی تماس این دختر ۶ ساله با جمعیت «هلال احمر» فلسطین استفاده شده است. پس از نخستین نمایش، «صدای هند رجب» تماشاگران حاضر در سالن رکورد تشویق جشنواره سینمائی ونیز را با ۲۴ دقیقه کف زدن ایستاده شکستند.
در این جشنواره در بخش «کلاسیک»، فیلم «باشو غریبه کوچک» ساخته بهرام بیضایی ۴۰ سال پس از اکران، جایزه بهترین فیلم ترمیمشده را گرفت. محمد رسولاف کارگردان ایرانی که یکی از اعضای هیات داوران این جشنواره نیز بود، به نمایندگی از بهرام بیضائی این جایزه را دریافت کرد و پیام این کارگردان را خواند.
بهرام بیضائی در پیام خود گفت: «حالا درست چهل سال از فيلمبردارى باشو غريبهى كوچک در شمال و جنوب ايران مىگذرد. تابستان گرمى بود مثل همين روزها؛ هر حرفى كه در آن جنگ ستوده نمىشد به تهديد و قويا ممنوع بود ولى آيا پناه دادن به يک كودکِ مهاجر جنگزده هم ممنوع بود؟ با اين فيلم همكاران، ريشهى كار مرا در كانون زدند و فيلم نزديک به چهار سال كنار نهاده شد. ولى امروز چهل سال بعد با كمال فروتنى به همهى قربانيان بىگناه آن جنگ هشت سالهى بىمعنا درود مىفرستم و نفرين مىماند به همهى سودبران هر جنگى!»
البته دو فیلم دیگر ایرانی نیز با دستان پر از ونیز به تهران باز خواهند گشت. «درون امیر» کاری از بازیگر و کارگردان جوان ایرانی امیر عزیزی که در بخش جانبی «روزهای مؤلفین» حضور داشت، توانست جایزه بهترین کارگردانی را به دست آورد. امیر عزیزی که با نقشآفرینی در فیلم «ضد گلوله» قدم به جهان سینما گذاشت، در گذشته به عنوان دستیار کارگردان با کیانوش عیاری و رخشان بنیاعتماد همکاری داشته است. امیر عزیزی پس از ساختن چند مستند در سال ۱۳۹۴ با اولین فیلم بلندش با عنوان «موقت» به جشنواره پکن دعوت شد. دومین فیلم بلند این کارگردان با عنوان «دو سگ» نیز ۵ سال بعد در بخش رقابتی جشنواره ورشو در لهستان حضور پیدا کرد.
«درون امیر» روایت جوانی به نام «امیر» در تهران این روزها است. این جوان که قصد ترک کشور را دارد در روزهائی که به کندی میگذرند، سوار بر دوچرخه در خیابانهای پایتخت در جستجوی خاطرات خود رکاب میزند. فیلم که با فرم داستان خیابانی تهیه شده، زندگی او از جمله روزهائی را که با دوست دخترش که به ایتالیا مهاجرت کرده در همین خیابانها گشت میزد، روایت میکند.
«روزهای مؤلفین» همچنین میزبان آخرین مستند فیروزه خسروانی با عنوان «گذشته آینده استمراری» بود. این مستند جایزه «سینما و هنر« را دریافت کرد. فیروزه خسروانی که در آکامی هنرهای زیبای بررا در شمال ایتالیا تحصیل کرده، نامی آشنا در این کشور است. کار قبلی این کارگردان با عنوان «رادیوگرافی یک خانواده» در سال ۲۰۲۰ میلادی توانست جایزه «استفاده خلاقانه از آرشیو» جشنواره بینالمللی فیلمهای مستند آمستردام را به دست آورد. داستان آخرین مستند فیروزه خسروانی به سال ۱۳۵۷ و دوران انقلاب اسلامی باز میگردد. با روی کار آمدن حکومت اسلامی بسیاری از دوستان مریم بازداشت شده و به زندان میروند. مریم که ۲۰ سال بیشتر ندارد به صورت غیرقانونی ایران را ترک میکند و به ترکیه و سپس ایالات متحده میرود.
تنها فیلمی از یک کارگردان ایرانی که جایزهای دریافت نکرد، «کمدی الهی» علی عسگری بود. «کمدی الهی» روایت سانسور در جمهوری اسلامی است. روایت مشکلات «بهمن» کارگردانی ۴۰ ساله که تمام فیلمهای خود را به زبان ترکی آذربایجانی ساخته و به همین دلیل هیچکدام مجوز پخش و اکران دریافت نکردهاند. «بهمن» پس از اینکه آخرین کارش نیز نتوانست مجوز اکران از وزارت ارشاد اسلامی دریافت کند، تصمیم میگیرد همراه با «صدف»، تهیهکننده فیلم، با موتورسیکلتی فیلم را به نقاط مختلف کشور ببرد و به صورت غیرقانونی نمایش دهد. «کمدی الهی» تجربه این کارگردان را که زیر تیغ سانسور قرار گرفته روایت میکند.
هیئت داوران جشنواره ونیز که ریاست آن را الکساندر پین، کارگردان آمریکایی، عهدهدار بود و محمد رسولاف نیز در آن حضور داشت جایزه بهترین بازیگر زن را به شین ژیلی به خاطر نقشآفرینی در فیلم «خورشید بر همه ما طلوع میکند» ساخته کای شانگجون که درباره یک مثلث عشقی در دنیای کارگاههای گوانگژو است، اهدا کرد. تونی سرویلو بازیگر سرشناس ایتالیایی نیز برای ایفای نقش رئیسجمهوری در پایان دوران مسئولیتش در فیلم «عفو» ساخته پائولو سورنتینو، جایزه بهترین بازیگر مرد را دریافت کرد.
جایزه بهترین کارگردان به بنی سفدی برای فیلم «ماشین خردکن» درباره مارک کِر، مبارز ورزشهای رزمی ترکیبی، تعلق گرفت. جایزه بهترین فیلمنامه به والری دونزلی و ژیل مارشان برای فیلم فرانسوی «مشغول کار» اهدا شد. فیلمساز ایتالیایی، جیانفرانکو رُزی، نیز برای مستند «زیر ابرها» که درباره شهر ناپل در جنوب ایتالیاست یکی دیگر از جوایر ویژه هیات داوران را دریافت کرد.
در مراسم پایانی جشنواره سینمائی ونیز همچنین از جورجیو آرمانی، طراح مد مشهور ایتالیایی، که روز پنجشنبه ۴ سپتامبر در ۹۱ سالگی درگذشت، تقدیر به عمل آمد. برند «آرمانی بیوتی» از سالها پیش یکی از حامیان اصلی این جشنواره است.
