بحران کمبود آب در ایران ابعادی جدی پیدا کرده و جیرهبندی آب بخش شهری در حال گسترش است و جیرهبندی در پایتخت به آب معدنی رسیده است. ۱۹ سد اصلی تأمین کننده آب آشامیدنی رو به مرگ هستند و دولت همچنان راهکار موثر و کارآمدی برای عبور از این بحران ندارد. کارشناسان معتقدند بحران کنونی در ایران ناشی از نباریدن باران یا مشکلات اقلیمی نیست بلکه نتیجه عملکرد نامطلوب و خسارتبار جمهوری اسلامی در مدیریت منابع آب است.
در حالیکه گزارشها از مشکلات شهروندان از قطع شبانه آب در پایتخت و چند کلانشهر دیگر حکایت داشت، اکنون در برخی از فروشگاههای تهران آب معدنی نیز به علت افزایش تقاضا جیرهبندی شده است و به نظر میرسد آب، به عنوان مایه حیات، به زودی حکم کیمیا پیدا کند!
وبسایت «دیدبان ایران» روز گذشته گزارش داد که «در برخی فروشگاههای زنجیرهای در تهران، محدودیت خرید آب معدنی اعمال شده و هر فرد نمیتواند بیش از یک بسته ششتایی آب از این فروشگاهها خریداری کنند و این محصول جیرهبندی شده است.»
همچنین قیمت آب معدنی نیز با افزایش روبرو شده بطوریکه یک بسته ششتایی آب معدنی یکونیم لیتری که چند ماه پیش حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان قیمت داشت، اکنون به ۹۵ هزار تومان رسیده است.
«دیدبان ایران» نوشته «تقاضای انفجاری باعث شده بازار آب بستهبندی با کمبود جدی مواجه شود و فروشگاهها ناچار به جیرهبندی این کالای اساسی شوند.»
قطع آب شبکه شهری در تهران و چند شهر دیگر که در کانون بحران کمآبی قرار دارند، از شامگاه تا بامداد، از راهکارهای وزارت نیرو برای حل بحران کمبود آب پایتخت بوده که از چند هفته پیش آغاز شده است.
کاهش شدید ذخیره سدهای تأمینکننده آب تهران در کنار پیشبینی تداوم کاهش بارندگی، تأمین آب آشامیدنی پایتخت را با بحرانی جدی روبرو کرده است. آمارهای رسمی مورد تأیید حکومت نشان میدهد ۶۷ درصد ظرفیت مخازن سدهای سراسر ایران خالی است و ۱۹ سد اصلی تأمینکننده آب در کلانشهرها در آستانه خشک شدن کامل قرار دارند؛ به این معنا که حجم آب ذخیرهشده در آنها به کمتر از ۵ درصد ظرفیت رسیده است. این سدها عمدتاً در استانهای خشک و پرجمعیت قرار دارند و نقش حیاتی در تأمین آب شرب و کشاورزی دارند.
استانهای تهران، خراسان رضوی، فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان بیشترین تنش آبی را تجربه میکنند. در بسیاری از مناطق شهری و روستایی، قطعیهای مکرر آب به پدیدهای روزمره تبدیل شده و نارضایتی گستردهای در میان مردم ایجاد کرده است.
دولت نیز سردرگم است و به نظر میرسد همچنان وزارت نیرو دولت پزشکیان موفق نشده به راهکاری برای عبور از بحران عمیق کمآبی در کشور برسد و طبق معمول بار کمبودها را بر دوش مردم انداخته تا با جیرهبندی و قطع آب، تقاضا را کاهش دهد.
عباس علیآبادی وزیر نیرو دولت پزشکیان در آخرین اظهارنظر درباره بحران آب پایتخت گفته «انتقال آب از خلیج فارس به تهران بسیار گران است و به هیچ وجه مقرون به صرفه نیست اما وقتی که موضوع جان انسانها در میان است، هر کاری لازم باشد انجام خواهیم داد.»
او همچنین گفته است که در صورت عملی شدن انتقال، نباید از این آب برای کشاورزی و مصارف غیرضروری استفاده شود.
این سخنان در حالی مطرح شده که چند روز پیشتر علی عبدالعلیزاده، نماینده مسعود پزشکیان در امور توسعه دریامحور، مدعی شده بود: «طرح انتقال آب خلیج فارس به تهران به طول هزار کیلومتر به دست متخصصان داخلی اجرا شده و فعلا تنها منبع مطمئن تأمین آب پایتخت است.»
در این میان مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، اخیرا هشدار داده بود که اگر تا آذرماه آینده، باران نیاید، باید آب را در تهران جیرهبندی کرد و اگر باز هم نبارید، این شهر باید تخلیه شود!
بیعملی مقامات دولتی در حالیست که کارشناسان هشدار میدهند که اگر اصلاحات فوری در الگوی مصرف، مدیریت منابع و سیاستهای سدسازی انجام نشود، کشور در آینده نزدیک با بحرانی دائمی و ساختاری در بخش تأمین آب روبرو خواهد شد.
علی میرچی استاد منابع آب در دانشگاه ایالتی اوکلاهاما در ایالات متحده آمریکا در گفتگو با «خبرآنلاین» گفته ریشه وضعیت بحرانی منابع آب در ایران بیش از آنکه در تغییرات اقلیمی باشد در «حکمرانی نادرست و تصمیمگیریهای از بالا به پایین» است. او افزوده «ایران دخلوخرج آبی خود را نشناخته و توسعهاش طوری پیش رفته که گویی محدودیت منابع وجود ندارد.»
به گفته علی میرچی اصرار بر خودکفایی غذایی و تمرکز در تصمیمگیری در نهادهای مرکزی وضعیت آبی ایران را به مرز نابودی کشانده است، او همچنین هشدار داده که «اگر بارندگی کافی نباشد و روند فعلی ادامه پیدا کند، خطر روز صفر آبی برای تهران کاملاً جدی است.»همچنین در این گفتوگو به راهکارهای برون رفت از بحران آب پرداخته شده است.
محمد ارشدی، عضو شورای راهبردی اندیشکده تدبیر آب ایران، نیز معتقد است «آنچه امروز بهعنوان بحران آب مشاهده میکنیم، حاصل مسیر طولانی تصمیمات، سیاستها و مداخلات انسانی است و نه یک اتفاق ناگهانی.» او یادآوری کرد که وضعیت فعلی نتیجه مجموعه نیروهایی است که در گذر زمان شکل گرفته و اکنون بهصورت عینی در برابر چشم ما قرار دارد.
محمد ارشدی با تشریح ابعاد بحران گفته «در شرایط کنونی، دشتهای کشور شکاف خورده، چشمهها و دریاچهها خشک شده و بسیاری از منابع حیاتی سرزمین در معرض فرسایش و نابودی قرار دارند.» او تأکید کرد: «تمدن ایرانی که هزاران سال در بستر این سرزمین شکل گرفته و تداوم یافته، امروز به نقطهای رسیده که طبیعت دیگر توان حمایت از آن را ندارد.»
با وجود آنکه در برخی نقاط کشور از روز گذشته بارندگی محدودی آغاز شده اما همچنان کارشناسان معتقدند میزان بارندگیهای پیشبینی شده در هفتههای آینده نخواهد توانست بحران کنونی کمبود آب را مهار کند.
