قیمت نفت و گاز با ورود جنگ جمهوری اسلامی و اسراییل به ششمین روز با افزایش روبرو شده است. قیمت نفت برنت طی شبانهروز گذشته با افزایش ۵ درصدی از ۷۷ دلار عبور کرده است.
با تداوم جنگ میان اسراییل و جمهوری اسلامی و افزایش تهدیدها درباره گسترش آن، صبح امروز، چهارشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۴، قیمت نفت با افزایش روبرو شد.
قیمت نفت برنت طی شبانهروز گذشته با افزایش ۵ درصدی از ۷۷ دلار عبور کرده است. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا هم با ۳۳ سنت معادل ۰/۴۴ افزایش ۷۵ دلار و ۱۷ سنت معامله میشود.
با گذشت شش روز از آغاز عملیات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، احتمال ورود ایالات متحده به این جنگ و گسترش آن مطرح شده و از سوی دیگر مقامات جمهوری اسلامی بستن تنگه هرمز را به عنوان یکی از گزینهها در جریان جنگ در دستور بررسی قرار دادهاند.
تحلیلگران عقیده دارند بازار نگران مختل شدن عرضه نفت از تنگه هرمز است که یک پنجم نفت دریایی دنیا را انتقال میدهد. کارشناسان بینالمللی اما اعتقاد دارند از نظر عرضه جهانی نفت با آمادگی آمریکا در ارتباط با فروش نفت خود مشکل مهمی به وجود نخواهد آمد و در نهایت این کار به ضرر خود جمهوری اسلامی میشود که با بستن تنگه هرمز گلوی خودش را میفشارد و به نفع آمریکا تمام خواهد شد.
احسان خاندوزی وزیر اقتصاد دولت ابراهیم رئیسی در صفحه خود در شبکه «ایکس» به رژیم رهنمود داده: «از فردا به مدت ۱۰۰ روز، هیچ نفتکش و محموله LNG نباید بتواند از تنگه عبور کند مگر با تأیید ایران!»
خاندوزی نوشته «این سیاست اگر «بهموقع» اجرا شود تعیینکننده است و هر تأخیر در اجرای آن، یعنی تحمل بیشتر جنگ در داخل خاک.» او مدعی شده: «نبرد ترامپ را باید با ترکیب اقتصاد- امنیت خاتمه داد.»
در حمایت از توصیهی مرگبار خاندوزی، خبرگزاری «فارس» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نوشته «ایران باید هر چه سریعتر کارت نفت خود را استفاده کند و به واسطه آن عواقب تجاوز به ایران را به جهانیان نشان دهد.»
اسماعیل کوثری عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی هم بستن تنگه هرمز را به عنوان یک راهکار تدافعی، دانسته و بر آن تأکید کرده است.
حمید رسایی از نمایندگان اصولگرا و تندرو مجلس شورای اسلامی نیز «اگر اروپا و آمریکا میخواهند ایران را از بازار انرژی حذف کنند، ایران هم میتواند تنگه هرمز را از معادله جهانی حذف کند».
روزنامه «کیهان» چاپ تهران نیز در مطلبی با تیتر «عبور دشمن از مرزهای ما، عبور نفت از مرز ما؟!» تأکید کرد که تنگه هرمز باید «ابزار فشار» باشد نه صرفاً یک مسیر عبور.
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه نیز روز گذشته در کنفرانس خبری و در پاسخ به پرسشی درباره بستن تنگه هرمز، بدون تکذیب این گزینه گفته «اجازه دهید نحوه دفاع از خودمان و تاکتیکهای دفاعی و راهبردی خودمان را واگذار کنم به سخنگویان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران.»
تحلیلگران معتقدند تهدیدها درباره بستن تنگه هرمز بر قیمت گاز در جهان نیز موثر خواهد بود. خبرگزاری «بلومبرگ» نیز در گزارشی نوشته اگرچه کشورهای اروپایی هماکنون از نظر ذخایر گاز طبیعی در وضعیت تقریبا باثباتی قرار دارند، اما وابستگی شدید آن به جریانهای جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) باعث شده تا قیمتها در برابر نوسانات ژئوپلیتیک آسیبپذیر باشند.
