سوزاندن مازوت در نیروگاههای برق ایران در فصل گرما که مصرف گاز پایین است نیز ادامه یافته است. مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران اعلام کرده در سال گذشته تمامی نیروگاههای کشور با ظرفیت کامل از مازوت استفاده کردند.
استفاده از سوخت مازوت در نیروگاههای حرارتی تولید برق یکی از اقداماتی است که دولتهای مختلف جمهوری اسلامی در سالهای گذشته و در ناتوانی در تولید گاز مایع در دستور کار دارند. استفاده از مازوت در نیروگاههای حرارتی سبب افزایش شدید آلایندگیها و آلودگی هوا شده و اثرات مخربی بر محیط زیست و سلامت عمومی دارد.
اگر چه در سالهای گذشته مازوتسوزی برای نیروگاهها بطور محدود و در اوج افزایش مصرف گاز در فصل سرد زمستان مجاز بود و حتی مقامات حکومتی تلاش در انکار آن داشتند اما اکنون به فرایندی دائمی و رسمی تبدیل شده است.
سعید توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، روز سهشنبه هفتم امرداد در آیین رونمایی از خودروی مدیریت بحران شرکت گاز استان آذربایجان شرقی اعلام کرد که «در سال گذشته تمامی نیروگاههای کشور با ظرفیت کامل از مازوت استفاده کردند.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران افزود «اگر چه رئیسجمهوری و معاون اول او تاکید ویژه بر محیط زیست دارند، اما وقتی شرایط ناترازی انرژی در کشور حاکم باشد، یکی از سوختهای موجود مازوت است. در شرایط خاص پارسال، تمامی نیروگاههای مازوتسوز در مدار بودند.»
سعید توکلی البته ادعاهای دیگری را نیز مطرح کرد از جمله اینکه بیش از ۸۰ درصد سوخت مصرفی نیروگاهها از گاز طبیعی است و «این رقم در سایر کشورها ۲۰ تا ۲۲ درصد بود، ضرورت دارد وزارت نیرو با مکانیزمهای جدید و منطقی در افزایش توان تولید و بهکارگیری سایر سوختها، اقدام و زمینه حفظ محیط زیست را فراهم سازد.»
او همچنین با اشاره به اینکه وابستگی ۷۵ درصدی سبد انرژی کشور به گاز طبیعی از لحاظ امنیتی و اقتصادی توجیه منطقی ندارد، گفت که «مجموعه شرکت ملی گاز ایران در تداوم پویشهای ریاستجمهوری مبنی بر بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر، آماده همکاری و اقدام موثر است.»
این سخنان در حالی مطرح شده که در آبان سال ۱۴۰۳ اعتراضات گسترده مردمی پس از انتشار خبر آغاز زودهنگام مازوتسوزی در نیروگاههای شازند و تبریز، دولت را ناچار به صدور مصوبهای برای توقف مازوتسوزی در نیروگاههای اراک، اصفهان و کرج کرد.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور آبانماه سال گذشته و پس از جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا اعلام کرد که «خاموشیها ناگزیر پیش خواهند آمد و قرار نیست تعدادی بمیرند تا ما برق داشته باشیم.»
همزمان فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم، در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» ضمن اشاره به دستور متوقف کردن مازوتسوزی نوشت، برای مدت محدودی، خاموشی منظم جایگزین تولید سم برای عموم شهروندان خواهد شد.»
یک ماه بعد و در آذرماه ۱۴۰۴ عباس علیآبادی، وزیر نیرو، در سخنانی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی تأیید کرد که مطابق مصوبه شورای امنیت ملی، ترکیب سوخت نیروگاهها اکنون شامل گاز، گازوئیل و مازوت کمسولفور است.
اکنون با توجه به سخنان سعید توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران مشخص شده در همه سال گذشته و درست در زمانی که مقاکات دولتی مدعی توقف مازوتسوزی بودند، همچنان مازوتسوزی در نیروگاههای کشور ادامه داشته است.
از سوی دیگر توقف کوتاهمدت مازوتسوزی نیز نه به خاطر حفظ سلامت عمومی و محیط زیست، بلکه به دلیل کمبود سوخت مازوت صورت گرفته بود!
اواخر آبانماه گذشته قطع برق بخش خانگی در شهرهای مختلف ایران به مدت چند ساعت در روز به اجرا درآمد. مقامات دولت در ادعایی دروغ گفته بودند قطع برق برای پرهیز از «مازوتسوزی» در برخی نیروگاههای برق و ممانعت از آلودگی بیشتر هوا و در جهت حفظ سلامت شهروندان صورت گرفته است.
