در حالی که قیمت برنج با افزایش قابل توجهی روبرو شده، نایبرئیس شورای مرکزی مجمع ملی کشاورزی از فساد گسترده در روند واردات برنج به کشور خبر داده و گفته یک میلیون تن برنج وارداتی در سال ۱۴۰۱ گم شده و کسی هم پاسخگو نیست.
قیمت برنج از هفته گذشته با موج جدیدی از افزایش روبرو شده است. قیمت هر کیلو برنج ایرانی مرغوب به ۴۰۰ هزار تومان افزایش یافته. قیمت برنجهای هندی و پاکستانی نیز تا ۱۵۰ هزار تومان گرانتر شدهاند.
گزارشها همچنین حاکی از آنست که غالب برنج پاکستانی وارد شده به ایران به شمال کشور رفته و در بستهبندیهای جدید به عنوان برنج ایرانی به بازار وارد میشود.
دولت قیمت «دستوری» برنج ایرانی را ۲۰۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام کرده و برنج پاکستانی که پس از واردات به کشور قیمت تمامشدهای زیر ۱۰۰ هزار تومان در هر کیلو دارد، به قیمت ۲۰۰ هزار تومان به اسم برنج ایرانی به شهروندان فروخته میشود!
امیر آقاجانیان عضو انجمن تأمینکنندگان برنج این خبر را تأیید کرده و گفته است: فقط ۵ درصد از بستهبندی و توزیع در اختیار برندها و شرکتهای دارای شناسنامه قرار دارد و بقیه توسط واسطهها انجام میشود.
رضا کنگری رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی نیز درباره قیمتگذاری بیمبنای دولت برای برنج توضیح داده که «پایینترین نوع برنج ایرانی، مانند برنج عنبربو، در مبدأ ۲۴۵ هزار تومان فاکتور میشود. با احتساب هزینههای حمل و نقل، سود بنکدار و خردهفروش، قیمت این محصول برای مصرفکننده نهایی به حدود ۲۵۵ هزار تومان میرسد. بالاترین نوع برنج ایرانی، مانند هاشمی گیلان، نیز در مبدأ ۳۳۵ هزار تومان خریداری میشود. چگونه ممکن است این محصولات با قیمت ۲۰۰ هزار تومان عرضه شوند؟»
افزایش پر سرعت قیمتها در بازار برنج از دو سال پیش آغاز شده و اکنون به اوج رسیده است. کریم اخوان اکبری رئیس هیئت مدیره انجمن واردکنندگان برنج در اینباره گفته «گرانی برنج داخلی از آنجا شروع شد که آمار اولیه دولت در سال گذشته با واقعیت مغایرت داشت. دولت میزان تولید را ۲.۷ میلیون تن اعلام کرد، در حالی که میزان تولید حدود ۸۰۰ هزار تن کمتر بود.»
وی افزوده «از سوی دیگر بعد از عوض شدن دولت، ثبت سفارش برنج وارداتی با تاخیر انجام شد، کالا دیرتر ترخیص و به بازار وارد شد که این موضوع هم بر عرضه و تقاضا اثر داشت. وقتی دولت عوض شد، از تیرماه تا آذر ماه ثبت سفارش برنج ممنوع بود و ثبت سفارش انجام شده در آذرماه هم در بهترین حالت در دی ماه وارد بازار شد.»
این فعال صنفی افزوده «علاوه بر آن انتظارات تورمی هم تاثیرگذار بود چرا که قیمت برنج در دو سال گذشته تغییر چندانی نداشت، در حالی که سایر کالاها مثل روغن، گوشت و … افزایش قیمت زیادی پیدا کرده بودند. در این حالت انتظار تورمی تخلیه شد و بیش از حد معمول بالا رفت.»
رئیس انجمن واردکنندگان برنج درباره میزان آمار مورد ادعای دولت درباره تولید داخلی برنج گفته «دولت میزان تولید برنج امسال را بین یک ۱/۶ تا ۱/۸ میلیون تن اعلام کرده است. مصرف هم مانند قبل و بالای ۳ میلیون تن است.»
بطور معمول در ایران سالانه یک میلیون تُن برنج وارد میشود تا در کنار تولید داخلی، برنج مورد مصرف شهروندان تأمین شود.
اکنون در کنار افزایش بیسابقه قیمت برنج که به گفته فعالان صنفی دولت و وزارت جهاد کشاورزی مسئول مستقیم آن است، خبری درباره ناپدید شدن یک میلیون تُن برنج وارداتی نیز منتشر شده است.
بهزاد محمودی نایبرئیس شورای مرکزی مجمع ملی کشاورزی ایران به تازگی در برنامهای تلویزیونی اعلام کرد که سرنوشت یک میلیون تن برنج اضافهای که سال ۱۴۰۱ وارد شد، هنوز مشخص نشده است.
بهزاد محمودی توضیح داده که در سال سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ هم به اندازه نیاز سالانه، برنج وارد شد. در نتیجه مشخص نیست آن یک میلیون تن برنج خارجی که سال ۱۴۰۱ مازاد نیاز داخل وارد شده بود آیا از کشور خارج شده است؟
روزنامه اینترنتی «فراز» در گزارشی نوشته بر اساس دادههای رسمی، نیاز کشور به برنج در سال ۱۴۰۱ حدود ۳/۳ میلیون تن بوده که شامل مصرف روزمره و ذخایر استراتژیک میشود. از این میزان، حدود ۲/۵ میلیون تن توسط کشاورزان داخلی تولید شده و نیاز وارداتی کشور کمتر از ۱ میلیون تن بوده است. اما در عمل، حدود ۱/۸۷۵ میلیون تن برنج وارد کشور شده؛ رقمی تقریباً دو برابر نیاز واردات.
این گزارش افزوده حدود یک میلیون تن برنج اضافی وارد شده که باید یا در سال ۱۴۰۲ مصرف میشد یا در انبارهای دولتی موجود میبود. اما در کمال تعجب، در سال ۱۴۰۲ نیز دوباره یک میلیون تن دیگر وارد شد. این الگو در سال ۱۴۰۳ هم تکرار شده است.
«فراز» پرسیده «پس این یک میلیون تن اضافه که از سال ۱۴۰۱ وارد کشور شده، کجاست؟ چه بر سر آن آمده؟ آیا فاسد شده، قاچاق شده یا اساساً وجود خارجی نداشته؟»
به نظر میرسد یک میلیون تن برنج ناپدید شده اصلا به ایران وارد نشده است. شرکت واردکننده که نام آن هنوز فاش نشده، ارز دولتی برای واردات برنج را گرفته و برنج وارد نکرده است. اگر قیمت برنج وارداتی بر اساس پایینترین نرخ یعنی هر تن حدود هزار دلار در نظر گرفته شود ارزش این محموله گمشده حدود یک میلیارد دلار خواهد شد! یک میلیارد دلاری که با ارز نیمایی ۲۸ هزار تومان تأمین مالی شده و دریافت کننده تنها با فروش ارز دولتی دریافت شده در بازار آزاد رقمی هنگفت به جیب زده است!