«بلومبرگ» افزوده اروپا برای بازسازی ذخایر خود که در زمستان گذشته به پایینترین سطح در سه سال اخیر رسید، در ماههای آینده نیاز فزایندهای به سوخت خواهد داشت.
بر اساس این گزارش بستن تنگه هرمز میتواند مسیر انتقال محمولههای گاز طبیعی مایع از قطر، یکی از بزرگترین صادرکنندگان این سوخت را مسدود کرده و تأمین انرژی را در سطح جهانی مختل کند. این تنگه همچنین شاهراه اصلی صادرات نفت منطقه نیز به شمار میرود.
روزنامه «دنیای اقتصاد» چاپ تهران نیز در شماره روز گذشته حمله اسرائیل به تأسیسات نفتی ایران را نشاندهنده لحظهای خطرناک برای امنیت انرژی جهانی دانسته و نوشته این تنشها در صورت گسترش، میتواند اقتصاد جهانی را بیثبات کند و تاثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر عرضه جهانی نفت، هزینههای حملونقل و قیمت کالاها در سراسر جهان بگذارد.
هرگونه اختلال در تولید یا صادرات نفت ایران، به ویژه در تنگه هرمز، یک خطر سیستماتیک برای بازار جهانی ایجاد میکند. افزایش هزینههای بیمه حمل و نقل نیز از دیگر تبعات چنین تنشهایی است. برخی کشتیها ناچار شدهاند مسیر خود را طولانی کنند که این تاخیرها ظرفیت جهانی حملونقل را کاهش میدهد و اثرات زنجیرهای بر زنجیره تامین جهانی دارد.
«دنیای اقتصاد» افزوده: «همچنین شاهد نوسانات شدید در بازارهای بورس، افزایش قیمت طلا و کاهش ارزش ارزهای منطقهای خواهیم بود. شاخصهای بورس در کشورهای همسایه ایران مانند ترکیه، عربستان و حتی امارات ممکن است در این شرایط تحت تأثیر قرار بگیرند.
این گزارش همچنین تشدید جنگ میان جمهوری اسلامی و اسراییل را موثر بر امنیت دریایی در منطقه خلیجفارس و شرق مدیترانه دانسته که سبب اختلال در مسیرهای تجاری جهانی خواهد شد.
بخش دیگری از این گزارش به «فشارهای تورمی در اقتصادهای مختلف» بر اثر جنگ جاری میان جمهوری اسلامی و اسراییل اشاره و تأکید کرده «اگر مخاطرات این مناقشه به دریای سرخ، خلیجفارس یا تنگه هرمز گسترش یابد، زنجیره تامین جهانی بیش از پیش آسیب خواهد دید. این سناریو نه تنها منجر به افزایش هزینه بیمه و تاخیر در زمان تحویل کالاها میشود، بلکه ممکن است موج تازهای از تورم جهانی را ایجاد کند. این امر میتواند تصمیمات بانک مرکزی کشورهای غربی را درمورد کاهش نرخ بهره به تاخیر اندازد و بر اعتماد مصرفکننده تأثیر منفی بگذارد.»
به نظر میرسد روزهای آینده، روزهای سرنوشتساز درباره ادامه مسیری باشد که جمهوری اسلامی طی چهار دهه گذشته با جنگافروزی برای ایران رقم زده است. جمهوری اسلامی بر سر دوراهی تداوم جنگ با اسراییل، و یا امضای شکست مذاکرات و عقبنشینی و یا به گفته ترامپ، تسلیم بیقید و شرط (کاپیتولاسیون) قرار دارد که در هر دو صورت بازنده خواهد بود. منتها اگر مسیر نخست را انتخاب کند نه تنها هزینه هنگفتی به ایران و شهروندان تحمیل میکند بلکه میتواند اثرات جنگ را به ویژه در بُعد اقتصادی به دیگر کشورها و اقتصادهای منطقه و جهان گسترش دهد.
شبکه «ایبیسی» به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده برای جمهوری اسلامی سرنوشتساز است و در این مدت روشن خواهد شد که راه حل دیپلماتیک ممکن است یا اینکه رئیس جمهوری آمریکا دستور اقدام نظامی را صادر میکند.