گزارشها اما نشان میداد قطع برق به دلیل کاهش شدید تولید در پی کسری همزمان گاز، گازوئیل و مازوت بوده و دولت توان تأمین سوخت مورد نیاز نیروگاهها را نداشته است!
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی اعلام کرد علت تصمیم دولت برای قطع برق، کاهش ذخایر گازوئیل و نفت کوره نیروگاهها در ۶ ماهه ۱۴۰۳ و افزایش ناترازی گاز بوده که چالشهایی را برای تأمین برق در زمستان به وجود آورده است.
در این گزارش آمده که از سوی دیگر مصرف سوخت مایع در نیروگاههای حرارتی افزایش یافته و در زمان حاضر ذخایر گازوئیل و نفت کوره نیروگاهها در ۶ ماهه ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش پیدا کرده و افزایش ناترازی گاز و عدم امکان تأمین سوخت مایع جایگزین، چالشهایی را برای تأمین برق در زمستان به وجود آورده است.
دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در این گزارش افزود که در سال ۱۴۰۱ میزان ناترازی گاز طبیعی در اوج مصرف به ۳۱۵ میلیون مترمکعب در روز رسید و اگر چه به واسطه افزایش دما در سال ۱۴۰۲ این عدد به حدود ۲۸۰ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافت، اما همچنان چالش ناترازی گاز طبیعی در کل سال بهویژه ماههای سرد وجود دارد.
همزمان محمدرضا مدیری مدیرعامل پتروشیمی زنجان هم با هشدار نسبت به کمبود گازوئیل در کشور گفته بود «گازوئیل هم به تدریج در سبد واردات کشور قرار میگیرد. بخشی از فرآوردهها را هم وارد میکنیم؛ همان بنزینی که شما به آن اشاره کردید و واردات گازوئیل هم به تدریج روی میز آمده و همینطور رشد خواهد کرد؛ یعنی ما بنزین و گازوئیل را به تدریج در سبد واردات خود خواهیم دید.»
جلیل مختار سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز دوم آبانماه آمار کاهش ذخایر سوخت مایع گازوئیل و مازوت نیروگاهها از ۴۹ درصد در شهریورماه امسال به ۴۶ درصد در ماه جاری را تأیید کرده بود.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تأکید کرده بود که «این یک ناترازی آشکاری است که اگر برطرف نشود، ممکن است کشور در فصل سرما دچار مشکل شود. به همین دلیل از وزارتخانه های نفت، نیرو و صمت خواستهایم تا هر چه سریعتر برنامه های خود را ارائه دهند.»
جلیل مختار توضیح داده که «وزیر نفت به عنوان تأمین کننده نیازهای نیروگاهها باید با احصای وضعیت موجود، برنامههای خود برای کمک به وزارت نیرو را ارائه دهد و وزارت نیرو هم درصدد است با برنامههای کوتاه مدت که قول آن را دادهاند ناترازیهای موجود را برطرف کنند تا در زمستان به سختی برنخوریم.»
اینهمه نشان میداد که مازوتسوزی برای حفظ سلامت شهروندان متوقف نشده بلکه دولت با کمبود سوخت روبروست و در مقطعی نتوانسته بود سوخت مورد نیاز نیروگاهها را تأمین کند. به بیان دیگر مازوتسوزی همچنان تداوم داشته است؛ موضوعی که حالا، پس از چند ماه، از سوی مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران تأیید شده است.
وبسایت «تجارت نیوز» در واکنش به سخنان سعید توکلی درباره تداوم مازوتسوزی در سال گذشته نوشته مازوتسوزی، به جای آنکه راه حل اضطراری کوتاهمدتی باشد، به یک سیاست تثبیتشده و نظاممند در تأمین انرژی بدل شده است. در حالیکه هیچ چشمانداز روشن و مشخصی برای گذار به انرژیهای تجدیدپذیر و پاک وجود ندارد، نتیجه آن، فشاری مضاعف بر سلامت شهروندان، تشدید آلودگی هوا و مرگ و میر شهروندان است.
«تجارت نیوز» افزوده اکنون مازوتسوزی در کشور، نماد شکست برنامهریزی جبران ناترازی انرژی و بیتوجهی به آینده محیط زیست و سلامت عمومی است که بارها به دلیل نبود سالها برنامهریزی و مدیریت برای پیشگیری از بحران انرژی، استفاده از آن دستاویز مسئولان شده است.
